Trynityt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Trynityt (trinitit, trinityt) – nazwa szkliwa powstałego z ziaren piasku stopionych podczas wybuchu ładunku jądrowego.

Kawałki trynitytu
Bryłka trynitytu w zbliżeniu

Stopiony piasek po zastygnięciu ma postać szklistych kilkucentymetrowych nieregularnych kamyków i charakteryzuje się zauważalną radioaktywnością (typowe pojedyncze bryłki wywołują ekspozycję poniżej jednego milirentgena na godzinę), będącą skutkiem pojawienia się w wyniku wybuchu jądrowego domieszek izotopów promieniotwórczych takich jak cez 137Cs, ameryk 241Am, bar 133Ba, kobalt 60Co, europ 152Eu, 154Eu i 155Eu, jak również stront 90Sr, pluton 239Pu i 241Pu, a także różne izotopy uranu i toru.

Nazwa "trynityt" (oryg. ang. trinitite) utworzona została od kryptonimu pierwszego testowego wybuchu atomowego, przeprowadzonego nieopodal miasta Alamogordo na pustyni Nowego Meksyku w ramach tzw. Projektu Manhattan. Doświadczenie to, wykonane o świcie 16 lipca 1945, nazwano kryptonimem Trinity (dosłownie: "Trójca"). Nazwa używana jest (zamiennie z Alamogordo glass albo atomic glass, czyli "szkło z Alamogordo" albo "szkło atomowe") także w odniesieniu do materiałów powstałych podczas innych doświadczeń z bronią atomową, w innych terminach i miejscach (także tych prowadzonych w ZSRR na poligonie atomowym koło Semipałatyńska).
Trynityt występuje w kilku odmianach, różniących się barwą. Najczęściej spotykany - zielony - zawdzięcza kolor obecności żelaza, rzadszy - czerwony - obecności miedzi. Istnieje też trynityt czarny, a także biały - w postaci perełek.

W latach czterdziestych i na początku lat pięćdziesiątych XX wieku trynityt był sprzedawany kolekcjonerom minerałów, ale w 1952 amerykańska Komisja Energii Atomowej nakazała usunięcie z poligonów utworzonych podczas doświadczeń atomowych warstw tego materiału i zakazała przechowywania go przez osoby prywatne.

W roku 2005 opublikowano teorię, według której trynityt mógł nie być efektem stopienia i połączenia się ze sobą ziaren piasku znajdujących się na obrzeżach kuli gorąca utworzonej przez wybuch jądrowy, jak przyjmuje się powszechnie, a raczej wessania tego piasku do wnętrza tej kuli, skąd opadł w postaci ciekłej, jak deszcz.[1]


Przypisy

  1. Steven L. Kay: Trinitite Varieties (ang.). Nuclearon, 2008. [dostęp 2012-01-23].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]


Źródła, linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Richard Rhodes: Jak powstała bomba atomowa. Prószyński i S-ka, 2000. ISBN 83-7255-131-6.
  • F.M. Szasz: The Day the Sun Rose Twice: The Story of the Trinity Site Nuclear Explosion, July 16, 1945. University of New Mexico Press, 1984. (ang.)