Tell Feheriye

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tell Feheriye
(Sikanu/Sikkan)
Ilustracja
widok na stanowisko Tell Feheriye
Państwo  Syria
Położenie na mapie Syrii
Mapa lokalizacyjna Syrii
Tell Feheriye
Tell Feheriye
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Tell Feheriye
Tell Feheriye
Ziemia 36°50′03″N 40°04′04″E/36,834167 40,067778
Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu ok. 1000-800 p.n.e. z zaznaczonymi najważniejszymi aramejskimi i nowohetyckimi państewkami, w tym królestwem Bit-Bahiani i miastami Sikanu i Guzana

Tell Feheriye, Tell Fakhariya – stanowisko archeologiczne w północnej Syrii, leżące na południowych obrzeżach miasta Ras al-'Ain w muhafazie Al-Hasaka[1]. W starożytności w miejscu tym znajdowało się miasto Sikanu (Sikkan), które jeszcze do niedawna niektórzy badacze próbowali identyfikować z Waszuganni, stolicą Mitanni.

Wykopaliska[edytuj]

W 1940 roku prace wykopaliskowe na stanowisku prowadzili archeolodzy amerykańscy z University of Chicago pod kierunkiem Calvina McEwana. a w roku 1955 i 1956 archeolodzy niemieccy z Fundacji Openheima. W 2005 roku prace na Tell Feheriye rozpoczął zespół archeologów niemieckich i syryjskich, mający za zadanie szczegółowo udokumentować wszelkie archeologiczne pozostałości na stanowisku[2].

W wyniku prac archeologicznych ustalono, że stanowisko to zasiedlone było począwszy od środkowej i późnej epoki brązu (ok. 2000 - pocz. XII w. p.n.e.), przez epokę żelaza (XII - koniec VII w. p.n.e.), epoki hellenistyczną (ok. 330 - koniec II w. p.n.e.) i rzymską (I w. p.n.e. - poł. IV w. n.e.), aż do średniowiecza.

W warstwie VIII, najwcześniejszej, odnaleziono ceramikę pochodzącą z początku II tys. p.n.e., z czasów istnienia staroasyryjskich kolonii handlowych (środkowa epoka brązu). W warstwie VII, datowanej na późną epokę brązu, odkryto malowaną ceramikę pochodzącą z okresu istnienia huryckiego królestwa Mitanni (XV-XIV w. p.n.e.). Warstwa VI, datowana na XIII w. p.n.e., zawierała wyroby z kości słoniowej, pieczęcie cylindryczne i tabliczki gliniane zapisane pismem klinowym w języku asyryjskim, co wskazuje, że istniejące tu w tym okresie miasto należało do królestwa średnioasyryjskiego. Osłabienie Asyrii i najazdy plemion aramejskich w 2 poł. XI w. p.n.e. doprowadziły najprawdopodobniej do utraty przez Asyrię kontroli nad miastem i całym regionem.

W epoce żelaza istniejące tu miasto nosiło nazwę Sikanu/Sikkan. Identyfikacja ta stała się możliwa dzięki przypadkowemu odkryciu w 1979 roku na stanowisku dwujęzycznej, aramejsko-asyryjskiej inskrypcji datowanej na trzecią ćwierć IX w. p.n.e. Inskrypcja wyryta została na posągu brodatego mężczyzny, wykonanym ku czci boga Hadada, wiązanego z miastem Sikkan w wersji aramejskiej i z Guzaną w wersji asyryjskiej. Autorem inskrypcji był Hadd-jit'i (asyryjskie Adda-it'i), zarządca Guzany, stolicy aramejskiego królestwa Bit-Bahiani. Wcześniejsza wzmianka o Sikanu i Guzanie pojawia się w kontekście wyprawy wojennej asyryjskiego króla Adad-nirari II (911-891 p.n.e.) z 894 r. p.n.e. poprowadzonej w rejon rzeki Chabur. W trakcie marszu na Guzanę, rządzoną wówczas przez Abi-salamu, Adad-nirari II wkroczył do miasta Sikanu. Tutaj otrzymał on od Abi-salamu trybut, na który złożyły się rydwany, konie, cenne metale i skarby z pałacu.

Identyfikacja Sikanu/Sikkan z Waszuganni/Waszukanni[edytuj]

Jeszcze do niedawna niektórzy badacze sugerowali, że Sikanu/Sikkan było późniejszą formą nazwy miasta Waszuganni/Waszukanni, tym samym dostarczając jednego z argumentów za identyfikacją Waszuganni, stolicy Mitanni, z Tell Feheriye. Badania gliny z tabliczek na których zapisano listy Tuszratty, ostatniego z wielkich królów Mitanni, do faraona egipskiego Echnatona, wykazały jednak, iż glina ta różni się od tej z której zostały wykonane średnioasyryjskie tabliczki odnalezione na stanowisku[3]. Zakładając, że listy Tuszratty napisane zostały w stolicy Mitanni, można by oczekiwać, że tabliczki na których je zapisano powstałyby z gliny pozyskanej lokalnie. Przeciwko identyfikacji Sikanu/Sikkan z Waszuganni przemawia też to, że nazwa Sikanu/Sikkan poświadczona jest już w źródłach z okresu panowania III dynastii z Ur (ok. 2100-2000 p.n.e.), a więc na długo przed powstaniem królestwa Mitanni.

Przypisy

  1. Tell Feheriye - Description na stronie www.fecheriye.de (ang.)
  2. Tell Feheriye - Introduction na stronie www.fecheriye.de (ang.)
  3. Shaw I., Jameson R., A Dictionary of Archaeology, John Wiley & Sons, 2008, s. 402.

Bibliografia[edytuj]

  • hasło Tell Feheriye, w: Bryce T., The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia, Routledge 2013, s. 242-243.

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Tell Feheriye - informacje o stanowisku na stronie www.fecheriye.de (ang.)