Audiofil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sprzęt audiofilski − wzmacniacz lampowy
Sprzęt audiofilski − dzielony odtwarzacz CD

Audiofil (z łac. audio "słyszę"[a], z gr. philos "kochający") – osoba szczególnie zainteresowana wysoką jakością odtwarzanego dźwięku i posiadaniem sprzętu odtwarzającego najwyższej klasy[1]. Należy stwierdzić że słownik języka polskiego w swojej definicji pojęcia "audiofil" określa tę klasę po prostu "najwyższą klasą", nie odnosząc się przy tym do żadnych parametrów technicznych czy kwestii cenowych. Jednocześnie istnieje usankcjonowana normą DIN 45500 (z roku 1973) klasa sprzętu Hi-fi. Występuje także czysto marketingowe (nienormowane) pojęcie klasy Hi-end. Według innych źródeł audiofile to grupa konsumencka kupująca najdroższy domowy sprzęt nagłaśniający[2].

Definicja[edytuj | edytuj kod]

Pojęcie audiofila nie jest ostro zdefiniowane, nie jest też ono jednorodne. Można przyjąć, że audiofilami są osoby zainteresowane "specjalnymi" domowymi urządzeniami nagłaśniającymi (audio). Podstawowymi kryteriami tej "specjalności" jest wysoka cena[2], oraz odrębność od urządzeń produkowanych masowo[3]. Zestawy audiofilskie składają się nierzadko ze sprzętu nazywanego Hi-end, którego koszty poszczególnych komponentów sięgają dziesiątek i setek tysięcy złotych.

W środowiskach audiofilskich duże znaczenie mają kwestie mody, na przykład pewien powrót do wzmacniaczy lampowych, jak i do gramofonów.

Audiofile przywiązują dużą wagę do wszelkich innych aspektów mogących wpłynąć na odtworzenie zarejestrowanego dźwięku: pomieszczenia odsłuchowe, ich adaptacja (maty wytłumiające, przedmioty rozpraszające), wymiary oraz akustyka, właściwe ustawienie głośników oraz ulokowanie miejsca odsłuchowego.

Audiofilia[potrzebne źródło] ma swój własny system wartości oraz zasad słuchania i podkreśla ich odrębność od tych, które są używane przy podejściu naukowym[4]. Audiofile budują swoją tożsamość wokół posiadanego sprzętu, a ich samoidentyfikacja zależy od jego wartości[5].

Podział[edytuj | edytuj kod]

Środowisko ludzi zainteresowanych techniką audio nie jest jednorodne, można je podzielić na dwie zasadnicze grupy[6]:

  • "subiektywiści", "believers", "złotousi"[2] – swoje "wrażenia odsłuchowe" przekładają ponad jakiekolwiek zobiektywizowane testy i pomiary,
  • "sceptycy", "obiektywiści" – często biorą pod uwagę właściwą metodologię przeprowadzania testów, nie określają się audiofilami.

Pomiędzy członkami obu grup odbywają się dyskusje, często o dużej temperaturze. Członkowie pierwszej grupy przeprowadzają testy "odsłuchowe" i "porównawcze" różnorakiego sprzętu bez uwzględnienia metodologii psychoakustyki. Druga grupa zarzuca im, że ich wrażenia są pochodzenia wyłącznie psychicznego, a w prawidłowo przeprowadzonych testach wręcz nie są w stanie rozróżnić porównywanych sprzętów[7][8].

Oddzielną gałęzią zainteresowania audiofilów są sprzęty typu DIY – zrób to sam oraz dokonywanie modyfikacji w sprzęcie audio – tak zwanych MOD-ów. Zakres tych działań jest szeroki – poczynając od rzeczywistej budowy elementów sprzętu audio[9], na smarowaniu brzegów płyt CD flamastrami i przetrzymywaniu ich w lodówce kończąc[10].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Początki audiofilizmu są bezpośrednio związane z rozwojem techniki wysokiej jakości odtwarzania dźwięku Hi-Fi. Pierwsze urządzenia pojawiły się w latach 30. (wtedy powstała nazwa high-fidelity), ale znaczący rozwój nastąpił po II wojnie światowej[b]. Ze względu na bardzo wysokie ceny urządzenia Hi-Fi nie odniosły wtedy sukcesu komercyjnego, ale doprowadziły do wykształcenia się niewielkiej grupy stosunkowo zamożnych konsumentów uprawiającej ekskluzywne hobby. Sytuacja zmieniła się wraz z wynalezieniem tranzystora, co doprowadziło do drastycznej redukcji cen sprzętu Hi-Fi oraz dużej poprawy parametrów "sprzętu powszechnego użytku". Sprzęt niegdyś dostępny dla wąskiej elity stał się szybko powszechnie nabywanym dobrem. Doprowadziło to do "podniesienia poprzeczki" przez najbardziej zagorzałych członków grupy aż do poziomu, który można określić mianem swoistej religii[11]. Audiofile posługują się specyficznym językiem[12]. Jest on praktycznie nieznany poza środowiskiem audiofilskim, zawiera nazwy elementów sprzętu (np. kabel połączeniowy to interkonekt) oraz liczne przymiotniki na określenie subiektywnych cech dźwięku.

