Weto

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Weto (także veto, z łac. vetonie pozwalam) – prawo wyrażenia sprzeciwu wobec dowolnej decyzji, przyznawane na przestrzeni dziejów rozmaitym organom władzy, pozwalające na odrzucenie w całości (tzw. weto absolutne), lub wstrzymanie (tzw. weto zawieszające) jakiegoś aktu prawnego. Istnieje jeszcze weto ludowe, które polega na odrzuceniu uchwalonej przez parlament ustawy w drodze referendum.

Zazwyczaj rozróżnia się dwa rodzaje weto:

  • weto konstruktywne, a więc takie, przy zastosowaniu którego organ blokujący akt prawny jest zobowiązany do podania wersji alternatywnej;
  • weto niekonstruktywne, a więc takie, w którym dany akt prawny odrzucany jest w całości bez dodatkowych wyjaśnień.

Weto w obecnym polskim porządku konstytucyjnym[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Konstytucją RP z 1997 Prezydentowi RP przysługuje prawo weta prezydenckiego wobec ustaw, uchwalonych przez Sejm RP. Sejm może weto Prezydenta odrzucić większością kwalifikowaną 3/5 głosów w obecności połowy ustawowej liczby posłów. Prawo weta nie obejmuje ustawy budżetowej.

Historia weta w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Konstytucja marcowa nie przewidywała możliwości odmowy podpisania ustawy przez Prezydenta RP (prawo veta zawieszającego na 30 dni miał natomiast Senat). To uprawnienie głowy państwa było wymienione w Konstytucji kwietniowej. Sprzeciw Prezydenta RP mógł zostać odrzucony ustawową większością posłów i senatorów. W myśl Konstytucji PRL Rada Państwa nie miała prawa weta. Prawo to przyznano nowelą kwietniową Prezydentowi PRL (od 31 grudnia 1989 roku na mocy noweli grudniowej Prezydentowi RP) nowelą kwietniową. Prerogatywa ta występowała także w Małej Konstytucji. Te dwa ostatnie akty konstytucyjne pozwalały na obalenie weta prezydenckiego większością co najmniej 2/3 posłów.

W Polsce od XVII wieku rozwinęło się także liberum veto.