Wojna domowa w Libii (od 2014)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojna domowa w Libii (2014-2016)
Ilustracja
Tereny kontrolowane przez Libijską Armię Narodową (Czerwony), Libya Shield Force (Zielony), Tuaregów (Żółty), Państwo Islamskie (Szary) i lokalne grupy rebelianckie (Niebieski)
Czas od 16 maja 2014
Miejsce Libia
Przyczyna Wojna domowa w Libii, Konflikt wewnętrzny w Libii (2011-2014)
Wynik Konflikt zbrojny na pełną skalę:
  • katastrofa humanitarna
  • przekształcenie kraju w państwo upadłe
  • wybuch powstania islamistycznego
  • interwencja dyplomatyczna ONZ i powołanie Rządu Jedności Narodowej
Strony konfliktu
Libia Izba Reprezentantów:
  • Libyan National Army.png Libijska Armia Narodowa
  • Brygady z Zintanu

Wsparcie:
 Egipt
 Zjednoczone Emiraty Arabskie
 Jordania
 Arabia Saudyjska


AQMI Flag asymmetric.svg Państwo Islamskie
Flag of Jihad.svg Rada Szury Rewolucjonistów Bengazi

 Libia:

Wsparcie:
 Katar
 Sudan
 Turcja


Libia Powszechny Kongres Narodowy (2014-2016)

Dowódcy
LibiaAkila Salih Isa

LibiaAbd Allah as-Sani
LibiaChalifa Haftar


AQMI Flag asymmetric.svg Abu Nabil al-Anbari (2014-2015)
AQMI Flag asymmetric.svg Abu al-Baraa el-Azdi
Flag of Jihad.svg Abu Chalid al-Madani
Flag of Jihad.svg Muchtar Bilmuchtar

LibiaFajiz as-Sarradż
LibiaSadiq Al-Ghariani
LibiaSalah Badi
LibiaNuri Abu Sahmajn (2014-2016)
LibiaChalifa al-Ghuwajl (2015-2016)
LibiaUmar al-Hasi (2014-2015)
brak współrzędnych

Druga wojna domowa w Libii – konflikt zbrojny na terenie Libii rozpoczęty w następstwie wojny domowej trwającej od 15 lutego do 23 października 2011 oraz konfliktu wewnętrznego mającego miejsce od 1 listopada 2011 do 16 maja 2014. U jego podstaw leży destablizacja sytuacji politycznej po obaleniu wieloletniego przywódcy kraju, pułkownika Mu’ammara al-Kaddafiego oraz dążenia różnych grup do przejęcia władzy w kraju.

Strony konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Nowe władze przejściowe miały zadanie przeprowadzić transformację ustrojową oraz rozbroić rebelianckie bojówki walczące podczas wojny domowej. Cel ten nie został osiągnięty, decentralizacja władzy doprowadziła do starć pomiędzy zwalczającymi się lokalnymi grupami, zaniechanie powołania państwowych sił zbrojnych osłabiło pozycję rządu. Wybory parlamentarne 7 lipca 2012 roku wyłoniły Powszechny Kongres Narodowy, w którym większość miejsc zajęli islamiści. W następstwie wyborów parlamentarnych 25 czerwca 2014 roku sformowano nowy parlament – Izbę Reprezentantów, w której skład weszli głównie laiccy politycy. 5 sierpnia 2014 roku szefem Izby Reprezentantów i głową państwa został Akila Salih Isa. Powszechny Kongres Narodowy początkowo miał ulec rozwiązaniu, po tym jak wyłoniono Izbę Reprezentantów, która ze względu na konflikt wewnętrzny w kraju za siedzibę przyjęła Tobruk a nie kontrolowaną przez islamistów stolicę Trypolis. Przez to członkowie starego parlamentu stwierdzili, że nowy parlament jest nielegalny i to Powszechny Kongres Narodowy jest jedynym legalnym organem władzy. Ten spór przekształcił się w wojnę pomiędzy dwoma zwalczającymi się parlamentami. W trakcie jej trwania na terenie Libii własną operację rozpoczęło Państwo Islamskie[8].

Powołanie Rządu Jedności Narodowej[edytuj | edytuj kod]

11 grudnia 2015 specjalny wysłannik Organizacji Narodów Zjednoczonych Martin Kobler zapowiedział, że skonfliktowanym parlamentom udało się osiągnąć kompromis i uzgodniono treść porozumienia w sprawie powołania wspólnego rządu przejściowego. Rozmowy dwustronne trwały od przeszło roku, jednak nie przynosiły one żadnych konkretnych deklaracji[9]. Powołanie stabilnych władz państwowych ma pomóc społeczności międzynarodowej w pomocy w walce z Państwem Islamskim, które ma pod kontrolą kilka przybrzeżnych miast, między innymi Syrtę. Rundy negocjacyjne miały miejsce w Tunisie[10]. Ostatecznie porozumienie zostało podpisane 17 grudnia 2015.