Socjologia[edytuj | edytuj kod]

Audiofile stanowią wyrazistą grupę. Są praktycznie wyłącznie mężczyznami (w USA rasy białej), przeważnie dobrze sytuowanymi materialnie[12]. Kobiety wśród audiofilów nie tylko zdarzają się bardzo rzadko, ale często mają wręcz niechętny stosunek do sprzętu audiofilskiego[13].

Postawom audiofilskim przypisuje się również podłoże seksualne[14].

Czasopisma[edytuj | edytuj kod]

Charakterystyczne dla kół audiofilskich jest skupianie się dookoła kilku czasopism, które mają bardzo duże wpływy w tych kołach, a są praktycznie zupełnie ignorowane poza nimi (na przykład bardzo rzadko są prenumerowane przez biblioteki). Cztery najważniejsze to (informacje o nakładzie dotyczą USA i pochodzą z połowy lat 90.):

  • Stereo Review – wychodzi od 1958, nakład 550 000; różni się od pozostałych krytycyzmem wobec niezweryfikowanych "testów odsłuchowych";
  • Audio – wychodzi od 1947, nakład około 145 000; początkowo było czasopismem technicznym, przeszło ewolucję w stronę czasopisma konsumenckiego;
  • Stereophile – wychodzi od 1962, nakład ponad 70 000;
  • Absolute Sound – wychodzi od 1973, nakład około 30 000;

Recenzje i "testy odsłuchowe" przeprowadzane w czasopismach mają bardzo duże znaczenie marketingowe dla sprzętu audiofilskiego. Niektóre z nich zamieszczają również recenzje nagrań muzycznych[15].

Krytyka audiofilskich poglądów[edytuj | edytuj kod]

The Audio Engineering Society, organizacja zrzeszająca profesjonalistów zajmujących się inżynierią dźwięku, opublikowała szereg artykułów, w których nie zgadza się z twierdzeniami audiofilów przypisujących swoje psychoakustyczne wrażenia właściwościom sprzętu[16][17][18].

