Telawi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Telawi
თელავი
Ilustracja
Główna ulica miasta
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Gruzja
Region Kachetia
Wysokość 490 m n.p.m.
Populacja (2014)
• liczba ludności

20 900[1]
Położenie na mapie Kachetii
Mapa lokalizacyjna Kachetii
Telawi
Telawi
Położenie na mapie Gruzji
Mapa lokalizacyjna Gruzji
Telawi
Telawi
Ziemia41°55′N 45°29′E/41,916667 45,483333

Telawi (gruz.: თელავი) – miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia, ulokowane na zboczu wzgórza Ciw-Gombori na wysokości 490 m nad poziomem morza. W roku 2014 liczyło 20 900[2] mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze archeologiczne znaleziska z okolic Telawi datuje się na epokę brązu. Jedną z najwcześniejszych wzmianek pochodzi od greckiego geografa Ptolemeusza, wspomina on w drugim stuleciu naszej ery o Teledzie (w odniesieniu do Telawi). W VIII wieku miasto stało się ważnym i dużym ośrodkiem polityczno-administracyjnym. Interesujących informacji o Telawi dostarczył arabski geograf Al Mukadis w X wieku. Wymienia Telawi wraz z najważniejszymi miastami Kaukazu takimi jak Tbilisi, Szamkir, Gandża, Szemacha i Szyrwan. Podaje również, że mieszkańcy miasta są głównie chrześcijanami.

Od X do XII wieku Telawi pełniło funkcje stolicy królestwa Kachetii. Podczas tak zwanej złotej ery gruzińskiego państwa przypadającej na dwunaste i trzynaste stulecie Telawi stało się jednym z najważniejszych ośrodków polityczno-gospodarczych królestwa Gruzji. Po osłabieniu królestwa przez liczne ataki w XV wieku rola miasta znacznie podupadła, straciło na politycznym znaczeniu i stało się miastem handlowym. Telawi ponownie odzyskało znaczenie polityczne w XVII wieku gdy zostało drugą stolicą (po Tbilisi) zjednoczonego królestwa wschodniej Gruzji - Kartli-Kachetii. Panowanie króla Herakliusza II okazało się bardzo korzystne dla miasta, od jego rządami miasto stało się strategicznym i kulturalnym centrum, wybudowano seminarium duchowe oraz teatr. Reformy wprowadzone przez króla znacznie podniosły standard życia poddanych.

Rosyjskie panowanie[edytuj | edytuj kod]

W 1801 r; po włączeniu królestwa Kartli-Kachetii do Imperium Rosyjskiego Telawi utraciło status stolicy. Podczas tamtego okresu rozwinął się głównie lekki przemysł (grawerowanie, garncarstwo, produkcja wina, itd.), handel i rolnictwo. Populacja miasta pod koniec XIX wieku wynosiła około 12 000 mieszkańców (w tym około 9000 Ormian i 2000 Gruzinów[3]).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Pomnik króla Herakliusza II w centrum Telawi

Telawi i okolice są bogate w zabytki, oto lista najważniejszych zawierających się w granicach miasta:

  • Dzweligdawani (stare mury) - forteca pierwszych kachijskich królów (IX-X wiek);
  • Kościół św. Maryi (XVI wiek); Kościół św. Trójcy (VI wiek);
  • Forteca Batoniscyche wybudowana w XVII wieku, jedyny tak dobrze zachowany średniowieczny pałac królewski w Gruzji;
  • Korczibasziszwili - zamek miejscowego rodu Korczibasziszwili (XVI-XVIII wiek);
  • Wachwacziszwili - zamek miejscowego rodu Wachwacziszwili (XVIII wiek).

Telawi to jedyne miasto w Gruzji, które posiada cztery zabytkowe fortyfikacje z różnych okresów czasowych. Z tego też powodu architekci, uczeni i historycy uważają Telawi za najbardziej "średniowieczne" miasto w kraju. Rośnie też w pobliżu 900-letni platan (45 m wysokości, 12,4 m obwodu). Niedaleko Telawi znajduje się wiele znaczących zabytków: katedra Alawerdi (XI wiek) - drugi pod względem wysokości budynek sakralny w Gruzji, zaraz po nowo zbudowanym kościele św. Trójcy w Tbilisi, akademia Ikalto (VIII-XII wiek) - miejsce gdzie studiował słynny pisarz Szota Rustaweli, kościół św. Grzegorza (patrona Gruzji, podobno jest 365 kościołów pod takim wezwaniem), ruiny miasta i twierdzy Gremi (pierwsza stolica Kachetii), Shuamta - kompleks trzech kościołów z różnych okresów - 6., 7. i 8. stulecia ulokowany na zalesionym wzgórzu, Akhali Shuamta - monastyr niedaleko Dzveli Shuamta, zbudowany w XVI wieku oraz ogród botaniczny Tsinandali.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Widok na Kaukaz z Telawi

Telawi położone jest na południowym i południowo-zachodnim zboczu Ciw-Gombori, graniczy z doliną Alazani od północy i wschodu. Z większości miejsc w mieście roztacza się widok na Wysoki Kaukaz.

Aktualnie Telawi połączone jest z Tbilisi dwiema drogami. Dłuższa, ale w lepszym stanie, trasa przebiega przez obszary rolnicze Kachetii (liczy 156 km), krótsza droga wiedzie przez malowniczy łańcuch górski Gombori. Co prawda liczy 96 km, ale jest o wiele bardziej zniszczona i niebezpieczna.

Telawi jest popularnym miejscem turystycznym Gruzji.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście istnieje klub piłki nożnej, FC Kakheti Telavi, uczestniczący w rozgrywkach pierwszej ligi gruzińskiej Pirweli Liga, w latach 2005-2007.

Rozgrywane są tutaj także międzynarodowe turnieje tenisowe kobiet, rangi ITF, pod nazwą Telavi Open, z pulą nagród 25.000 $.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. National Statistics Office of Georgia: Statistical Yearbook of Georgia (ang.). [dostęp 2016-04-19].
  2. 2005 - 20 593 mieszkańców
    2002 - 21 805 mieszkańców
    1989 - 27 848 mieszkańców
  3. Энциклопедия Брокгауза и Ефрона (Brockhaus and Efron Encyclopedic Dictionary), Телав (Telav)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]