Na podstawie ustaleń z rozmów pokojowych, na stanowisko premiera został desygnowany Fajiz al-Saradż. 19 stycznia 2016 przedstawiono do publicznej wiadomości skład jego rządu, w którym stanowiska otrzymało 32 ministrów reprezentujących różne frakcje konfliktu[11]. 25 stycznia 2016 Izba Reprezentantów wyraziła wotum nieufności wobec gabinetu as-Sarradża stosunkiem głosów 89 do 15 oraz zerwała porozumienie pokojowe z Powszechnym Kongresem Narodowym[12]. Kolejne rundy negocjacyjne pomiędzy stronami konfliktu doprowadziły do wyłonienia nowego składu gabinetu, tym razem złożonego z 18 ministrów[13]. As-Sarradż ponadto miał objąć stanowisko przewodniczącego Rady Prezydenckiej - kolegialnego organu wykonującego zadania głowy państwa[14]. 12 marca 2016 rząd został sformowany i wezwał rywalizujące parlamenty do uznania jego władzy. Pomimo obustronnego poparcia, Izba Reprezentantów i rząd Abd Allaha as-Saniego wstrzymali się od głosowania nad wotum zaufania dla nowego gabinetu. W Bengazi doszło do protestów przeciwko rządowi jedności narodowej[15]. 17 marca 2016 premier zapowiedział przeniesienie siedziby nowego rządu z Tunisu do Trypolisu[16]. 30 marca 2016 rząd as-Sarradża powrócił do stolicy Libii[17].

5 kwietnia 2016 samozwańczy rząd Chalify al-Ghuwajla, lojalny wobec Powszechnego Kongresu Narodowego podjął decyzję o samorozwiązaniu i przekazaniu nowemu gabinetowi pełni władzy[18]. Jednocześnie nielegalny parlament rozwiązano, co umocniło pozycję premiera i otworzyło drogę do realizacji planu pokojowego zaproponowanego przez ONZ[19].

4 kwietnia 2019 r. popierany przez Egipt, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Rosję i Francję gen. Chalifa Haftar wydał rozkaz dowodzonej przez siebie samozwańczej Libijskiej Armii Narodowej do zajęcia stołecznego Trypolisu, nazywając ofensywę uzasadnioną operacją antyterrorystyczną przeciwko islamistom, tj. Rządowi Zgody Narodowej, który przy poparciu ONZ, USA i Włoch kontroluje tylko stolicę i okolice. Ofensywa oznaczała zakończenie trwającej dotychczas zimnej wojny między oboma konkurencyjnymi ośrodkami władzy, z Trypolisu i Bengazi, którym za strefę buforową służyło terytorium kontrolowane jeszcze krótko wcześniej przez Państwo Islamskie[20].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Arab Nations Strike in Libya, Surprising U.S.
  2. Libya's Haftar pledges to take imminent control of Benghazi and Tripoli
  3. Libya: Getting Geneva Right
  4. Jordan pledges support for Libya in talks with General Haftar
  5. Egypt acts as middleman for Russia-Libya arms deal
  6. U.S. Kills Leader of ISIS in Libya
  7. Sudan militarily backs Libyan rebels
  8. Libyan city declares itself part of Islamic State caliphate
  9. ONZ: porozumienie ws. rządu jedności narodowej w Libii - 16 grudnia
  10. Libya's rival factions agree date to sign U.N. peace deal
  11. Libye : formation d'un nouveau gouvernement d'union nationale sous l'égide de l'ONU
  12. Libijski parlament odrzucił wspierany przez ONZ rząd jedności narodowej
  13. Libya MPs voice support for unity government, news.yahoo.com, 2016-02-24
  14. Libya’s Unity Government move to Tripoli meets serious hurdles, newsghana.com.gh, 2016-03-19
  15. Anti-Serraj protestors in Benghazi call for military council to govern Libya as Thinni says his administration remains in power, libyaherald.com, 2016-03-18
  16. Libya's U.N.-backed government to move to Tripoli within days: PM, REUTERS, 2016-03-17
  17. Support grows for Libya's new unity government, dailymail.co.uk, 2016-04-01
  18. Libia.Samozwańczy parlament oddaje władzę rządowi jedności narodowej, wyborcza.pl, 2016-04-05
  19. Tripoli’s National Salvation Government quits, Libyan Express, 2016-04-05
  20. Wojna domowa w Libii. Wspierany po cichu przez Rosję generał Chalifa Haftar wyruszył na Trypolis, wyborcza.pl [dostęp 2019-04-08] (pol.).