  • Jakość techniczna sprzętu - elektroakustyczne techniki pomiarowe już w połowie XX wieku osiągnęły poziom taki, że komponenty odróżnialne w ślepych testach były bez problemu odróżniane pomiarowo[19]. Obecnie są to głównie kolumny głośnikowe. Według badań przedstawionych m.in. przez Audio Engineering Society, rzeczywiste właściwości elektroakustyczne sprzętu audiofilskiego nie odbiegają od sprzętu masowego o różnicach w parametrach elektrycznych leżących poza zakresem percepcji człowieka. W ślepych testach (gdy słuchacz nie posiada informacji, które urządzenie jest aktualnie włączone) nie są odróżniane przez słuchaczy[7][8][20][21][22].
    Z technicznego i użytkowego punktu widzenia, wzmacniacze lampowe i gramofony są urządzeniami o wiele gorszymi od współczesnych wzmacniaczy tranzystorowych i odtwarzaczy CD. Zakłócenia, które są wprowadzane przez te urządzenia, są według audiofilów korzystne dla ich "wrażeń odsłuchowych"[23].
    Audiofile, deklarują się jako miłośnicy muzyki i odrzucają wszelkie próby naukowych analiz jako sprzeczne z jej duchem[24]. Nie uznają wspomnianych ślepych testów[25][26], mimo wielu publikacji naukowych w tej sprawie[27][28][29].
  • Audiofilizm a nauka - obserwacje audiofilów ani przeprowadzane w ich środowisku dyskusje nie budzą żadnego zainteresowania wśród przedstawicieli nauk technicznych i ścisłych[c]. W akustyce i psychoakustyce subiektywne obserwacje są oczywiście prowadzone i analizowane, ale by zostały one uznane za wiarygodne muszą być potwierdzone przez zasady statystyki matematycznej, a proces ich zbierania jest bardzo długi i pracochłonny[30].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Słowo audio jest obecnie synonimem dźwięku
  2. Ważnym stymulującym czynnikiem było zwolnienie zdolności produkcyjnych zakładów elektronicznych w USA i Wielkiej Brytanii, których uprzednia produkcja była przeznaczona na cele militarne.
  3. W bazie danych Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE) [1] w dniu 8.01.2010 na ponad 2,8 miliona artykułów słowo "audiophile" występowało 7 razy, ale w żadnym wypadku artykuł nawet pośrednio nie dotyczył zagadnień audiofilskiego sprzętu dźwiękowego. W artykułach naukowych w bazie Institute Of Physics (IOPscience) [2] słowo "audiophile" nie występuje wcale.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik języka polskiego
  2. 2,0 2,1 2,2 M. Perlman, Golden.., str. 788-789.
  3. J.D. Branch, Postmodern.., str. 97.
  4. M. Perlman, Golden..., str. 789.
  5. J.D. Branch, Postmodern..., str. 97.
  6. J.T. Shaw, Chronicles..., str. 82-83.
  7. 7,0 7,1 Tom Nousaine. Wishful Thinking. „BASS”. 19, 1990 oraz 2002. Boston: The Boston Audio Society. 
  8. 8,0 8,1 Ian G. Masters. Do All Amplifiers Sound the Same?. „Stereo Review”, s. 78-84, Jan 1987. Ziff-Davis. 
  9. J.T. Shaw, Chronicles..., str. 86-87.
  10. M. Perlman, Golden..., str. 794.
  11. J.D. Branch, Postmodern..., str. 83.
  12. 12,0 12,1 M. Perlman, Golden..., str. 784.
  13. A. Abuvia, If money..., str. 501.
  14. G.F. Miller, "Waste..."; używana jest nawet nazwa "efekt Sennheisera", pochodząca od nazwy producenta słuchawek o szerokim zakresie cenowym.
  15. J.T. Shaw, Chronicles..., str. 83-86.
  16. AES E-Library: Can You Trust Your Ears?. [dostęp 2011-01-16].
  17. AES E-Library: Listening Tests: Turning Opinion into Fact. [dostęp 2011-01-16].
  18. AES E-Library: Sound Quality Education: Pedagogical Issues, Concepts and Practices. [dostęp 2011-01-16].
  19. E. Molloy, High fidelity..., str. 49-51.
  20. ABX Double Blind Test Results: Power Amps. [dostęp 2011-01-19].
  21. Thomas D. Kite, Ph.D.: Debunking Audio Myths (ang.). http://signal.ece.utexas.edu/ The University of Texas. [dostęp 2012-03-02].
  22. Jason Victor Serinus: Can We Hear Differences Between A/C Power Cords? An ABX Blind Test (ang.). [dostęp 28 grudnia 2012].
  23. M. Perlman, Golden..., str. 791.
  24. M. Perlman, Golden..., str. 783.
  25. Robert Harley: Blind Listening Tests are Flawed: An Editorial (ang.). [dostęp 13 grudnia 2011].
  26. Hi-Fi i Muzyka: Listy do Redakcji (pol.). [dostęp 13 grudnia 2011].
  27. Dr. Sean Olive: The Dishonesty of Sighted Listening Tests (ang.). [dostęp 13 grudnia 2011].
  28. Toole, Floyd E.; Olive, Sean: AES E-Library: Hearing is Believing vs. Believing is Hearing: Blind vs. Sighted Listening Tests, and Other Interesting Things (ang.). [dostęp 13 grudnia 2011].
  29. Doug Schneider: The Misinformed Misleading the Uninformed - A Bit About Blind Listening Tests (ang.). [dostęp 13 grudnia 2011].
  30. F.A. Everest, Master Handbook.... str. 72-73.


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mark Perlman. Golden Ears and Meter Readers: The Contest for Epistemic Authority in Audiophilia. „Social Studies of Science”. 34, s. 783-807, 2004. SAGE Publications. doi:10.1177/0306312704047613. 
  2. Postmodern Consumption and the High-Fidelity Audio Microculture. W: John D. Branch: Consumer Culture Theory. Russell Belk, Russell Belk Jr., John Sherry (ed.). Elsevier, 2007, s. 79-99. ISBN 9780762314461. ISSN 0885-2111.
  3. Aaron Ahuvia. If money doesn't make us happy, why do we act as if it does?. „Journal of Economic Psychology”. 29, s. 491-507, 2008. Elsevier. doi:doi:10.1016/j.joep.2007.11.005. 
  4. Geffrey F. Miller. Waste is good. „Prospect”, s. 783-807, 20 Feb 1999. Londyn: Prospect Publishing. 
  5. James T. Shaw. Chronicles of Obsession: Magazines for The Audiophile. „Serials Review”. 20, s. 81-88, 1994. Elsevier. doi:10.1016/0098-7913(94)90010-8. ISSN 0098-7913. 
  6. F. Alton Everest: The Master Handbook Of Acoustics. McGraw-Hill, 2001. DOI:10.1036/0071399747. ISBN 0-07-139974-7.
  7. E. Molloy (red.) i inni: High Fidelity Sound Reproduction. Londyn: George Newnes Ltd., 1958.