At-Tira

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
At-Tira
الطيرة
Państwo  Mandat Palestyny
Dystrykt Dystrykt Hajfy
Wysokość 60 m n.p.m.
Populacja (1945)
• liczba ludności

5 270
Data zniszczenia 16 lipca 1948
Powód zniszczenia atak Sił Obronnych Izraela
Obecnie Tirat Karmel, Kfar Galim, HaHoterim
Położenie na mapie Mandatu Palestyny
Mapa lokalizacyjna Mandatu Palestyny
At-Tira
At-Tira
Ziemia 32°45′43″N 34°58′31″E/32,761944 34,975278Na mapach: 32°45′43″N 34°58′31″E/32,761944 34,975278
Strona internetowa

At-Tira (arab. الطيرة) - nieistniejąca już arabska wieś, która była położona w Dystrykcie Hajfy w Mandacie Palestyny. Wieś została wyludniona i zniszczona podczas I wojny izraelsko-arabskiej, po ataku Sił Obronnych Izraela w dniu 16 lipca 1948.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wioska At-Tira leżała na nadmorskiej równinie, u podnóża góry Karmel, w odległości 7 kilometrów na południe od miasta Hajfy. Była położona na wysokości 60 metrów n.p.m. Według danych z 1945 do wsi należały ziemie o powierzchni 45 262 ha. We wsi mieszkało wówczas 5 270 osób[1].

własność gruntów powierzchnia gruntów (hektary)
Arabowie 23 940
Żydzi 6 553
publiczne 14 769
Razem 45 262
Rodzaj użytkowanych gruntów Arabowie (hektary) Żydzi (hektary)
uprawy oliwek 4 600 0
uprawy nawadniane 3 543 66
uprawy zbóż 16 304 1 028
nieużytki 18 638 4 782
zabudowane 224 677

Historia[edytuj | edytuj kod]

Krzyżowcy nazywali tutejszą wioskę St. Johan de Tire[1]. W XIII wieku w wiosce powstał grecki prawosławny klasztor pod wezwaniem Jana Chrzciciela[2]. W 987 w wiosce wybudowano meczet[3].

W 1596 At-Tira była częścią Imperium osmańskiego. We wsi mieszkało wówczas 286 mieszkańców, którzy płacili podatki z uprawy pszenicy, jęczmienia i winorośli, oraz hodowli kóz i pszczół[4].

W okresie panowania Brytyjczyków At-Tira była dużą wioską. W wiosce znajdowały się dwie szkoły: jedna dla chłopców i druga dla dziewcząt[1].

Przyjęta 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 przyznała te tereny państwu żydowskiemu. Wioska At-Tira wchodziła w obręb arabskiej enklawy położonej w rejonie góry Karmel. Arabowie odmówili uznania Rezolucji ONZ i doprowadzili 30 listopada do wybuchu Wojny domowej w Mandacie Palestyny. W trakcie jej trwania siły Arabskiej Armii Wyzwoleńczej stacjonowały w wiosce al-Tira, wielokrotnie atakując żydowskie linie komunikacyjne w okolicy. W ramach działań odwetowych, w dniu 12 grudnia 1947 wioskę zaatakował oddział Irgunu, zabijając 13 i raniąc 10 mieszkańców[1]. Gdy 21 kwietnia 1948 Hagana przystąpiła do ataku na pobliskie miasto Hajfę, żydowskie siły przeprowadziły równoczesny atak na wioskę al-Tira, aby w ten sposób nie dopuścić do przyjścia z pomocą dla Hajfy. Gdy 23 kwietnia Hajfa została zdobyta przez Haganę, arabscy mieszkańcy al-Tiry poprosili brytyjskie władze mandatowe o przeprowadzenie ewakuacji kobiet i dzieci z wioski. W dniach między 24 kwietnia a 3 maja brytyjscy żołnierze pomogli w ewakuacji około 600 osób do Dżaninu i Nablusu[1]. O świcie 25 kwietnia Hagana ostrzelała z moździerza At-Tirę, a rankiem 26 kwietnia podjęła próbę zdobycia wioski. Kompania żydowskich żołnierzy zajęła zbocze wzgórza górującego nad wioską, została jednak powstrzymana i zmuszona do odwrotu przez ogień brytyjskich żołnierzy. Po ukończeniu ewakuacji, w At-Tirze pozostało kilkuset uzbrojonych Arabów, którzy wielokrotnie atakowali żydowskie konwoje poruszające się w tym regionie[5].

Podczas I wojny izraelsko-arabskiej w dniu 16 lipca 1948 wioskę At-Tira zdobyły izraelskie wojska. Większość domów została wyburzona, a ich mieszkańcy zmuszeni do opuszczenia wioski[1].

Miejsce obecnie[edytuj | edytuj kod]

W miejscu wioski istnieje miasto Tirat Karmel i powstałe w 1952 wioska Kfar Galim i kibuc HaHoterim.

Palestyński historyk Walid Chalidi, tak opisał pozostałości wioski At-Tira: "Teren wsi jest częściowo zajęty przez izraelskie osady. Niektóre z domów, takie jak należący do Irsan al-Dżib, nadal stoją. Cmentarz jest zaniedbany, i zachowało się na nim kilka nagrobków. Widoczne są pozostałości dwóch grobowców i szkoły, obecnie używanej przez izraelskich studentów, zarówno arabskich i żydowskich. W otaczających górskich terenach zachowało się kilka domów mieszkalnych i lasy"[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Welcome To al-Tira (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 2011-06-11].
  2. Denys Pringle: The Churches of the Crusader Kingdom of Jerusalem: A Corpus. Cambridge: Cambridge University Press, 1993, s. 300. ISBN 0521390370. [dostęp 2011-06-11]. (ang.)
  3. Andrew Petersen: A Gazetteer of Buildings in Muslim Palestine. British Academy Monographs in Archaeology, 2002, s. 306. [dostęp 2011-06-11]. (ang.)
  4. Walid Khalidi: All That Remains: The Palestinian Villages Occupied and Depopulated by Israel in 1948. Washington D.C.: Institute for Palestine Studies, 1992, s. 196. ISBN 0887282245.
  5. Benny Morris: The Birth of the Palestinian Refugee Problem Revisited. Cambridge: Cambridge University Press, 2004, s. 208-209. ISBN 0521009677.