Traktat Północnoatlantycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Traktat Północnoatlantycki[1] (ang. North Atlantic Treaty, fra. Traité de l'Atlantique nord) (traktat waszyngtoński) – porozumienie zawarte w oparciu o Kartę Narodów Zjednoczonych, na podstawie którego powstała NATO. Został zawarty 4 kwietnia 1949 roku w Waszyngtonie, pomiędzy Belgią, Danią, Francją, Holandią, Islandią, Kanadą, Luksemburgiem, Norwegią, Portugalią, Stanami Zjednoczonymi, Wielką Brytanią i Włochami. Wszedł w życie 24 sierpnia 1949. Tekstami autentycznymi są angielski i francuski.

W stosunku do Rzeczypospolitej Polskiej Traktat wszedł w życie z chwilą złożenia dokumentów ratyfikacyjnych w depozycie rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki co nastąpiło 12 marca 1999. Dokumenty złożył Minister Spraw Zagranicznych Bronisław Geremek. Uprzednio pakt został ratyfikowany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego 26 lutego 1999 na mocy upoważnienia Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej wyrażonego w ustawie z 17 lutego 1999.

Traktat Północnoatlantycki składa się z czternastu artykułów. Jego kluczowym elementem jest artykuł piąty, który mówi o tym, iż każdy atak na któregoś z członków Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego powinien być interpretowany przez pozostałe państwa członkowskie jako atak na nie same (casus foederis).

Artykuł 5 brzmi następująco: „Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy Artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie, samodzielnie, jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania jakie uzna za konieczne, łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego.

W okresie napięcia międzyblokowego (zimna wojna), kiedy państwa OTP spodziewały się ataku ze strony państw tzw. Układu Warszawskiego Art. 5 TP nie został zastosowany. Pierwszy raz Artykuł 5 TP został wykorzystany przez Stany Zjednoczone Ameryki po zamachu z 11 września 2001.

Przypisy

  1. Traktat Północnoatlantycki sporządzony w Waszyngtonie dnia 4 kwietnia 1949 r. (Dz.U. z 2000 r. Nr 87, poz. 970).

Linki zewnętrzne[edytuj]