Żyrowice

Żyrowice
Herb Żyrowic
Dawny klasztor unicki w Żyrowicach, rys. Napoleona Ordy
Państwo	Białoruś
Obwód	grodzieński
Ludność (2005) • liczba ludności	2570
Położenie na mapie Białorusi Żyrowice
53°00′N 25°20′E
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Żyrowice, Żyrowicze (biał. Жыровічы) – wieś na Białorusi, położona w obwodu grodzieńskim w rejonie słonimskim, centrum administracyjne sielsowietu żyrowckiego. Miejscowość zamieszkana przez 2570 mieszkańców (2005).

Przed II wojną światową ośrodek gminy Żyrowice w województwie nowogródzkim.

Historia

W tutejszym kościele znajduje się wizerunek Matki Bożej, który, według tradycji, został znaleziony w drugiej połowie XV wieku przez pastuszków na gruszy. W miejscu znalezienia ikony właściciel Żyrowic, podskarbi litewski Aleksander Sołtan, kazał w 1470 roku zbudować cerkiew z drewna, która spłonęła w 1520 r. Płaskorzeźba jednak ocalała i umieszczono ją w nowej świątyni obok której wybudowano klasztor, który po unii brzeskiej został objęty w 1613 roku przez zakon bazylianów. Kasztelan smoleński Jan Mieleszko ufundował wówczas nową murowaną świątynię i murowany klasztor. Pierwszym przełożonym zakonników był św. Jozafat Kuncewicz. W latach 1613-1650 powstał Sobór Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny (Uspienski) w stylu barokowym. W 1655 roku Żyrowice zostały zniszczone przez Kozaków. Wizerunek Matki Boskiej zyskał wielką sławę i pielgrzymowali do niego królowie: Jan Kazimierz, Michał Korybut Wiśniowiecki, Jan III Sobieski z królewiczem Jakubem, którzy ofiarowali tu jako wotum dziękczynne szablę z bitwy pod Wiedniem, August II Mocny i Stanisław August Poniatowski. Na podstawie brewe papieża Benedykta XIII w dniu 19 września 1739 obraz koronował koronami papieskimi biskup unicki Atanazy Szeptycki. W XVIII wieku o Żyrowicach mówiono jako o Częstochowie unitów albo litewskiej Częstochowie. Leksykon pt. „Miejsca święte Rzeczpospolitej” podaje: „Do czasów rozbiorów Żyrowice były najważniejszym miejscem kultu katolików i grekokatolików w Wielkim Księstwie Litewskim”. Pomiędzy rokiem 1810-1839 była tu siedziba biskupstwa unickiego. Sobór został przebudowany w stylu klasycystycznym w 1828 roku. W 1839 r. po zniesieniu przez carat unii żyrowickie sanktuarium objęli prawosławni zakonnicy z Rosji. Dziś mieści się w nim prawosławne seminarium duchowne oraz akademia teologiczna.

Zabytki

• Sobór pw. Wniebowzięcia N.M.P. (Uspieński) z XVII wieku zbudowany przez zakon bazylianów. Do Soboru przylega mniejsza cerkiew św. Mikołaja, zwana zimową
• klasztor unicki (obecnie prawosławny)
• cudowna płaskorzeźba (ikona) Matki Boskiej Żyrowickiej
• Cerkiew Objawienia z 1796 r. w stylu wileńskiego baroku.
• Cerkiew Podwyższenia Krzyża Św. z 1769 r. w stylu barokowym
• Cerkiew św. Jerzego. Pochowano w niej o. Placyda Jankowskiego, pisarza i przełożonego klasztoru
• Cerkiew Św. Grzegorza z końca XVIII wieku, drewniana na cmentarzu

Świątynia pochodzi z połowy XVIII w.

Ciekawostki

• Kopie wizerunku Matki Boskiej Żyrowickiej znajdują się w Polsce w kościele św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Białowieży i w klasztorze Bazylianów w Rzymie.

Linki zewnętrzne

• Żyrowice w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XIV (Worowo – Żyżyn) z 1895 r.
• Żyrowice w radzima.org