Kod pocztowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kod pocztowy (pocztowy numer adresowy) – ciąg cyfr (rzadziej liter i cyfr) dodawany do adresu, mający ułatwiać sortowanie przesyłek. Format i zasady umieszczania kodów pocztowych są różne w różnych krajach.

Kody pocztowe w Polsce[edytuj | edytuj kod]

2 digit postcode poland.png

W Polsce system kodów pocztowych (Pocztowe Numery Adresowe – PNA) wprowadzono 1 stycznia 1973 na mocy rozporządzenia nr 89 Ministra Łączności z 17 listopada 1972[potrzebne źródło].

Kody pocztowe mają format dd-ddd (d oznacza cyfrę) i umieszcza się je z lewej strony nazwy miejscowości[1]. Pierwsza cyfra określa okręg pocztowy, a cały PNA jest przypisany albo do urzędu pocztowego, albo, w tzw. miastach wydzielonych, do poszczególnych ulic i domów.

Lista miast wydzielonych jest następująca: Białystok, Bielsko-Biała, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gdynia, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Radom, Rzeszów, Sopot, Szczecin, Warszawa, Wrocław, Zielona Góra.

Znaczenie kolejnych cyfr[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza – okręg kodowy – określa okręg pocztowy (obszar działania dawnego DOP) w momencie wprowadzenia PNA były to ówczesne jedno lub dwa województwa.

Podział oznaczeń okręgów kodowych ustalono od Warszawy, zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i tak:

  • 0 – okręg warszawski (woj. warszawskie)
  • 1 – okręg olsztyński (woj. olsztyńskie i białostockie)
  • 2 – okręg lubelski (woj. lubelskie i kieleckie)
  • 3 – okręg krakowski (woj. krakowskie i rzeszowskie)
  • 4 – okręg katowicki (woj. katowickie i opolskie)
  • 5 – okręg wrocławski (woj. wrocławskie)
  • 6 – okręg poznański (woj. poznańskie i zielonogórskie)
  • 7 – okręg szczeciński (woj. szczecińskie i koszalińskie)
  • 8 – okręg gdański (woj. gdańskie i bydgoskie)
  • 9 – okręg łódzki (woj. łódzkie)

Druga – strefa kodowa – wskazuje część okręgu którym jest określony obszar położony wzdłuż linii komunikacyjnych lub miasto wojewódzkie.

Dla największych miast przydzielono jedną, dwie lub pięć cyfr strefowych i tak:

  • 00 – 04 Warszawa M.
  • 30 – 31 Kraków M.
  • 50 – 54 Wrocław M.
  • 60 – 61 Poznań M.
  • 70 – 71 Szczecin M.
  • 90 – 94 Łódź M.
  • 10 – Olsztyn M.
  • 15 – Białystok M.
  • 20 – Lublin M.
  • 25 – Kielce M.
  • 26 – Radom M.
  • 35 – Rzeszów M.
  • 40 – Katowice M.
  • 45 – Opole M.
  • 65 – Zielona Góra M.
  • 75 – Koszalin M.
  • 80 – Gdańsk M.
  • 81 – Gdynia M. (Sopot)
  • 85 – Bydgoszcz M.

Trzecia-sektor kodowy – obejmuje obszar podległy rozdzielni sektorowej (dawne powiaty), a w dziewiętnastu największych miastach umowne części miast. To były założenia w chwili tworzenia systemu. Obecnie, gdy likwidacji uległy urzędy sektorowe pojęcie „sektor” jest pojęciem abstrakcyjnym, a trzecia cyfra kodu pozostanie wyróżnikiem, określającym jakiś obszar pocztowy.

Czwarta i piąta (czytane łącznie) wskazują placówkę pocztową i jej obszar działania, a w 19 największych miastach jednostkę doręczeniową.

Instytucje Poczty Polskiej otrzymały w sektorze 9 stref 0 i 5 numery od 40 do 49 70 – 9 40 do 49 instytucje poczty 75 – 9 50 do 99 posiadacze skrytek

Istnieją też odbiorcy mający osobny kod pocztowy, np.

Oprócz swojego kodu pocztowego, każdy urząd pocztowy może mieć również PNA wydzielony dla skrytek pocztowych. I tak Urząd Pocztowy Warszawa 1, który ma w adresie PNA 00-001, dla funkcjonujących w nim skrytek pocztowych ma PNA 00-950.

