Nowela kwietniowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Nazwa potoczna Nowela kwietniowa
Data wydania 7 kwietnia 1989
Miejsce publikacji  Polska, Dz.U. z 1989 r. Nr 19, poz. 101
Data wejścia w życie 8 kwietnia 1989
Rodzaj aktu ustawa
Przedmiot regulacji Konstytucja
Status uchylony
Utrata mocy obowiązującej z dniem 8 grudnia 1992
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych

Nowela kwietniowa (Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 roku o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej) – uchwalona 7 kwietnia 1989 przez Sejm PRL nowelizacja Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.

Po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu, Sejm PRL 7 kwietnia 1989 uchwalił ustawę o zmianie ustawy konstytucyjnej z 1952 oraz ordynacje wyborcze – do Sejmu oraz do przywróconego Senatu.

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w wersji z 7 kwietnia 1989 wraz z późniejszymi zmianami obowiązywała od 8 kwietnia 1989 do 8 grudnia 1992, do czasu wejścia w życie tzw. Małej Konstytucji.

Nowelizacja wprowadzała (bądź przywracała) następujące instytucje:

Ordynacja wyborcza[edytuj]

  • Wybory miały być powszechne, równe i bezpośrednie, a głosowanie tajne.
  • Wybory do Sejmu i Senatu miały być przeprowadzone w dwóch turach.
  • Uzyskanie mandatu poselskiego w pierwszej turze było możliwe po uzyskaniu bezwzględnej większości głosów w okręgu wyborczym.
  • 65% mandatów w izbie niższej (299 z 460) przyznano stronie koalicyjno-rządowej z PZPR na czele.
  • Pozostałe 35% mandatów (161 z 460) poddano pod wybory powszechne (z czego wszystkie 161 przypadło opozycji)
  • W każdym okręgu wyborczym, co najmniej 1 mandat zagwarantowano dla kandydatów bezpartyjnych.
  • Senat w liczbie 100 senatorów miał zostać wyłoniony w całkowicie wolnych i demokratycznych wyborach.
  • Kadencja Senatu upływała wraz z kadencją Sejmu.
  • Rozwiązanie Sejmu pociągało za sobą koniec kadencji Senatu.

Sejm[edytuj]

Sejm był najwyższym organem władzy państwowej.

  • Prezydium Sejmu miało prawo do zwoływania posiedzeń (poza pierwszym posiedzeniem zwoływanym przez prezydenta).
  • Powoływanie rządu.
  • Uchwalanie budżetu.
  • Brak możliwości wydawania dekretów z mocą ustawy.
  • Mógł się rozwiązać mocą własnej uchwały.
  • Prawo do ponownego rozpatrzenia ustawy niepodpisanej przez prezydenta.

Senat[edytuj]

Senat posiadał ograniczone uprawnienia ustawodawcze. Współudział z Sejmem w uchwalaniu ustaw.

Prezydent[edytuj]

Prezydent był wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Pierwszym i jedynym Prezydentem PRL został gen. Wojciech Jaruzelski.

Uprawnienia prezydenta[edytuj]

  • zarządzanie wyborów do Sejmu, Senatu, rad narodowych
  • funkcje reprezentacyjne
  • prawo do zwołania pierwszego posiedzenia Sejmu
  • desygnacja kandydata na premiera
  • prawo niepodpisywania ustawy uchwalonej przez obie izby
  • nadzór nad radami narodowymi
  • prawo łaski
  • zwierzchnictwo nad siłami zbrojnymi
  • nadawanie orderów i odznaczeń
  • prawo do rozwiązania Sejmu w sytuacji, gdy Sejm nie powołał rządu, nie przyjął budżetu i gdy uchwalił ustawę, która nie pozwalała mu wykonywać jego konstytucyjnych uprawnień

Odpowiedzialność prezydenta[edytuj]

  • prezydent nie ponosił odpowiedzialności politycznej
  • prezydent mógł być pociągnięty do odpowiedzialności konstytucyjnej