Katar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy państwa Katar. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
دولة قطر
Państwo Katar
Flaga Kataru
Godło Kataru
Flaga Kataru Godło Kataru
Hymn: As Salam al Amiri
Położenie Kataru
Język urzędowy arabski
Stolica Doha
Ustrój polityczny monarchia absolutna
Głowa państwa emir Tamim ibn Hamad Al Sani
Szef rządu premier Abd Allah ibn Nasir ibn Chalifa Al Sani
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
166. na świecie
11 586[1] km²
0%
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
146. na świecie
2 042 444 [a]
176 osób/km²
PKB (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

192,0 mld[2] USD
78 829[2] USD
PKB (PSN) (2015)
 • całkowite 
 • na osobę

324,1 mld[2] USD
133 039[2] USD
Jednostka monetarna rial katarski (QAR)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
3 września 1971
Religia dominująca islam
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 QA
Domena internetowa .qa
Kod samochodowy QA
Kod samolotowy A7
Kod telefoniczny +974
Mapa Kataru
Qatar CIA map PL.png

Katar (arab. قطر (wym. [ˈqɑtˤɑr]) – trl. Qaţar, trb. Katar), Państwo Katar (arab. دولة قطرtrl. Dawlat Qaţar, trb. Daulat Katar) – państwo położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego (na półwyspie Katar) nad Zatoką Perską. Graniczy z Arabią Saudyjską.

Stolicą Kataru jest Doha, inne większe miasta to Ar-Rajjan, Musajid, Al-Wakra, Chaur, Duchan, Umm Bab.

Katar jest państwem członkowskim LPA, WTO, OPEC oraz GCC. Społeczeństwo katarskie jest najbogatszym społeczeństwem świata (2010, ok. 90 tysięcy dolarów na mieszkańca)[3][4].

Ustrój polityczny[edytuj]

Katar to księstwo (emirat). Według tymczasowej konstytucji z 1971 (obecnie funkcjonuje konstytucja z 2003) roku głową państwa jest emir (z panującego rodu Al Sani). Władzę wykonawczą sprawuje powoływany przez emira rząd z premierem. 45-osobowa Rada Doradcza jest organem konsultacyjnym rządu. Nie ma parlamentu ani partii politycznych.

Podział administracyjny[edytuj]

Katar od 2004 roku podzielony jest na 7 okręgów.

Geografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Geografia Kataru.
Widok z kosmosu

Powierzchnia państwa jest nizinna (wysokość 50–100 m), pustynna (pustynia piaszczysto-kamienista), w części północno-wschodniej zabagniona. Klimat zwrotnikowy wybitnie suchy. Średnia temperatura miesięczna od 17 °C w styczniu do 38–44 °C w sierpniu. Średnia roczna suma opadów ok. 80 mm. Epizodyczne ulewne deszcze w okresie od grudnia do lutego. Brak wód śródlądowych. Odsolona woda morska stanowi podstawę zaopatrzenia ludności w wodę. Roślinność pustynna. Linia brzegowa dobrze rozwinięta. Liczne przybrzeżne rafy koralowe.

Historia[edytuj]

Kraj jest rządzony przez ród Al Sani, który jest u władzy nieustannie od XIX wieku. Dwa razy w historii był pod zaborami: w latach 1872–1916 wcielony do Turcji, a w latach 1916–1971 pod protektoratem Wielkiej Brytanii. Od 1971 roku tym wewnętrznie stabilnym krajem znów rządzi ród Al Sani.

W 1913 roku swoich roszczeń co do Kataru zrzekła się Turcja. Trzy lata później obszar ziem arabskich został podzielony pomiędzy dwa europejskie mocarstwa – Francję oraz Wielką Brytanię. W 1915 roku ostatni tureccy żołnierze opuścili Katar, a rok później na mocy katarsko-brytyjskiej umowy, państwo zostało protektoratem Wielkiej Brytanii. W zamian za ograniczone gwarancje bezpieczeństwa, szajch Kataru zobowiązał się nie utrzymywać stosunków dyplomatycznych z żadnym mocarstwem bez zgody rządu brytyjskiego. W 1939 roku odkryto złoża ropy naftowej, od 1949 roku rozpoczęto ich przemysłową eksploatację. 1 września 1971 roku następca tronu szajch Chalifa ibn Hamad ogłosił pełną niepodległość Kataru. Dwa dni później układ z Wielką Brytanią z 1916 roku stracił moc, a Katar stał się państwem suwerennym. W tym samym miesiącu państwo to zostało przyjęte do ONZ.

20 marca 2011 roku Katar zadeklarował, że przyłączy się do operacji militarnej w Libii.

W XXI wieku Katar organizuje wiele imprez sportowych o światowym formacie, jak Mistrzostwa Świata w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2015[5], w kolarstwie szosowym w 2016[6] czy w piłce nożnej w 2022[7].

Siły zbrojne[edytuj]

Katar dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[8]. Uzbrojenie sił lądowych Kataru składało się w 2014 roku z: 90 czołgów, 440 opancerzonych pojazdów bojowych, 12 zestawów artylerii holowanej oraz trzech wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[8]. Marynarka wojenna Kataru dysponowała w 2014 roku 68 okrętami obrony przybrzeża[8]. Katarskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 9 myśliwców, 53 samolotów transportowych, czterech samolotów szkolno-bojowych oraz 45 śmigłowców[8].