Spisy oznaczeń kodowych[edytuj | edytuj kod]

Celem umożliwienia poprawnego podawania i korzystania z kodowych oznaczeń, zostały opracowane dwa spisy:

Alfabetyczny – przeznaczony głównie dla klientów poczty, podający nazwę placówki pocztowej i jej numer kodowy, bądź ulicę w dużym mieście i jej jednostkę doręczeniową.

Składa się z trzech części:

  • I – zawiera listę tych miejscowości w Polsce, w których istnieje przynajmniej jeden urząd pocztowy wraz z przypisanym kodem pocztowym
  • II – zawiera wykazy urzędów pocztowych w tych miejscowościach, w których istnieje więcej niż jeden urząd pocztowy oraz wykazy odbiorców, którym przypisano osobny kod pocztowy
  • III – obejmuje 21 największych miast i zawiera następujące informacje:
    • listę urzędów pocztowych i odbiorców, ich adresy oraz przypisane do nich kody pocztowe
    • listę ulic (część z nich z podziałem na odcinki) i przypisanych do nich kodów pocztowych

Numeryczny – dla użytku wewnętrznego, głównie dla konstruktorów komunikacji pocztowej – podający nazwę placówek pocztowych ułożone według kolejności numerów w okręgu, strefie i sektorze

Cele wprowadzenia systemu PNA[edytuj | edytuj kod]

Celem wprowadzenia PNA było:

  • Uproszczenie procesu dzielenia przesyłek pocztowych, przez to wzrost wydajności pracy dzielacza
  • Umożliwienie zatrudnienia przy rozdziale przesyłek pracowników nieznających geografii pocztowej

Wzór adresowania[edytuj | edytuj kod]

Janina Nowak
ul. Cicha 132 m. 16
62-200 GNIEZNO

Międzynarodowy kod pocztowy[edytuj | edytuj kod]

Kody pocztowe poszczególnych krajów są poprzedzone narodowym prefiksem składającym się z 1- lub 2-literowego oznaczenia kraju (tzw. kod kraju). W tej roli występują samochodowe oznaczenia przynależności – początkowo eksponowane na eliptycznej tabliczce, a obecnie w Unii Europejskiej włączone do tablic rejestracyjnych. Brak jest uregulowań w tej sprawie i obecnie pojawiły się kody kraju nieco różniące się od wyżej wymienionych, wzorowane na adresach elektronicznych, ale dwuliterowe (np. zamiast H – HU oznacza Węgry).[potrzebne źródło]

W tym wypadku kod zwykło się podawać bez dywizu. Dla przykładu:

  • PL-00001 (zamiast 00-001 Warszawa)
  • A-1130 – przykładowy kod pocztowy dla Wiednia w Austrii

Kody pocztowe na świecie[edytuj | edytuj kod]

Bułgaria[edytuj | edytuj kod]

W Bułgarii kod pocztowy składa się z czterech cyfr (np. 1000 Sofia)

Belgia[edytuj | edytuj kod]

Również w Belgii kod pocztowy składa sie zawsze z 4 cyfr (np. 1000 Bruksela)

Chorwacja[edytuj | edytuj kod]

Tak jak w Polsce, chorwackie kody pocztowe składają się z 5 cyfr (np. 10000 Zagrzeb)

Francja[edytuj | edytuj kod]

We Francji dwie pierwsze cyfry są numerem departamentu – departamenty są jednocześnie okręgami pocztowymi. Pierwsze dwie cyfry kodu pocztowego – numeru departamentu były do niedawna wyróżnikiem w samochodowych numerach rejestracyjnych. W nowych numerach rejestracyjnych, numer departamentu nie stanowi już jego części i można go sobie wybrać.

Irlandia[edytuj | edytuj kod]

W Irlandii w ogóle nie istnieją kody pocztowe, po nazwie miasta w adresie podaje się jedynie nazwę hrabstwa, poprzedzonego dwuliterowym skrótem Co. (ang. county – hrabstwo). Wyjątek stanowi Dublin, ze względu na rozmiar podzielony na 24 okręgi: Dublin 1 do Dublin 24.

