Kretowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kretowate
Talpidae[1]
G. Fischer, 1817
Kret europejski
Kret europejski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd Soricomorpha
Rodzina kretowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kretowate (Talpidae) – rodzina ssaków z rzędu Soricomorpha przystosowanych do życia pod ziemią.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występują na półkuli północnej – w Europie. Azji i Ameryce Północnej. Jedynym przedstawicielem rodziny występującym współcześnie na terenie Polski jest kret europejski (Talpa europaea). Kretowate są znane ze śladów kopalnych eocenu. Na terenie Polski występowały w pliocenie wymarłe gatunki z podrodziny Desmaninae.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Budową ciała zbliżone są do ryjówkowatych. Charakteryzują się niewielkimi rozmiarami ciała, wąską, spłaszczoną czaszką z charakterystycznymi cienkimi łukami jarzmowymi. Większość ma silnie rozwinięte, zwrócone na zewnątrz, zakończone szpadlowatymi pazurami przednie kończyny przystosowane do kopania tuneli. Niektóre gatunki potrafią wykopać dziennie do 20 m podziemnego korytarza[2]. Mają małe, często silnie uwstecznione oczy. Na pyszczkach i kończynach występują włosy czuciowe (zatokowe). U przedstawicieli podrodziny Talpinae brak uszu zewnętrznych.

Wzór zębowy I C P M
32-44 = 2-3 1 3-4 3
1-3 0-1 3-4 3

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Kretowate prowadzą głównie podziemny, a nieliczne ziemnowodny tryb życia. W większości są samotnikami wykazującymi silnie rozwinięty terytorializm. Nie zapadają w sen zimowy. Na zimę gromadzą pod ziemią zapasy. Samica rodzi średnio trzy młode w miocie. Karmi je mlekiem przez ok. miesiąc.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja rodzajów zaliczanych do rodziny kretowatych ulegała wielu zmianom. Autorzy wyróżniają od 3 do 5[3] podrodzin. Poniżej przedstawiono klasyfikację opartą na badaniach genetycznych Shinohara i in. (2003)[4]:

Systematyka rodziny
Podrodzina Rodzaj Gatunki
Scalopinae Condylura Condylura cristatagwiazdonos
Parascalops Parascalops brewerikret szczotkoogoniasty
Scalopus Scalopus aquaticus
Scapanulus Scapanulus oweni
Scapanus Scapanus latimanusScapanus orarius - Scapanus orariusScapanus townsendii
Talpinae Desmana Desmana moschatawychuchol ukraiński
Galemys Galemys pyrenaicuswychuchol pirenejski
Neurotrichus Neurotrichus gibbsii
Scaptonyx Scaptonyx fusicaudus
Euroscaptor Euroscaptor grandisEuroscaptor klossiEuroscaptor longirostrisEuroscaptor micruraEuroscaptor mizuraEuroscaptor parvidens
Mogera Mogera imaizumiiMogera insularisMogera tokudaeMogera uchidaiMogera wogura
Parascaptor Parascaptor leucura
Scaptochirus Scaptochirus moschatus
Talpa Talpa altaicaTalpa caecaTalpa caucasicaTalpa europaeakret europejskiTalpa davidianaTalpa levantisTalpa occidentalisTalpa romanaTalpa stankovici
Dymecodon Dymecodon pilirostris
Urotrichus Urotrichus talpoides
Uropsilinae Uropsilus Uropsilus andersoniUropsilus gracilisUropsilus investigatorUropsilus soricipes

W takim ujęciu wychuchole z rodzajów Desmana i Galemys włączono do podrodziny Talpinae, podczas gdy inni autorzy zaliczają je do Desmaninae[5], a nawet podnoszą do rangi rodziny Desmanidae.

Przypisy

  1. Talpidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005, s. 89. ISBN 83-01-14344-4.
  3. Kowalski K. (1971)
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Talpidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 27 marca 2008]
  5. BioLib.cz

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Ciszek, D. & P. Myers.: Talpidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2000. [dostęp 3 maja 2008].
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.