Świątynia Po Klon Garai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świątynia Po Klon Garai w Phan Rang-Tháp Chàm (Wietnam)
Świątynia Po Klon Garai
Świątynia Po Klon Garai
Państwo  Wietnam
Miejscowość Phan Rang-Tháp Chàm
Wyznanie hinduizm czamski
Wezwanie miejsce kultu boga Po Klon Garai
Historia
Data budowy XIII w. n.e.
Położenie na mapie Wietnamu
Mapa lokalizacyjna Wietnamu
Świątynia Po Klon Garai
Świątynia Po Klon Garai
Ziemia 11°36′06,7″N 108°56′47,0″E/11,601861 108,946389Na mapach: 11°36′06,7″N 108°56′47,0″E/11,601861 108,946389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Świątynia Po Klon Garai[1] w Phan Rang-Tháp Chàm − hinduistyczna świątynia z XIII w., miejsce kultu Po Klon Garai, mitycznego króla-boga Czamów z Pandurangi, czczonego jako wcielenie Śiwy[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Świątynia znajduje się na wzgórzu, blisko, ale po przeciwnej stronie, dworca kolejowego Tháp Chàm w miejscowości Phan Rang-Tháp Chàm w środkowym Wietnamie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Konstrukcja świątyni jest datowana na drugą połowę XIII w.n.e. Za jej oficjalnego fundatora uważa się króla Czampy Dżaja Simhawarmana III. Badania archeologiczne i znalezione na terenie świątyni inskrypcje wskazują jednak na istnienie w tym miejscu znacznie starszych obiektów. Według legendy Dżaja Simhawarman III tylko rozbudował świątynię postawioną przez króla Po Klon Garai w ramach wyścigu budowlanego z khmerskim wodzem Hakhalem. Celem współzawodnictwa było uniknięcie rozlewu krwi między Czamami i Khmerami. Król Czamów wygrał, wcześniej kończąc swoją budowlę. Pokonani w ten sposób Khmerzy wycofali swoje wojska z Pandurangi[3]. Okres historyczny, któremu przypisuje się tę opowieść, przypada na panowanie króla Angkoru Dżajawarmana VII. Okres ten jest obecnie poddawany rewizji[4]. Kontrowersje budzi zwłaszcza interpretacja wydarzeń, wykazująca, że działania wojskowe nie miały charakteru morderczych zmagań dwóch narodów, lecz bardziej przypominały wojnę domową[5]. Świątynia Po Klon Garai jest jedną z najlepiej zachowanych świątyń Czamów. Na początku XX w. francuscy badacze z EFEO prowadzili na terenie świątyni prace wykopaliskowe. Przeprowadzono również restaurację świątyni (w 1905 i w 1908). Kolejną renowację wykonał w latach 90. XX w. zespół konserwatorów kierowany przez Kazimierza Kwiatkowskiego.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zespół świątynny, zbudowany na otoczonej niskim murem platformie, składa się z trzech budowli nazywanych wieżami:

  • Kalan główna wieża o wysokości 20,5 m.
  • Kośagryha o wysokości 9,31 m.
  • Gopura o wysokości 8,56 m.
  • Mandapa z której pozostał jedynie, otoczony niewysokim murkiem, podest[6].

Wieże zostały zbudowane z cegły, przy zastosowaniu łęku pozornego, czego rezultatem są grube mury i niewielkie wnętrza. W głównym sanktuarium, w kalanie, znajduje się linga, przedstawiona w formie mukhalingi, tj. lingi z wizerunkiem bóstwa. W przedsionku natomiast umieszczono leżący posąg byka nandi. Na frontonie, nad głównym wejściem, jest umieszczona bardzo dobrze zachowana płaskorzeźba przedstawiająca wieloręcznego Śiwę.

Obiekty infrastruktury[edytuj | edytuj kod]

Obecnie wzgórze na którym znajduje się świątynia zostało ogrodzone, a teren uporządkowany. U podnóża powstał rozległy ośrodek kultury Czamów, z galerią sztuki, skansenem i infrastrukturą turystyczną.

Patron[edytuj | edytuj kod]

Świątynia poświęcona jest królowi-bogu Po Klon Garai, uważanemu za wcielenie Śiwy. Nadal pełni funkcję religijną miejsca jego kultu. Współczesna tablica umieszczona w pobliżu świątyni przypisuje królowi Po Klon Garai budowę powstałego w średniowieczu i czynnego do dzisiaj systemu irygacyjnego, stanowiącego podstawę miejscowego rolnictwa. Według tablicy, Po Klon Garai żył w latach 1151–1205[1]. W legendzie jego postać jest kojarzona z królem Czampy Dżaja Indrawarmanem IV.

Kalendarz świąt i rocznic[2][edytuj | edytuj kod]

  • Święto Katé obchodzone na początku siódmego miesiąca według kalendarza czamskiego (na przełomie wrzesień- październik).
  • Święto Cabur (na przełomie styczeń-luty)
  • Święto Po Sah Ino (na przełomie czerwca i lipca)


Współczesna stela z opisem świątyni

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Nazwa Po Klon Garai  jest umieszczona na współczesnej steli ustawionej w pobliżu świątyni i opisującej zabytek w językach: wietnamskim i angielskim. Nazwa świątyni występuje w wielu odmianach różniących się przede wszystkim pisownią, np.: Pô Klon-girai, Po Klaung Garai, Po Kloong Garai, Pô Klong Girai.
  2. 2,0 2,1 Antoine Cabaton, w James Hastings, Encyclopedia of Religion and Ethics, Charles Scribner's Sons, New York, 1911
  3. Współczesny tekst legendy zawiera odniesienia zarówno do kronik chińskich i wietnamskich, jak i ich interpretacji dokonanej przez G.Maspero na pocz. XX w. Pełny tekst legendy o Po Klon Garai
  4. Zdaniem M. Vickerego Dżajawarman VII został królem Angkoru przy wsparciu wojsk czamskich. Michael Vickery, "Champa Revised." ARI Working Paper, No.37, 2005
  5. Tezy te, a zwłaszcza niektóre interpretacje, których autorzy uważają, że Dżajawarman VII był w połowie Czamem, szczególnie duże emocje budzą w Kambodży, w której pochodzenie rodziny królewskiej wywodzone jest od królów Angkoru.
  6. Drewniane kolumny i dach nie zachowały się do naszych czasów. Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese: Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam). Singapur: NUS Press, 2009, s. 165. (dostęp 2009-09-02)