Szczepionki DNA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szczepionki DNA – preparat złożony z kolistych plazmidów, które zawierają cDNA kodujące antygeny białkowe konkretnych patogenów, przeciwko którym planowane jest uzyskanie odporności. Jest to szczególny rodzaj terapii genowej[1]. W drugiej dekadzie XXI w. szczepionki te były w fazie testów klinicznych[2].

Sposób działania[edytuj | edytuj kod]

W standardowej metodzie szczepienia DNA, plazmidy zawierające odpowiednie geny są wszczepiane do ciała pacjenta (np. domięśniowo)[3]. Takie plazmidy są trawione przez organizm gospodarza, konkretnie przez komórki prezentujące antygen. Prowadzi to do ekspresji genów, które zawiera[2]. W wyniku tego komórki człowieka produkują białka, na które reaguje układ odpornościowy, jak w przypadku zwykłego zakażenia, dając dzięki temu odporność przeciwko konkretnym antygenom. Jest to proces analogiczny do standardowych szczepionek z żywymi lub martwymi mikrobami; jedyna różnica polega na tym że antygeny w przypadku szczepionek DNA są produkowane przez szczepiony organizm, a w przypadku konwencjonalnych – są już wyprodukowane w laboratorium[2]. Aby uzyskać lepszą skuteczność i wchłanialność plazmidów, stosuje się kompleksy DNA zawieszone w liposomach kationowych, a następnie rozpuszcza się je w soli fizjologicznej[1].

Duże znaczenie w skuteczności tej metody szczepienia może mieć fakt, że bakteryjne DNA w plazmidach zawiera liczne sekwencje CpG, czyli niemetylowane sekwencje cytozyna-guanina, które wywołują wrodzoną odpowiedź immunologiczną u ssaków[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze próby zastosowania tej metody szczepień miały miejsce w roku 1990[4], od tego czasu wykonano tysiące badań w tym temacie[5].

Na dzień 3 września 2013 baza danych DNAVaxDB zarejestrowała 417 szczepionek DNA, z których każda była przebadana pod względem użyteczności klinicznej lub przynajmniej była na etapie badań na zwierzętach[5].

Zastosowania[edytuj | edytuj kod]

Cele terapeutyczne, wobec których w roku 2013 bazie DNAVaxDB znajdowało się ponad 10 szczepionek[5]
Cel terapeutyczny Liczba

szczepionek

DNA

Liczba

użytych

plazmidów

Bakterie Gram-dodatnie
Bacillus anthracis (laseczka wąglika) 15 10
Mycobacterium tuberculosis 10 7
Bakterie Gram-ujemne
Brucella spp. 15 7
Wirusy
HIV 12 10
HSV 19 13
Wirus dengi 13 6
Wirus grypy 46 21
Pasożyty
Plasmodium spp. 10 9
Trypanosoma cruzi 10 7
Inne
Nowotwory 34 21

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

DNAVaxDB: DNA Vaccine (ang.) – baza danych zawierająca wszystkie zarejestrowane i potwierdzone badania dotyczące szczepionek DNA

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gerard Drewa: Genetyka medyczna Podręcznik dla studentów. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2011, s. 795-798. ISBN 978-83-7609-295-9.
  2. a b c d Abul K. Abbas, Andrew H. Lichtman, Shiv Pillai: Immunologia. Funkcje i zaburzenia układu immunologicznego. Wrocław: Edra Urban & Partner, 2015, s. 183-184, 302-303. ISBN 978-1-4557-0707-2.
  3. J. B. Alarcon, G. W. Waine, D. P. McManus, DNA vaccines: technology and application as anti-parasite and anti-microbial agents, „Advances in Parasitology”, 42, 1999, s. 343–410, DOI10.1016/S0065-308X(08)60152-9, PMID10050276.
  4. J. A. Wolff i inni, Direct gene transfer into mouse muscle in vivo, „Science”, 247 (4949 Pt 1), 1990, s. 1465–1468, DOI10.1126/science.1690918, PMID1690918.
  5. a b c Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Rebecca Racz i inni, DNAVaxDB: the first web-based DNA vaccine database and its data analysis, „BMC Bioinformatics”, 15 Suppl 4, 2014, art. nr S2, DOI10.1186/1471-2105-15-S4-S2, PMID25104313, PMCIDPMC4094999.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.