Thomsonit
 Thomsonit-Ca | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
Uwodniony glinokrzemian sodu i wapnia (NaCa2Al5Si5O20·6H2O) |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa | |
| Przełam | |
| Łupliwość |
doskonała wg {010}[2][3], dokładna[1], dobra wg {110}[3], wyraźna[4] |
| Pokrój kryształu |
Zazwyczaj słupkowy, igiełkowy lub blaszkowy. Występuje również w formie skupień promienistych, kulistych lub kolumnowych; także w postaci gładkich agregatów kulistych, groniastych; zbity lub masywny. |
| Układ krystalograficzny |
rombowy[1] |
| Właściwości mechaniczne | |
| Gęstość |
2,23–2,4 g/cm³[1] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
biała, szara, kremowa, beżowa, żółtawa, pomarańczowa, różowa, brązowa, czerwonawa, zielonawa; bezbarwny[1][2][4] |
| Rysa | |
| Połysk | |
| Współczynnik załamania |
α = 1,497-1,530 β = 1,513-1,533 γ = 1,518-1,544 |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
9.GA.10 |
Thomsonit – minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów[4]. Jest minerałem rzadkim.
Nazwa pochodzi od nazwiska szkockiego chemika i geologa T. Thomsona[3][4].
Właściwości[5]
[edytuj | edytuj kod]- Wzór chemiczny: NaCa2Al5Si5O20·6H2O – uwodniony glinokrzemian sodu i wapnia
- Układ krystalograficzny: rombowy
- Twardość w skali Mohsa: 5–5,5
- Gęstość: 2,23–2,39 g/cm³
- Rysa: biała
- Barwa: biała, szara, bezbarwna, żółtawa, czerwonawa, zielonawa
- Przełam: nierówny
- Połysk: szklisty do nieco perlistego
- Łupliwość: doskonała, dwukierunkowa
Tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym, słupkowym, listewkowym, włóknistym[1], blaszkowym, igiełkowym, włoskowym[4]. Na ścianach kryształów można zauważyć charakterystyczne zbrużdżenia[4]; niekiedy tworzy zbliźniaczenia krzyżowe[2][4]. Występuje w skupieniach zbitych, ziarnistych, promienistych, groniastych[1], kulistych, nerkowatych[2], gwiaździstych, sferolitycznych[3][4]. Jest kruchy, przezroczysty do przeświecającego[2][3], bardzo często tworzy koncentryczne konkrecje. Rozpuszczalny w kwasie solnym[2].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Produkt działalności hydrotermalnej. Występuje w pęcherzach pogazowych[1] i szczelinach skał wulkanicznych: bazaltów[2][3], melafirów[4]. Spotykany w druzach skał głębinowych (diabazach i cieszynitach)[4]. Bywa spotykany w łupkach metamorficznych[2][4]. Współwystępuje z kalcytem, prehnitem, natrolitem, zeolitami, stilbitem, analcymem, chabazytem, apofyllitem i phillipsytem[1][2][3][4].
Miejsce występowania
[edytuj | edytuj kod]Na świecie USA – Thomsonite Beach i Roy nad Jeziorem Górnym – odm. gibsonit, nad Jeziorem Michigan – odm. lintonit. W Arkansas – odm. ozarkit, Kolorado, Kalifornia, Oregon; Kanada (Nowa Szkocja), Niemcy (Rudawy), Czechy, Włochy – ok. Wezuwiusza; odm. comptonit, Wielka Brytania (Szkocja), Islandia, Indie, Wyspy Owcze[2], Szwecja, Rosja – Ural[4].
W Polsce spotykany jest w melafirach okolic Żywca i Kotliny Kłodzkiej[4]. Także w Złotoryi na Dolnym Śląsku[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 278, ISBN 978-83-7073-816-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 84, ISBN 978-83-7020-313-9.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Minerały i skały Polski, Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 294, ISBN 978-83-7073-816-7.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 448-449, ISBN 978-83-8293-231-7.
- ↑ John W. Anthony, Richard A. Bideaux, Kenneth W. Bladh, Monte C. Nichols, Handbook of Mineralogy, Mineralogical Society of America. [PDF], wyd. 2001 [dostęp 2025-06-04] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- O. Medenbach, C. Sussieck – Fornefeld -Minerały – „Świat Książki” 1996 r.
- R. Hochleitner – Minerały i kryształy – „Muza S.A.” 1994 r.
- W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. ”Alma – Press” 2003 r.
- J.Bauer – Przewodnik Skały i minerały – Wyd. Multico 1997 r.