Japonia[edytuj | edytuj kod]

W Japonii kod pocztowy liczy 7 cyfr. Prawidłowy zapis to znak 〒, 3 cyfry, dywiz i 4 pozostałe cyfry. Np. kod pocztowy Centralnego Urzędu Pocztowego w Tokio to 〒100-8799.

Kanada[edytuj | edytuj kod]

Regiony różnych kodów pocztowych w Kanadzie

Kanadyjski kod pocztowy jest złożony z sześciu znaków w formacie: X9X 9X9, gdzie X jest literą a 9 cyfrą. Trzeci i czwarty znak jest oddzielony spacją. Dla przykładu: K1A 0B1 jest przypisany dla poczty w Ottawie, natomiast kod H0H 0H0 jest zarezerwowany dla Świętego Mikołaja.

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

Kody poszczególnych regionów w Niemczech

W Niemczech kod pocztowy składa się z 5 cyfr. Tak jak w Polsce, pierwsza cyfra oznacza okręg pocztowy.

Przykłady kodów pocztowych:
12524 - kod w Berlinie
20355 – kod w Hamburgu
15236 – kod we Frankfurcie nad/Odrą
01219 – kod w Dreźnie
45327 - i w Essen

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy oznakowania miejscowości cyframi zastosowała w 1853 r. poczta Thurn und Taxis.

W 1941 r. wprowadzono w Rzeszy Niemieckiej dwucyfrowy system kodów pocztowych.

W 1962 r. w RFN i w 1965 r. w NRD wprowadzono odrębne systemy oznakowań, składające się z czterocyfrowego kodu miast.

1 lipca 1993 r. wprowadzono obowiązujący obecnie wspólny system kodów pocztowych.Pokazany jest on na mapie obok.

Stany Zjednoczone Ameryki[edytuj | edytuj kod]

Kody pocztowe w Stanach Zjednoczonych

Kod pocztowy nazywany jest w Stanach Zjednoczonych ZIP (Zone Improvement Plan) Code. Tak jak i w Polsce kody są 5-cyfrowe ale bez dywizu. Pierwsza cyfra odpowiada pewnej grupie stanów jej przypisanych. Druga i trzecia cyfra odpowiada poszczególnym regionom (lub wielkim miastom) w danej grupie.

Z reguły pierwsze trzy cyfry określają urząd odpowiedzialny za sortowanie poczty dla całego regionu. Dany urząd może posiadać więcej niż jeden trzycyfrowy numer. Czwarta i piąta cyfra wyznaczają małe miasteczka, wioski lub dzielnice/przedmieścia wielkich miast. Przykład: 43209 (4=Ohio,32=Columbus,09=Bexley)

Pierwszy kod dla danego sektora najczęściej przydzielany jest największemu miastu w tym regionie. Kolejne kody zwykle korespondują alfabetycznie z nazwami kolejnych miast, miasteczek i wiosek.

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

Brytyjski kod pocztowy składa się z dwóch alfanumerycznych sekcji: pierwsza, o długości dwóch do czterech znaków, identyfikuje okręg pocztowy; druga, o długości trzech znaków, identyfikuje jednostkę obejmującą co najwyżej 100 sąsiadujących nieruchomości (na przykład odcinek gęsto zabudowanej ulicy, lub kilka sąsiadujących, luźno zabudowanych ulic).

W większości przypadków, podanie tylko numeru (lub nazwy) budynku i kodu pocztowego wystarcza do prawidłowego zidentyfikowania adresu. Z tego powodu brytyjskie kody pocztowe znalazły szereg dodatkowych (poza usprawnieniem pracy poczty) zastosowań, na przykład:

  • Wygodne wyszukiwanie najbliższego oddziału organizacji, względem podanego kodu.
  • W systemach nawigacji satelitarnej, wyznaczanie trasy do podanego kodu i numeru domu.
  • Firmy ubezpieczeniowe używają kodów pocztowych do oceny ryzyka związanego z danym adresem.

Przykład brytyjskiego kodu pocztowego: SW1A 1AA (kod pocztowy Pałacu Buckingham).

Przypisy

  1. Spis Pocztowych Numerów Adresowych. [dostęp 2013-01-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Skrypt dla uczestnika Kurs Zawodowy dla służb ekspedycyjno-rozdzielczych Blok VI : Geografia pocztowa str.130-132 POSTDATA 2007

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]