Wietnam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam
Socjalistyczna Republika Wietnamu
Flaga Wietnamu
Godło Wietnamu
Flaga Wietnamu Godło Wietnamu
Dewiza: (wiet.) Ðộc lập – Tự do – Hạnh phúc
(Niezależność – Wolność – Szczęście)
Hymn: Tiến Quân Ca
Położenie Wietnamu
Język urzędowy wietnamski
Stolica Hanoi
Ustrój polityczny Socjalizm
Głowa państwa prezydent Trương Tấn Sang
Szef rządu premier Nguyễn Tấn Dũng
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
66. na świecie
331 212[1][2] km²
4200 km² (1,27%)
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
 • narody i grupy etniczne
15. na świecie
90 000 000[1]
272[1] osób/km²
54
PKB (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

170,6 mld[3] USD
1902[3] USD
PKB (PPP) (2013)
 • całkowite 
 • na osobę

359,8 mld[3] USD
4012[3] USD
Jednostka monetarna đồng (VND)
Niepodległość
 - ogłoszona
 - autonomia
 - uznana
od Francji
2 września 1945
6 marca 1946
21 lipca 1954
Strefa czasowa UTC +7
Kod ISO 3166 VN
Domena internetowa .vn
Kod samochodowy VN
Kod samolotowy VN
Kod telefoniczny +84
Mapa Wietnamu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg Wietnam w Wikipodróżach
Wikisłownik Hasło Wietnam w Wikisłowniku

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam wymowa i) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej, leżące na Półwyspie Indochińskim. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 90 mln[2][1] jest piętnastym co do wielkości populacji państwem świata.

Ustrój polityczny[edytuj | edytuj kod]

Republika socjalistyczna. Konstytucja z 15 kwietnia 1992 roku.

Zgromadzenie Narodowe składa się z 498 posłów (458 członków Komunistycznej Partii Wietnamu, 40 posłów niezależnych). Powołuje rząd i prezydenta.

Według Amnesty International rządząca partia stosuje masowe represje wobec opozycji, ograniczona jest wolność słowa i zgromadzeń[4]. Według uciekinierów więźniowie są wykorzystywani do pracy przymusowej, której eksport jest jednym z głównych źródeł dochodów partii. Powszechne są naruszenia praw pracowniczych i praw człowieka[5].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Wietnam podzielony jest na 58 prowincji (wiet. tỉnh), które dzielą się na dystrykty (huyện), miasta prowincjonalne (thành phố trực thuộc tỉnh) oraz miasta (thị xã). Obok prowincji w Wietnamie istnieje 5 kontrolowanych centralnie miast wydzielonych (thành phố trực thuộc trung ương) o statusie równym prowincji.

Prowincje oraz miasta wydzielone pogrupowane są na 8 regionów:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Geografia Wietnamu.

Powierzchnia Wietnamu wynosi około 331 210 km². Długość granic kraju to 4639 km. Najwyższą górą jest Phan Xi Păng 3143 m n.p.m., najdłuższa rzeka to Rzeka Czerwona (450 km na terytorium Wietnamu).

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na znacznie rozciągnięty w kierunku południkowym kształt terytorium i specyficzne ukształtowanie terenu w Wietnamie wyróżnia się kilka stref klimatycznych. Według klasyfikacji klimatu Köppena klimat Tonkinu zalicza się do wilgotnych podzwrotnikowych. W Wietnamie środkowym na północ od przełęczy Hải Vân i na południu kraju (półwysep Cà Mau, delta Mekongu) występuje klimat zwrotnikowy wilgotny, w odmianie monsunowej. Klimat Wietnamu Środkowego, na południe od przełęczy Hải Vân, zalicza się do klimatu zwrotnikowego z porą suchą i deszczową (typ sawanna).

Długość granic[edytuj | edytuj kod]

  • całkowita: 4639 km[2]
    • z Kambodżą 1228 km
    • z Chinami 1281 km
    • z Laosem 2130 km

Największe miasta[edytuj | edytuj kod]

Rzeki[edytuj | edytuj kod]

Masywy górskie[edytuj | edytuj kod]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Wietnamu jest przedstawiona w osobnych hasłach:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Produkt krajowy brutto[edytuj | edytuj kod]

Według danych Ministerstwa Finansów Socjalistycznej Republiki Wietnamu w 2013 roku PKB wyniósł 3.694.100 mld đồngów[6] (tj. około 174 mld USD).

