Andreas Vesalius

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wesaliusz

Andreas Vesalius, Wesaliusz, właśc. Andries van Wesel lub Andre Wesale (ur. 31 grudnia 1514 w Brukseli, zm. 15 października 1564 na Zakinthos[1]) – flamandzki uczony, twórca nowożytnej anatomii.

Urodził się w Brukseli, w rodzinie o tradycjach naukowych. Już podczas studiów na uniwersytecie w Leuven przeprowadzał potajemnie sekcje ludzkich zwłok. W wieku 18 lat wyjechał do Paryża, gdzie studiował pod kierunkiem Sylwiusza, wkrótce przerastając mistrza dzięki znakomicie opanowanej metodzie sekcji zwłok. Tytuł doktora medycyny otrzymał w 1537 r., a w latach 1537-1555 nauczał na uniwersytecie w Padwie.

W 1543[2] napisał dzieło "Budowa ludzkiego ciała" (De humani corporis fabrica; w skrócie często cytowane jako Fabrica) i zadedykował je Karolowi V. Było to pierwsze wydane drukiem dzieło o anatomii człowieka[3]. Jako pierwszy opisał w nim dokładnie budowę ciała ludzkiego, popierając swe twierdzenia 300 drzeworytami wykonanymi przez ucznia Tycjana, Calcariego. Poprawił tym samym ponad 200 błędów Klaudiusza Galena i udowodnił, że nie wykonał on żadnych sekcji zwłok ludzkich.

Jego odkrycia i nauka nie znalazły uznania w oczach Kościoła[potrzebne źródło]. Punktem spornym stała się m.in. liczba żeber u mężczyzny – według nauki kościelnej powinna być z jednej strony mniejsza o jedno, jako że Ewa została stworzona z żebra Adama. Gnębiony nieustannymi atakami i krytyką Kościoła, zrezygnował ze stanowiska profesorskiego i został nadwornym lekarzem cesarza Karola V, a po jego śmierci – Filipa II, króla Hiszpanii. Z bliżej nieznanych przyczyn porzucił dwór, na którym dorobił się znacznego majątku, i w 1563 r. wyruszył do Jerozolimy. W drodze powrotnej zginął tragicznie w katastrofie okrętu.

Wesaliusz, twórca współczesnej anatomii, jako pierwszy odważył się na dokładne zbadanie zwłok ludzkich, przez co wykazał liczne błędy w dziełach Galena; błędy będące wynikiem nieuzasadnionego, a bezwzględnego przenoszenia stosunków anatomicznych panujących u zwierząt na organizację ciała ludzkiego. Wskutek tych poprawek i sprostowań popadł w spór ze swym nauczycielem, Sylwiuszem, stanowczym zwolennikiem Galena, a także innym sławnym badaczem – Eustachiuszem. Spór ten przyczynił się do rozwoju anatomii porównawczej zwierząt.

Fabrica Wesaliusza była bogato ilustrowana przez niderlandzkiego artystę Jana van Calcar. Każdy drzeworyt zawierał zarówno treści merytoryczne jak i metaforę. Do tego dochodziły niezwykle sugestywne inicjały.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Encyklopedia PWN (pol.). [dostęp 2010-10-17].
  2. Józef Andrzej Gierowski: Historia Włoch. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1986, s. 224. ISBN 83-04-01943-4.
  3. praca zbiorowa: Tablice biologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Adamantan, 2003, s. 471. ISBN 83-7350-029-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Wróblewski. Burzliwe losy księcia anatomii. „Wiedza i Życie”, s. 63, luty 2010. Warszawa: Prószyński Media. ISSN 0137-8929.