Tarcza nerwu wzrokowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tarcza nerwu wzrokowego[1], krążek nerwu wzrokowego[2] (discus nervi optici[1][2], papilla[1]) – miejsce w obrębie siatkówki, w którym wychodzi z niej nerw wzrokowy[2].

U człowieka tarcza nerwu wzrokowego leży przyśrodkowo od tylnego bieguna gałki ocznej w odległości 3 mm, na wysokość zaś 0,7 mm powyżej tegoż bieguna[1].

Krążek nerwu wzrokowego tworzony jest przez neuryty[2], które opuszczają siatkówkę oka i zbierają się w nerw wzrokowy, kierujący się do mózgu. Rzeczone zakończenia nerwowe zbierają się na niewielkiej przestrzeni[3]. Miejsce, w którym łączą się, średnicy od 1,5[1]-1,7 u człowieka[4]-2 do 6 mm, wznosi się nieznacznie ponad otaczającą siatkówkę[2] (u człowieka za życia zdrowa tarcza pozostaje na poziomie siatkówki, wbrew dawnym poglądom i nazwie[4]), od której się wyraźnie odgranicza. Wyróżnia je nawet barwa. Jest ono bowiem szarawe lub biało-żółte[2], u człowieka białawe[1] bądź bladoróżowa (widziana we wzierniku). Barwa ta zależy bowiem od wypełnionych krwią naczyń włosowatych, prócz prawie że przezroczystych wypustek nerwowych i przeświecającej blaszki sitowej. Jest nieco jaśniejsza po stronie skroniowej, za co odpowiada mniejsza grubość wiązki tarczowo-plamkowej[4]. Kształt jego zależy od taksonu. Bydło domowe cechuje się owalnym krążkiem, mniejsze przeżuwacze zaś okrągłym. Świnia domowa ma znowuż okrągłą tarczę, koń zaś owalną. Drapieżne posiadają krążki okrągłe[2]. U człowieka ma kształt okrężny[1] bądź owalny[4]. Granice tarczy nerwu wzrokowego zazwyczaj wyraźnie widać, choć brzeg nosowy może być nieraz zamazany, jako że przebiega przezeń większa ilość zakończeń nerwowych[5].

Środkowa część krążka nerwu wzrokowego określana jest mianem wgłębienia tarczy[1] bądź zagłębienia krążka (excavatio disci[2], excavatio papillae[1]). U człowieka rzeczywiście leży tam niezbyt głębokie zagłębienie, rozpoznawane podczas badania oftamkoskopem dzięki jaśniejszym kolorze[4]. Znajdują się tam naczynia krwionośne: tętnica środkowa siatkówki i żyła środkowa siatkówki[2]. Przez to używa się określenia wnęka naczyniowa nerwu wzrokowego[4] Oba te naczynia oddają gałęzie[2], u człowieka tętnica już na samej tarczy albo jeszcze wcześniej, tak że na tarczy nie ma już nawet pnia tętnicy środkowej siatkówki, a jedynie jej odgałęzienia. Niekiedy stwierdza się obecność haczykowato zawracającej tętniczki rzęskowo-siatkówkowej, natomiast analigoczna żyła stanowi rzadkość[4]. Gałęzie naczyń środkowych siatkówki tworzą koło naczyniowe nerwu wzrokowego[2]. Na dnie wnęki naczyniowej można niekiedy dostrzec otwory blaszki sitowej przepuszczające zakończenia nerwowe, widoczne w postaci szarego cętkowania[5].

Wokół tarczy nerwu wzrokowego u człowieka można dostrzec dwa pierścienie, często niecałkowite. Wewnętrzny cechuje się kolorem białym i odpowiada on twardówce. Zewnętrzny pierścień jest ciemniejszy. Jego obecność wynika z nagromadzenia barwnika przez nabłonek barwnikowy siatkówki[5].

Krążek nerwu wzrokowego wyróżnia się również histologią. Nie znajdzie się w nim komórek receptorowych (czopki, pręciki), nie ma też innych typowych dla siatkówki elementów. Po prostu wychodzą tam zakończenia nerwowe[2].

Krążek nerwu wzrokowego nie jest wrażliwy na docierające nań kwanty światła, nie tworzy się na nim obraz[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ignacy Abramowicz, Helena Szostakiewicz-Sawicka: Adam Bochenek, Wiesław Łasiński, F. Krzyształowicz, E. Loth, K.W. Majewski, J. Markowski, I. Abramowicz, S. Hiller, J. Iwaszkiewicz, Michał Reicher, W. Sylwanowicz: Anatomia człowieka. J. Jordan, W. Kubik, F. Miedziński, O. Narkiewicz, H. Szostakiewicz-Sawicka & S. Zawistowski. T. IV: Układ nerwowy obwodowy. Układ nerwowy autonomiczny. Powłoka wspólna. Narządy zmysłów. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007. ISBN 978-83-200-3685-5.
  • Henryk Kobryń, Kazimierz Kobryńczuk: Anatomia zwierząt. T. 3: Gruczoły dokrewne, układ nerwowy, narządy zmysłów i powłoka wspólna. Anatomia ptaków. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012. ISBN 978-83-01-16755-4.