Wybory parlamentarne w Islandii w 2009 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Islandia
Godło Islandii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Islandii

Wybory parlamentarne w Islandii odbyły się 25 kwietnia 2009 roku[1]. Były to wybory przedterminowe. Wygrali je socjaldemokraci i zielona lewica.

Geneza[edytuj]

Rozpisanie przedterminowych wyborów parlamentarnych ogłosił premier Islandii Geir Haarde. Dotychczasowy szef rządu nie ubiegał się o reelekcję. Przedterminowe wybory były efektem kryzysu gospodarczego. Kraj borykał się z inflacją, rosnącym bezrobociem, a islandzka korona straciła płynność. Doprowadziło to do antyrządowych demonstracji[2][3][4].

Fatalna sytuacja gospodarcza doprowadziła do załamania finansów państwa. Odpowiedzią rządu była nacjonalizacja głównego banku, a także zaciągnięcie pożyczki w Międzynarodowym Funduszu Walutowym, krajach skandynawskich[5] oraz w Polsce[6] (łącznie prawie 6 mld dolarów).

Kampania wyborcza[edytuj]

Przed wyborami doszło do zmian na scenie partyjnej. Przestał istnieć Ruch Islandzki - Żywa Ziemia, który zjednoczył się z Sojuszem. Pojawiły się dwie nowe partie: Ruch Demokratyczny (Lýðræðishreyfingin) oraz Ruch Obywatelski (Borgarahreyfingin). Trzecie nowe ugrupowanie, L-Lista Zwolenników Suwerenności (L-listi fullveldissinna), okazało się efemeryczne i w końcu nie przystąpiło do wyborów.

W trzech partiach doszło do zmiany przywództwa. 18 stycznia 2009 nowego szefa wybrała Partia Postępu, Valgerður Sverrisdóttir została zastąpiona przez Sigmundura Davíða Gunnlaugssona. Dwa miesiące później, 29 marca zmienił się przewodniczący Partii Niepodległości - Bjarni Benediktsson zastąpił na tym stanowisku Geira Haarde. Zmieniła się również przewodnicząca Sojuszu. Po ustąpieniu Ingibjörg Sólrún Gísladóttir została nią premier Jóhanna Sigurðardóttir. Zarówno Haarde, jak i Ingibjörg Sólrún wskazali poważne problemy zdrowotne jako powód wycofania się z polityki.

Kampania wyborcza skupiała się wokół tematów takich jak kryzys finansowy i sposoby walki z nim, zmiany islandzkiej Konstytucji przed wyborami (do których ostatecznie nie doszło, gdyż sprzeciwiła się im Partia Niepodległości) oraz ewentualne wstąpienie Islandii do Unii Europejskiej. Za przystąpieniem do UE opowiadał się zdecydowanie rządzący Sojusz, ale przeciwna mu była zarówno opozycyjna Partia Niepodległości, jak i współrządzący z Sojuszem Ruch Zieloni-Lewica. Obie partie postulowały "podwójne referendum" w sprawie akcesji do UE: najpierw referendum dotyczące tego, czy w ogóle rozpoczynać rozmowy, potem zaś ewentualnie referendum akcesyjne. Zarazem konserwatyści, podobnie jak socjaldemokraci, opowiadali się za przyjęciem przez Islandię euro jako własnej waluty, podczas gdy zieloni woleliby koronę norweską.

Sondaże[edytuj]

Sondaż z 22 listopada 2008 opublikowany przez dziennik Fréttablaðið[7] (jeszcze przed ogłoszeniem wyborów):

W roku 2008 wskutek kryzysu finansowego dominująca na islandzkiej scenie politycznej po II wojnie światowej Partia Niepodległości zaczęła tracić popularność, początkowo na rzecz socjaldemokratów. Od grudnia 2008 najpopularniejszą partią na Islandii stał się Ruch Zieloni-Lewica.