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Wietnam jest drugim państwem na świecie (po Brazylii) pod względem uprawy kawy. Słynie także z upraw ryżu, herbaty, ananasów i tytoniu.

3 lutego 1994 roku USA zniosły embargo handlowe, co wpłynęło pozytywnie na wzrost produkcji i eksportu wietnamskiego na rynkach światowych.
Rybołówstwo (w 2005 r. 1,9 mln ton ryb, mięczaków i skorupiaków, z tego 1,8 mln ton złowionych na Pacyfiku)[7].
Dynamicznie rozwija się akwakultura:ryby (np.: panga, tilapia, wężogłów), krewetki, mięczaki. Eksport krewetek przyniósł wietnamskiej gospodarce narodowej w 2007 roku 1,5 mld dolarów przychodów, eksport pangi kolejne 979 mln dolarów.

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Wytwarzanie żelaza i stali, maszynowy, chemiczny i cementowy, obuwniczy i odzieżowy.

Siły zbrojne[edytuj | edytuj kod]

Wietnam dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: siłami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi. Wojska wietnamskie liczą 412 tys. żołnierzy zawodowych oraz 5,04 mln rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) wietnamskie siły zbrojne stanowią 23. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 3,4 mld dolarów (USD)[8].

 Z tym tematem związana jest kategoria: Wojsko wietnamskie.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Wietnam jest krajem wielonarodowościowym w wyniku wielowiekowych migracji plemiennych, trwających jeszcze w XX wieku. Rdzenni Wietnamczycy (Kinh) stanowią 85% mieszkańców kraju, są ludnością zamieszkałą głównie na nizinach, o długoletniej tradycji rolniczej, osiadłą w deltach Rzeki Czerwonej i Mekongu, na nizinach nadmorskich oraz w miastach i przywiązaną do miejsca pochodzenia swoich rodów. Ponad 10% mieszkańców to grupy plemienne, zwłaszcza żyjące w górach, należące do 53 narodowości, ukształtowanych w procesach różnorodnych migracji (głównie ekonomicznych i obyczajowych), o dużej rozpiętości poziomu cywilizacyjnego. Najliczniejsze z nich to: Tày (ok. 1,5 mln osób), Thái (1,3 mln), Mường (1,1 mln) – mieszkają głównie w północnej części kraju; Chińczycy (0,9 mln) – przeważnie w miastach oraz na pograniczu chińskim; Khmerowie (1,1 mln) – w delcie Mekongu i wzdłuż granicy z Kambodżą; oraz Nung (0,9 mln), Hmong (0,7 mln), Dao (0,6 mln). Pod względem językowym[9] narodowości Wietnamu reprezentują rodziny: austroazjatycką (Kinh, Khmerowie, Mường i inne), chińsko-tybetańską (Hoa), austronezyjską (Czamowie, Gia Rai i inne). Język wietnamski należy do rodziny języków austroazjatyckich.

 Osobny artykuł: Mniejszości narodowe Wietnamu.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Struktura religijna kraju w 2010 roku według Pew Research Center[10][11]:

 Osobny artykuł: Hòa Hảo.

Sztuki walki[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 General information about The Socialist Republic of Viet Nam (ang.). Ministry of Foreign Affairs of Viet Nam. [dostęp 5.04.2014].
  2. 2,0 2,1 2,2 Library. Vietnam (ang.). The World Factbook, 27.03.2014. [dostęp 5.04.2014].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2013: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2014 (ang.). [dostęp 11-04-2014].
  4. Annual Report 2012: Vietnam. Vietnam Human Rights Network, 2012.
  5. Polsko ratuj 15 tysięcy Wietnamczyków. 2014.
  6. Estimation for year 2013. The Ministry of Finance of the Socialist Republic of Vietnam, 18.12.2013. [dostęp 5.04.2014].
  7. dane oficjalne FishStat+.
  8. Vietnam (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-17].
  9. Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Wersja internetowa: http://www.ethnologue.com/.
  10. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-19].
  11. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-19].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]