Anoda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy chemii i fizyki. Zobacz też: Jan Rodowicz, ps. Anoda, żołnierz Szarych Szeregów.

Anoda (gr. ana – "w górę", hodós – "ścieżka") – elektroda, przez którą prąd elektryczny wpływa do urządzenia (co może polegać na dopływie ładunku dodatniego lub wypływie ładunku ujemnego). W odbiornikach prądu elektrycznego (np. lampach elektronowych) anoda jest elektrodą dodatnią, natomiast w źródłach prądu (np. ogniwach galwanicznych) – ujemną. Anoda występuje zawsze w parze z elektrodą, przez którą prąd wypływa z urządzenia, czyli katodą.

Anody w chemii[edytuj | edytuj kod]

Półogniwo z rozpuszczalną anodą cynkową

Anoda w ujęciu chemicznym jest elektrodą, na której zachodzi proces utleniania[1][2], który jest utożsamiany z procesem oddawania elektronów elektrodzie:

  • W urządzeniach, które generują siłę elektromotoryczną (są źródłami prądu), a przepływ prądu w obwodzie jest zgodny z tą siłą (np. ogniwo galwaniczne), anoda jest elektrodą ujemną względem katody.
  • W urządzeniach, które są odbiornikami energii elektrycznej (np. elektrolizer), anoda jest elektrodą dodatnią względem katody.
  • W akumulatorach, w zależności od trybu pracy, dana elektroda jest anodą lub katodą.

W ogniwach galwanicznych występują dwa generalne typy anod:

Cu(s) → Cu2+(aq) + 2e
  • anoda nierozpuszczalna – której pracy w procesie elektrolitycznym towarzyszy wydzielanie się na elektrodzie anionów w ilości proporcjonalnej do przepływającego ładunku elektrycznego, np.
2Cl(aq)Cl2(g)↑ + 2e
(s – ciało stałe; g – gaz; aq – roztwór wodny)

Możliwy jest też układ mieszany, tj. anoda częściowo rozpuszczalna, na której oba ww. procesy zachodzą równolegle[2].

Anody w fizyce[edytuj | edytuj kod]

Anoda pentody EL84
(lampy elektronowej)

W lampach elektronowych anoda jest elektrodą dodatnią, do której podążają elektrony wyemitowane przez katodę.

W lampach elektronowych mogą występować dwie anody:

  • anoda główna – która jest częścią obwodu głównego, przez który płynie prąd obciążeniowy.
  • anoda podtrzymująca (wzbudzająca) – to anoda przeznaczona do podtrzymywania wyładowania w lampie przekaźnikowej (np. w ekscytronie), gdy w obwodzie głównym nie płynie prąd.

W większości typów lamp elektronowych, na anodzie wydziela się ciepło w wyniku uderzania o nią rozpędzonych elektronów, w związku z tym musi ona być odpowiednio wykonana (rozmiar, materiał, dodatkowe chłodzenie), aby nie ulec zniszczeniu. Anody lamp odbiorczych są wykonane z blachy ( pełnej lub perforowanej) niklowej, żelaznej lub aluminiowej, lampy o większej mocy (50 - 150 W) posiadają anodę grafitową. W lampach nadawczych stosuje się anody miedziane z chłodzeniem wodnym lub powietrznym [3].

Niekiedy jednak elektrony, np. w niektórych lampach rentgenowskich, uderzają o elektrodę zwaną antykatodą, oddają jej znaczną część energii, ale nie są przez nią odbierane, dodatkową elektrodę odbierającą elektrony z lampy nazywa się anodą.

W powielaczach elektronów oraz fotopowielaczach anodą nazywa się tylko ostatnią elektrodę odprowadzającą elektrony z lampy, elektrody pośrednie w które uderzają elektrony nazywa się dynodami.

Przypisy

  1. Anode (ang.) [w:] A.D. McNaught, A. Wilkinson: IUPAC. Compendium of Chemical Terminology („Gold Book”). Wyd. 2. Oksford: Blackwell Scientific Publications, 1997. Wersja internetowa: M. Nic, J. Jirat, B. Kosata: Anode (ang.), aktualizowana przez A. Jenkins. doi:10.1351/goldbook.A00370
  2. 2,0 2,1 Encyklopedia Techniki. Chemia. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965.
  3. Jerzy Antoniewicz (redakcja),Poradnik Radio- i Teleelektryka. B – Elementy i podzespoły, PWT, Warszawa 1959