Sondaż z 23 stycznia 2009[8]:

  • Ruch Zieloni-Lewica - 28,5%
  • Partia Niepodległości - 24,3%
  • Partia Postępu - 17,2%
  • Sojusz - 16,7%
  • Partia Liberalna - 3,0%
  • Ruch Islandzki - Żywa Ziemia - 2,2%

Według sondażu opublikowanego 27 lutego 2009[9] w dzienniku Morgunblaðið Sojusz zaczął odzyskiwać poparcie. Do Alþingi dostałyby się cztery partie:

  • Sojusz - 31,3% (21 miejsc w Alþingi)
  • Partia Niepodległości - 26,2% (17 miejsc)
  • Ruch Zieloni-Lewica - 24,6% (16 miejsc)
  • Partia Postępu - 12,8% (8 miejsc)
  • Partia Liberalna zdobyłaby mniej niż 3%, nie przekraczając 5-procentowego progu wyborczego

Sondaż z 6 marca wskazywał na odzyskiwanie popularności przez konserwatywną Partię Niepodległości[10]:

  • Partia Niepodległości - 29,0%
  • Sojusz - 27,5%
  • Ruch Zieloni-Lewica - 25,9%
  • Partia Postępu - 12,6%
  • Partia Liberalna - 2,1%
  • Ruch Islandzki - Żywa Ziemia - 2,0%

Zgodnie z następnym sondażem z 20 marca socjaldemokraci zaczęli odzyskiwać poparcie[11]:

  • Sojusz - 31,2% (21 miejsc w Alþingi)
  • Partia Niepodległości - 26,5% (18 miejsc)
  • Ruch Zieloni-Lewica - 24,6% (17 miejsc)
  • Partia Postępu - 11,3% (7 miejsc)

Wyniki wyborów[edytuj]

Zgodnie z przewidywaniami wybory wygrała lewica. Pierwsze miejsce przypadło Sojuszowi, który wspólnie z Ruchem Zieloni-Lewica (trzecie miejsce) ma większość w nowym parlamencie. Na drugim miejscu uplasowała się Partia Niepodległości, zdobywając 16 mandatów (o 9 mniej niż w poprzednich wyborach). Nieznaczny wzrost poparcia odnotowała z kolei liberalna Partia Postępu. Do Alþingi dostała się również nowa partia Ruch Obywatelski (4 mandaty). Antyimigrancka Partia Liberalna nie zdobyła ani jednego mandatu.

W nowo wybranym parlamencie zasiada najwyższy w dotychczasowej historii Islandii odsetek kobiet - 43% (27 mandatów).

Partia Liczba głosów % +/–% Liczba mandatów +/–
Sojusz (Samfylkingin) 55 758 29,8 +3,0 20 +2
Partia Niepodległości (Sjálfstæðisflokkurinn) 44 369 23,7 -12,9 16 -9
Ruch Zieloni-Lewica (Vinstrihreyfingin - grænt framboð) 40 580 21,7 +7,4 14 +5
Partia Postępu (Framsóknarflokkurinn) 27 699 14,8 +3,1 9 +2
Ruch Obywatelski (Borgarahreyfingin) 13 519 7,2 +7,2 4 +4
Partia Liberalna (Frjálslyndi flokkurinn) 4 148 2,2 -5,1 0 -4
Ruch Demokratyczny (Lýðræðishreyfingin) 1 107 0,6 +0,6 0 ±0
Razem (frekwencja - 85,1%) 193 934 100 63
źródło:[12]

Przypisy

  1. Islandia: Rząd obejmuje władzę i proponuje wybory. rp.pl, 2009-01-31. [dostęp 8 lutego 2009].
  2. Protesty antyrządowe na Islandii - policja zatrzymała 30 osób. Gazeta.pl, 21 stycznia 2009. [dostęp 21.01.2009].
  3. Islandia: Gazem łzawiącym w protestujących. RP, 21 stycznia 2009. [dostęp 21.01.2009].
  4. Koniec islandzkiego raju. RP, 22 stycznia 2009. [dostęp 22.01.2009].
  5. Skandynawia pożyczy Islandii. Gazeta.pl, 19 listopada 2008. [dostęp 19.11.2008].
  6. Islandzki premier dziękuje Polsce. Gazeta.pl, 1 grudnia 2008. [dostęp 01.12.2008].
  7. Social Alliance Leads Rivals in Iceland (ang.). Angus Reid Global Monitor, 1 grudnia 2008. [dostęp 10.02.2009].
  8. Iceland’s Progressive Party on the Rise (ang.). IcelandReview, 23 stycznia 2009. [dostęp 10.02.2009].
  9. Iceland’s Government Supported by Majority of Voters (ang.). IcelandReview, 27 lutego 2009. [dostęp 28.02.2009].
  10. Independence Party Once Again Largest in Iceland (ang.). IcelandReview, 6 marca 2009. [dostęp 22.03.2009].
  11. Left Swing in Iceland Continues into Fourth Week (ang.). IcelandReview, 20 marca 2009. [dostęp 22.03.2009].
  12. April 25, 2009 General Election Results (ang.). Election Resources. [dostęp 2010-03-06].