Uhla zwyczajna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uhla zwyczajna
Melanitta fusca[1]
(Linnaeus, 1758)
Uhla zwyczajna
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd blaszkodziobe
Rodzina kaczkowate
Podrodzina kaczki
Rodzaj Melanitta
Gatunek uhla zwyczajna
Synonimy
  • Anas fusca Linnaeus, 1758[2]
  • Oidemia fusca (Linnaeus, 1758)[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     lęgowiska

     zimowiska

Uhla zwyczajna, uhla[5] (Melanitta fusca) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Od północnej Skandynawii po Jenisej. Sporadycznie gnieździ się w Szkocji, na Islandii, Wyspie Niedźwiedziej, Wyspach Owczych i na Svalbardzie. Zimuje na wybrzeżach Atlantyku, Morza Północnego i Bałtyku od Półwyspu Iberyjskiego po Norwegię oraz w basenie Morza Śródziemnego i nad morzami Czarnym i Kaspijskim, a także nad jeziorami Europy Środkowej i Wschodniej. Sporadycznie na Azorach i wybrzeżach północno-zachodniej Afryki. W Polsce liczna na wybrzeżu i regularnie pojawiająca się w głębi lądu. Zimuje w październiku - kwietniu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy gatunku 
Samiec czarny, z białą plamą wokół oka i białym lusterkiem. Dziób żółtopomarańczowy z czarną naroślą u nasady. Samica brązowa z białawymi plamami u nasady dzioba i za okiem, na skrzydle białe lusterko. Na brzuchu nieznaczne rozjaśnienie. Osobniki młodociane podobne do samicy, lecz o białawym brzuchu i bokach, oraz białawych cętkach na grzbiecie.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Wymiary średnie[5][6]
dł. ciała ok. 48–57 cm
długość skrzydła 25–29 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 95 cm
masa ciała ok. 800–2000 g
Biotop 
Jeziora i rzeki w strefie tundry i tajgi. Zimuje nad brzegami mórz i dużymi jeziorami.
Gniazdo 
Na ziemi, w zagłębieniu. W tajdze może być umieszczone w dziupli lub w norze.
Jaja
Jaja 
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg (może go powtórzyć w przypadku utraty jaj lub potomstwa), składając w maju - czerwcu 5 do 17 kremowych lub różowawych jaj o średnich wymiarach 72 x 48 mm i średniej masie 92 g.
Wysiadywanie 
Jaja wysiadywane są przez okres 25 do 31 dni przez samicę. Pisklęta opuszczają gniazdo po wykluciu, usamodzielniają się po 30–40 dniach.
Pożywienie 
Pokarm zwierzęcy (głównie małże), sporadycznie uzupełniany przez rośliny. Pokarm zdobywa nurkując.

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Polsce jest objęty ścisłą ochroną gatunkową oraz wymagający ochrony czynnej[7]. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii VU (gatunek narażony)[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Melanitta fusca, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. White-winged Scoter (Melanitta fusca). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-10-28].
  3. Denis Lapage: Uhla (Melanitta fusca) (Linnaeus, 1758). Avibase. [dostęp 2013-11-25].
  4. a b Melanitta fusca. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  5. a b Busse i in. 1991 ↓, s. 311.
  6. Sterry i in. 2002 ↓, s. 87.
  7. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2014 r. poz. 1348)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Miroslav Bouchner: Zwierzęta Łowne. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Delta W-Z, 1993. ISBN 83-85817-09-3.
  • Frieder Sauer: Ptaki wodne. Warszawa: Świat Książki, 1996. ISBN 83-7129-937-0.
  • Przemysław Busse (red.), Zygmunt Czarnecki, Andrzej Dyrcz, Maciej Gromadzki, Roman Hołyński, Alina Kowalska-Dyrcz, Jadwiga Machalska, Stanisław Manikowski, Bogumiła Olech: Ptaki. T. I. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0563-0.
  • Paul Sterry, Andrew Cleave, Andy Clements, Peter Goodfellow: Ptaki Europy: przewodnik ilustrowany. Warszawa: Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-341-X.