Zbroja końska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciężka zbroja końska z XVI w.

Zbroja końska – końskie uzbrojenie ochronne, nazywane też ladrami lub ladrowaniem.

Chroniła konia w czasie bitwy, zazwyczaj pokrywała całego konia, oprócz pyska, oczu, ogona i nóg.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Znane było już w starożytności. W Europie Zachodniej zaczęto je stosować w XIII w. Początkowo zbroja końska miała postać watowanego kropierza, później – kolczugi lub zbroi łuskowej nakładanej na konia. W XV w. i w I połowie XVI w. uzyskała ostateczną formę pełnej zbroi płytowej.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

MET Armures.jpg
  • Lekką zbroję płytową najczęściej stanowił naczułek, czasem uzupełniony nakarczkiem i napierśnikiem.
  • Ciężka zbroja płytowa składała się najczęściej z napierśnika, nazadnika, z dwóch blach bocznych łączących przednią i tylną część zbroi, a także z naczółka („hełmu”) oraz folgowego nakarczka.
  • Zbroja składająca się z kolczugi zazwyczaj była zrobiona z płacht kolczugi przywiązanych do konia lub przyczepionych paskami. głowa była czasem chroniona naczółkiem płytowym
  • Zbroja łuskowa składała się z płatów materiału pokrytego blaszkami, przytwierdzonych do boków konia, spiętych na zadzie i na piersi, przywiązanych do szyi i przypiętych do głowy, czasem zwisały do kolan konia, chroniąc nogi.

Elementy zbroi płytowej[edytuj | edytuj kod]

Prosty naczułek z dodatkowymi płytkami chroniącymi uszy konia i ozdobną tarczką
  • Naczułek - chronił głowę konia,czasem miał płytki chroniące policzki, uszy i oczy.

Zazwyczaj od środka był pokryty miękkim materiałem. Zabezpieczał przed strzałami i ciosami mieczem.

  • Nakarczek – chronił szyję. Mógł być pełny lub połowiczny, chroniący tylko wierzch szyi, często wspomagany kolczugą.

Chronił przed strzałami, kopiami w czasie szarży i ciosami mieczem.

  • Napierśnik – chronił pierś przed kopiami w czasie szarży.
  • Blachy boczne – ochrona brzucha przed atakiem z boku, były tak zrobione, aby umożliwić używanie ostróg.
  • Nazadnik – ochrona zadu, posiadał otwór na ogon, chronił pośladki konia przed strzałami i atakiem od tyłu kopią.


Niekiedy mocowano do lejcy metalowe płytki, chroniące przed ich przecięciem.

Nogi oraz spód zwierzęcia nie były chronione zbroją.

Całość łączono nitami, zawiasami oraz paskami.

Zalety i wady zbroi płytowej[edytuj | edytuj kod]

Zalety:

  • koń był chroniony przed ciosami przeciwników, przez co jazda była bardziej wytrzymała.
  • dzięki niej, rycerzowi łatwiej było się bronić, gdyż nie musiał osłaniać także konia.
  • stanowiła dobrą ochronę przed strzałami.
  • wierzchowiec miał większe szanse na przeżycie starcia.

Wady:

  • koń był o wiele wolniejszy i mniej zwinny.
  • wierzchowiec szybciej się męczył.
  • Zwiększony ciężar powodował że koń mógł się łatwiej przewrócić, a jeżeli zwierze upadło, o wiele trudniej mu było wstać.
  • Przekraczanie rzek było ryzykowne, jeżeli rzeka była zbyt głęboka, a obciążony koń nie miał siły się utrzymać na wodzie, mógł utonąć razem z jeźdźcem

ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • na naczułkach czasem przytwierdzano kolec, którym koń mógł atakować w czasie szarży.
  • nazadnik niekiedy miał formę 2. płyt zawieszonych na paskach po bokach konia.
  • na turniejach i paradach mocowano czasem do naczułka pióropusz.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Władysław Kwaśniewicz: 1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym. Warszawa: Wyd. Ministerstwa Obrony Narodowej, 1981.