Trzmiel ziemny
| Bombus terrestris[1] | |
| Linnaeus, (1758) | |
 Trzmiel ziemny | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Podtyp | |
| Gromada | |
| Rząd | |
| Podrząd |
trzonkówki |
| Rodzina | |
| Podrodzina | |
| Plemię | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
trzmiel ziemny |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 | |
Trzmiel ziemny (Bombus terrestris L.) – gatunek z rodziny pszczołowatych. Zaliczany do pszczół właściwych, plemienia trzmielowate (Bombini). Tworzy niewielkie sezonowe gniazda pod ziemią lub pod kamieniami, w których bytuje od 100 do nawet 600 osobników[3].
Wygląd
[edytuj | edytuj kod]
Duży gatunek trzmiela; królowa osiąga 20–22 mm, robotnica 11–17 mm, a samiec 14–16 mm[4].
Charakteryzuje się dwiema ciemnożółtymi przepaskami: pierwsza znajduje się w przedniej części tułowia, druga na drugim segmencie odwłoka. Koniec odwłoka pokryty jest białymi włoskami.
Samce są ubarwione identycznie jak pozostałe kasty[3]. Wyjątkiem jest królowa, której odwłok w części regionów zakończony jest brudnopomarańczowymi włoskami – cecha ta nie występuje na przykład w kontynentalnej Europie[4].
Podobne gatunki
[edytuj | edytuj kod]Może być mylony z trzmielem gajowym lub ze swoim pasożytem gniazdowym, trzmielcem ziemnym[3].
Cykl życiowy
[edytuj | edytuj kod]Na wiosnę królowa opuszcza ziemną kryjówkę i wyrusza na poszukiwanie odpowiedniego miejsca na gniazdo. U trzmiela ziemnego to najczęściej podziemne nory. Matka znosi do gniazda różne materiały, którymi wyściela wnętrze. Następnie buduje beczułkowate plastry, do których składa jaja. Po około 3 tygodniach pojawiają się pierwsze robotnice. Po 3 dniach są zdolne do lotu i przejmują wszystkie funkcje w gnieździe (budowanie nowych komór, znoszenie pyłku). Pod koniec lata pojawiają się samce i młode królowe. Gniazdo zbliża się do rozpadu. Młode królowe po zapłodnieniu przez samce szukają miejsca na przezimowanie, aby na wiosnę założyć nowe gniazda[potrzebny przypis].
Pożywienie
[edytuj | edytuj kod]Odwiedza wiele gatunków kwitnących roślin – wykazywano jego obecność na ponad 570 gatunkach. Pojawia się nawet na najmniejszych rabatach kwietnych. Jest to gatunek z krótkim języczkiem[3].
Status ochrony w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Trzmiel ziemny, tak jak pozostałe gatunki trzmieli w Polsce, podlega częściowej ochronie gatunkowej[5][6]. Do 2016 roku tylko ten gatunek, oprócz trzmiela kamiennika był objęty takim rodzajem ochrony. Wcześniej pozostałe gatunki były objęte pełną ochroną gatunkową, co utrudniało ich hodowlę[7].
Według czerwonej listy pszczół Europy należy do gatunków najmniejszej troski[8].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bombus terrestris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Bombus terrestris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b c d Aneta Sikora i inni red., Pszczoły w mieście: trzmiele Wrocławia, Wrocław: Stowarzyszenie Natura i Człowiek, 2018, s. 64–67, ISBN 978-83-945844-0-5 [dostęp 2025-07-22].
- ↑ a b Bombus terrestris (buff-tailed bumblebee) and lucorum (white-tailed bumblebee) [online], www.bumblebee.org [dostęp 2025-07-25].
- ↑ Na podstawie Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. 2014 poz. 1348).
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2016 r., poz. 2183). [dostęp 2017-01-16]..
- ↑ Ochrona gatunkowa pszczół [online], zielonyogrodek.pl [dostęp 2025-07-25].
- ↑ Denis Michez i inni, Measuring the pulse of European biodiversity using the Red List. European Red List of Bees, Bruksela: Publications Office of the European Union, 2026, s. 106, DOI: 10.2779/521877, ISBN 978-92-68-18372-4.