Zamieszańcy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nazwa polska Zamieszańcy
Populacja około 8 tysięcy
Rejon Pogórze oraz Ukraina i Ameryka
Kraj Polska oraz Ukraina i państwa Ameryki
Język ukraiński, polski
Religia grekokatolicyzm
Grupa Ukraińcy
Rusińska wyspa językowa wokół Węglówki (Zamieszańcy), na narodowej mapie grup etnicznych Podkarpacia (Galicja Środkowa, 1876)

Zamieszańcyrusińska grupa etnograficzna, osiadła na terenie Pogórza, na północ od Krosna.

Osiedli oni tam w okresie zasiedlania Pogórza, czyli w XV-XVI wieku, na jedynym nie zajętym jeszcze terenie, czyli na terenach najwyższych, o najgorszych warunkach fizjograficznych i glebowych. Był to teren znajdujący się na zachód od tradycyjnej etnograficznej granicy polsko-ruskiej sprzed 1341.

Założyli oni 10 miejscowości, otoczonych wsiami polskimi. Z miejscowości tych 8 znajdowało się na zwartym obszarze osadnictwa ruskiego (Czarnorzeki, Węglówka, Krasna, Oparówka, Rzepnik, Pietrusza Wola, Bonarówka, Wólka Bratkowska), a dwie (Gwoździanka i Blizianka) samotnie poza nim.

W końcu XVIII wieku znajdowało się tutaj 4722 mieszkańców, w tym 4318 Rusinów (91,5%), 316 Polaków (6,7%) oraz 88 Żydów (1,9%). W ciągu 150 lat liczba ludności wzrosła dwukrotnie i wynosiła w 1930 8890 osób, w tym 7595 Rusinów (85%), 1230 Polaków (14%) i 65 Żydów (1%). Procentowy wzrost ludności polskiej spowodowany został częściową polonizacją Rusinów we wspomnianych dwóch oddalonych miejscowościach.

W końcu XIX w. rozpoczęły się masowe wyjazdy zarobkowe miejscowej ludności do Ameryki. Na początku XX wieku przebywało tam na stałe lub czasowo ponad 10% ogółu mieszkańców.

Po ostatniej wojnie grupa ta przestała istnieć na terenie zachodniego Pogórza. W ponad 90% została ona przesiedlona w głąb ZSRR.

Przez otaczającą ich ludność polską obszar ten nazywany był "Rusią", a ludność Rusinami. Przez mieszkających bardziej na południe Łemków nazywani byli natomiast Zamieszańcami, ze względu na zamieszkiwanie wśród ludności polskiej.

Literatura[edytuj]

Henryk Olszański, Zamieszańcy. Studium etnograficzne, Muzeum Budownictwa Ludowego, Sanok 2007, stron 204.