Victor Schœlcher
![]() portret Schœlchera pędzla Henriego Decaisne, 1832 | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie |
publicysta |
Victor Schœlcher (ur. 22 lipca 1804 w Paryżu, zm. 25 grudnia 1893 w Houilles) – francuski polityk, publicysta, przywódca ruchu abolicjonistycznego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Uczył się w Lycée Condorcet. Od 1820 do 1844 należał do masonerii. Wstrząśnięty losem niewolników na Kubie zaobserwowanym podczas podróży do Ameryki związanej z interesami fabryki porcelany ojca w latach 1829–1830 (odwiedził wtedy też Meksyk i południowe stany USA) postanowił poświęcić się walce o zniesienie niewolnictwa na świecie. Jego wiedzę na temat tego zjawiska pogłębiły kolejne podróże: do Indii Zachodnich, m.in. Haiti w latach 1840–1842 oraz po basenie Morza Śródziemnego i zachodnim brzegu Afryki w latach 1845–1847. W 1832 sprzedał rodzinną fabrykę i całkowicie poświęcił się publicystyce, m.in. na łamach Revue de Paris. Tematowi temu były poświęcone jego książki, takie jak De l’esclavage des noirs et de la législation coloniale (O niewolnictwie czarnych i ustawodawstwie kolonialnym, Paryż 1833) i Abolition de l’esclavage (Zniesienie niewolnictwa, 1840). Jednocześnie nie był przeciwnikiem kolonializmu, dopóki był wprowadzany metodami pokojowymi.
3 marca 1848 został nominowany na podsekretarza stanu ds. marynarki. Na tym stanowisku stanął na czele komisji przygotowującej przyjęty 27 kwietnia 1848 przez rząd Francji dekret znoszący niewolnictwo w koloniach tego państwa. W 1848 zostały wybranym deputowanym do Zgromadzenia Narodowego z Martyniki, a w 1849 – z Gwadelupy. Przygotował projekt ustawy o zniesieniu kary śmierci, który nie trafił pod obrady parlamentu z powodu zamachu stanu Ludwika Napoleona Bonapartego. Od grudnia 1851 Schœlcher przebywał na wygnaniu w Belgii i Londonie. W tym czasie pisał biografię Georga Friedricha Händla i kolekcjonował jego rękopisy[1]. Do Francji powrócił w 1870 po wybuchu wojny francusko-pruskiej. Dowodził legionem artylerii w stopniu pułkownika Gwardii Narodowej[2]. Brał udział w obronie Paryża. W 1871 ponownie został deputowanym do Zgromadzenia Narodowego Republiki z Martyniki, zaś w 1875 – dożywotnim senatorem. Zasiadał w komisji decydującej o przyznawaniu rent ofiarom zamachu stanu z 1851, w którym sam uczestniczył w walkach na barykadach, oraz przyczynił się do zniesienia kary chłosty w więzieniach. Przeciwstawiał się także karaniu recydywistów zesłaniem do Gujany.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Victor_Sch%C5%93lcher_-_Galerie_contemporaine_-_%C3%89tienne_Carjat.jpg/220px-Victor_Sch%C5%93lcher_-_Galerie_contemporaine_-_%C3%89tienne_Carjat.jpg)
Był pochowany na cmentarzu Père-Lachaise. 20 maja 1949 jego szczątki zostały przeniesione do Panteonu wraz z prochami Félixa Éboué[3].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]Rodzinny dom Schœlcherów w Fessenheim został zamieniony na muzeum[4]. Poświęcone mu muzeum znajduje się też w Pointe-à-Pitre[5]. Znajdujące się w nim eksponaty przekazane testamentem Radzie Generalnej Gwadelupy.
Dzień 21 lipca jest obchodzony na Martynice jako Dzień Schœlchera[6].
Nazwę Victor Schœlcher nosiły dwa okręty francuskiej marynarki: krążownik pomocniczy z czasów II wojny światowej oraz fregata klasy Commandant Rivière pozostająca w służbie w latach 1962–1988 (w 1988 została sprzedana do Urugwaju, gdzie otrzymała nazwę José Artigas)[7].
Dwa pomniki Schœlchera na Martynice zostały zniszczone w 2020 przez zwolenników niepodległości wyspy i ruchu Black Lives Matter[8][9].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Richard G. King, The Fonds Schoelcher: History and Contents, Second Series, Vol. 53, No. 3 (Mar., 1997), s. 697.
- ↑ Victor Schoelcher (1804-1893) Une vie, un siècle.
- ↑ Il y a 70 ans, Félix Eboué et Victor Schoelcher entraient au Panthéon.
- ↑ Schoelcher house.
- ↑ Guadeloupe, le Musée Schoelcher.
- ↑ Schoelcher Day 2021, 2022 and 2023 in Martinique.
- ↑ Aviso-escorteur Victor Schoelcher.
- ↑ 'Proud to be colonised?': statue of French politician torn down in Martinique.
- ↑ Colonisation and Slavery: For a Necessary and Rightful Place in Heritage and Museums.
- ISNI: 000000012130954X
- VIAF: 46767059
- LCCN: n90698748
- GND: 119311518
- BnF: 11924100h
- SUDOC: 027127893
- NLA: 35902338
- BNE: XX4578954
- NTA: 074607731
- BIBSYS: 98049944
- CiNii: DA01485561
- Open Library: OL333034A
- PLWABN: 9810545145205606
- NUKAT: n01195935
- J9U: 987007267886605171
- NSK: 000387745
- ΕΒΕ: 217516
- RISM: people/30066796