Wojska katarskie w 2014 roku liczyły 11,8 tys. żołnierzy zawodowych (brak rezerwistów). Według rankingu Global Firepower (2014) katarskie siły zbrojne stanowią 82. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 1,9 mld dolarów (USD)[8].

Gospodarka[edytuj]

 Osobny artykuł: Gospodarka Kataru.
Doha – stolica Kataru

Katarowi najwięcej dochodów przynosi wydobycie gazu ziemnego oraz ropy naftowej. Krajowy przemysł koncentruje się nie tylko na wydobywaniu tych surowców, ale i na ich przetwórstwie. W 1971 roku u wybrzeży emiratu odkryto największe złoże gazu ziemnego na świecie – tzw. Pole Północne – o zasobach sięgających 18 bilionów metrów sześciennych[9], co uplasowało Katar – obok Rosji i Iranu – wśród trzech państw o największych zasobach gazu ziemnego na świecie. Katar jest obecnie największym eksporterem gazu ziemnego w postaci płynnej (LNG) na świecie. Rozwija tę technologię od 1997 roku, gdy pierwszy transport LNG został wysłany do Hiszpanii[9]. Ponadto rozwija się hutnictwo żelaza i produkcja nawozów sztucznych. Użytki rolne stanowią 4,8% powierzchni kraju. Zastosowanie technologii nawadniania wysokiej klasy pozwala na uprawę warzyw i owoców na szeroką skalę. Modernizowane jest przetwórstwo ryb. Pomimo to większość żywności musi być importowana. Katar jest także ważnym centrum bankowości.

Sieć drogowa jest doskonale rozwinięta, podobnie transport lądowy i lotniczy. Państwo zapewnia pomoc socjalną i bezpłatną naukę wszystkim mieszkańcom. Liczba miejsc w istniejących w Katarze szkołach wyższych jest ograniczona, znaczna część młodzieży studiuje za granicą.

Produkt krajowy brutto na jednego mieszkańca: 106 459 USD (dane z 2008 roku z uwzględnieniem parytetu siły nabywczej). Bezrobocie: 0,5% (2009).

W 2015 roku Katar był gospodarzem Mistrzostw Świata w piłce ręcznej, natomiast w 2022 – w piłce nożnej.

Demografia[edytuj]

  • Struktura wiekowa: 0–14 lat 23,7%; 15–64 lat 72,9%; ponad 65 lat 3,4%.
  • Średnia długość życia: 73,67 lat.
Długość życia mężczyzn: 71,15 lat.
Długość życia kobiet: 76,32 lat.

Informacje w CIA Factbook

Religia[edytuj]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[10][11]:

 Osobny artykuł: Świadkowie Jehowy w Katarze.

Kultura[edytuj]

W Katarze swoją siedzibę ma najbardziej znana arabska telewizja Al-Dżazira.

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
18 grudnia Dzień Niepodległości


Kultura Kataru, tak jak w innych krajach arabskich, zdominowana jest przez islam. Obowiązują normy obyczajowości muzułmańskiej, aczkolwiek daje się zauważyć stopniową liberalizację w tej kwestii[12].

Katarska biblioteka narodowa uruchomiła w 2014 roku cyfrową bibliotekę z ponad 100 tys. archiwaliów. Wśród dostępnych online znajdują się m.in. książki, mapy, nagrania i rękopisy. Większość zasobów dostępna jest w domenie publicznej[13][14].

Emirowie Kataru[edytuj]

Dynastia Al Sani:

Katar a Polska[edytuj]

Polska planuje od 2015 roku importować gaz ziemny (LNG) z Kataru – ma on być sprowadzany gazowcami do gazoportu w Świnoujściu.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. CIA The World Factbook (ang.). [dostęp 2013-08-09].
  2. a b c d Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2015: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, October 2015 (ang.). [dostęp 30-01-2016].
  3. Arabianbusiness: Qatar now world’s richest nation, says IMF.
  4. Qatar richest in the world, says report.
  5. 24th Men's Handball World Championship (ang.). [dostęp 2015-02-01].
  6. Andrzej Gucwa: Mistrzostwa Świata 2016 w Katarze odbędą się w październiku (pol.). NaSzosie.pl, 2014-02-11. [dostęp 2015-02-01].
  7. 2022 FIFA World Cup Qatar (ang.). FIFA. [dostęp 2015-02-01].
  8. a b c d e Qatar (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-09-02].
  9. a b Wawrzyniec Smoczyński. Emirat na gazie. „Polityka”, s. 34-35, 2009-08-08 (pol.). [dostęp 2009-12-21]. 
  10. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  11. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-21].
  12. Kultura – odyssei.com.
  13. Cyfrowa Biblioteka Kataru (pol.). 30 października 2014. [dostęp 2014-11-02].
  14. Qatar Digital Library (ang.). Qatar National Library. [dostęp 2014-11-02].

Bibliografia[edytuj]

  • K. Górak-Sosnowska, R. Czulda: Państwo Katar. Gospodarka – Polityka – Kultura, Łódź 2009.

Uwagi

  1. Dane szacunkowe na lipiec 2013, podane za CIA The World Factbook (Źródło:CIA) (ang.).