Torpedo (Rijeka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Torpedo
Riječki torpedo
Oddział Muzej Grada Rijeke
Ilustracja
Stacja wystrzeliwania torped
Państwo

 Chorwacja

Miejscowość

Rijeka

Adres

Žabica 4

Data założenia

2007

brak współrzędnych

Torpedo (Rijeka) – muzeum związane z dawną fabryką torped, znajdujące się w Rijece, wystawa jest częścią ekspozycji Muzej Grada Rijeke[1].

Fabryka torped[edytuj | edytuj kod]

W latach 50. XIX wieku w Rijece działała odlewnia (fonderia metalli), przekształcona w 1858 w wytwórnię silników parowych[2]. Zmiana profilu zakładu przeprowadzona została przez nowego dyrektora fabryki – Roberta Whiteheada, wcześniejszego dyrektora Trieste Technical Company. Robert Whitehead, uważany za jednego z pomysłodawców stworzenia broni do niszczenia statków, w 1874 po raz kolejny przekształcił zakład. Nowa fabryka działająca pod nazwą Silurificio Whitehead, Torpedo Fabrik von Robert Whitehead, a później Robert Whitehead & Co Fabryka w Rijece, była pierwszą na świecie fabryką torped[3]. Zakład produkował torpedy, wyrzutnie torped i sprężarki wysokociśnieniowe. W latach 1908–1915 produkowano tam również okręty podwodne uzbrojone w torpedy[3]. W fabryce wprowadzono wiele innowacji technicznych, między innymi przeprowadzano w niej jedne z pierwszych badań akustycznych i aerodynamicznych[2]. Pomiędzy 1860 a 1960 w Rijece produkowano ponad 30 modeli torped różniących się kalibrem, długością, ilością materiału wybuchowego, prędkością i zasięgiem[2].

Po śmierci Whiteheada właścicielami zakładu została firma Vickers i Armstrong Whitworth[3].

Fabryka istniała do lat 90. XX wieku, produkcję torped zakończono w 1966, następnie wytwarzano w niej silniki i ciągniki[3].

Do dzisiaj z zespołu fabrycznego zachowały się Villa Whitehead (najbardziej reprezentacyjny budynek administracyjny), zespół hal wraz z zapleczem produkcyjnym, żelbetowe magazyny oraz stacja wodowania torped. Budynki wykonano między innymi według projektów Giacomo Zammatio i Giovanniego Marii Curety[3]. Stacja wystrzeliwania torped jest w stanie ruiny[3].

W 2007 roku rozpoczęto działania mające na celu stworzenie ekspozycji muzealnej przedstawiającej historię fabryki[2].

Ekspozycja[edytuj | edytuj kod]

Całość ekspozycji podzielona jest na trzy części:

  • torpeda – jej działanie i budowa,
  • historia wynalezienia torpedy,
  • znaczenie torpedy jako wynalazku[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Home, CITY MUSEUM OF RIJEKA [dostęp 2022-04-08] (ang.).
  2. a b c d e Torpedo of Rijeka, CITY MUSEUM OF RIJEKA [dostęp 2022-04-08] (ang.).
  3. a b c d e f Tvornica Torpedo - Rijeka Heritage, rijekaheritage.org [dostęp 2022-04-08] (ang.).