Wychuchol pirenejski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wychuchol pirenejski
Galemys pyrenaicus[1]
(É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1811)
Wychuchol pirenejski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd ryjówkokształtne
Rodzina kretowate
Podrodzina krety
Plemię desmany
Rodzaj wychuchol
Gatunek wychuchol pirenejski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     Galemys pyrenaicus rufulus

     Galemys pyrenaicus pyrenaicus

Wychuchol pirenejski[3][4], chochoł pirenejski[4], desman pirenejski (Galemys pyrenaicus) – gatunek ziemno-wodnego ssaka z rodziny kretowatych (Talpidae). Jest nocnym drapieżnikiem wodnym, zwinnie pływa, nory kopie na brzegu. Wydaje wysoki, furkoczący dźwięk. Wychuchole pirenejskie mogą żyć co najmniej 3,5 roku. Żywi się drobnymi bezkręgowcami (ślimakami, krewetkami)[5][6]. Samica rodzi do 3 miotów w roku, po 3-4 młode w miocie. Ciąża trwa około 30 dni.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Takson po raz pierwszy opisany przez É. Geoffroy Saint-Hilaire'a w 1811 roku pod nazwą Mygale pyrenaica[7]. Jako miejsce typowe autor wskazał góry w pobliżu Tarbes (Pireneje Wysokie) we Francji[7][a]. Jedyny przedstawiciel rodzaju wychuchol[3] (Galemys) utworzonego przez J. J. Kaupa w 1829 roku[8].

Gatunek typowy[edytuj | edytuj kod]

Mygale pyrenaica É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1811

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: γαλή gale – „łasica” oraz μυς mys – „mysz”[9]. Epitet gatunkowy pochodzi od łacińskiego słowa Pyrenaicus – „pirenejski, z Pirenejów”[10].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość głowy i tułowia to 11-16 cm, ogona 12-16 cm. Masa ciała 35-80 g. Ma bardzo ruchliwy ryjek i małe oczy. Przednie łapy małe, tylne duże wyposażone w błonę pławną. Potrafi zamykać otwory nosowe i uszne przy pomocy fałdów skórnych, żeby nie wlewała się do nich woda podczas pływania i nurkowania. Dzięki temu posiadają również zdolność echolokacji[5]. Strona grzbietowa pokryta błyszczącym, ciemnobrązowym futerkiem, strona brzuszna srebrzystoszara. Brak owłosienia na nosie i ogonie. Nos wyposażony we włosy czuciowe wykorzystywane do wyczuwania ofiar podczas grzebania w mule. Na dolnej stronie ogona gruczoły zapachowe[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasiedla potoki górskie i zbiorniki wody stojącej w Pirenejach oraz północnych rejonach Hiszpanii i Portugalii, na wysokościach od 300 do 2700 m n.p.m[6]. Występuje na obszarach, na których roczna suma opadów wynosi więcej niż 1000 mm, w związku z czym postępujące zmiany klimatu mogę doprowadzić do jego wymarcia. Siedliska tego gatunku są obecnie zagrożone przez budowę elektrowni wodnych. Introdukcja norki amerykańskiej oraz wydry europejskiej wpłynęła negatywnie na liczebność populacji z uwagi na to, że wychuchol wchodzi w skład ich diety.

Uwagi

  1. W oryginale (fr.) „Les montagnes pres de Tarbes (Hautes-Pyrenees)”.

Przypisy

  1. Galemys pyrenaicus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Fernandes, M., Herrero, J., Aulagnier, S. & Amori, G. 2008. Galemys pyrenaicus. W: IUCN 2015. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2015-08-19]
  3. 3,0 3,1 Nazwa polska za: Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 76. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. 4,0 4,1 K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 421, seria: Mały słownik zoologiczny. ISBN 83-214-0637-8.
  5. 5,0 5,1 Endangered Wildlife and Plants of the World. T. 4. Nowy Jork: Marshall Cavendish, 2001. ISBN 9780761471981. (ang.)
  6. 6,0 6,1 6,2 Rebecca Morelle. Pyrenean desman: On the trail of Europe's weirdest beast. „BBC News”, 2012-09-05 (ang.). [dostęp 2012-09-08]. 
  7. 7,0 7,1 É. Geoffroy Saint-Hilaire. Mémoire Sur les espèces des Genres Musaraigne et Mygale. „Annales du Muséum National d'Histoire Naturelle”. 17, s. 193, 1811 (fr.). 
  8. J. J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt. Cz. 1. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 119. (niem.)
  9. T. S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 288, seria: North American Fauna. (ang.)
  10. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-08-19]. (ang.)