Czereśnia
| Czereśnia ptasia | |
|---|---|
 Czereśnia (odmiana uprawna)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | różowce |
| Rodzina | różowate |
| Rodzaj | śliwa |
| Gatunek | czereśnia |
| Nazwa systematyczna | |
| Prunus avium L. Fl. suec. ed. 2, 165. 1755 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Czereśnia ptasia (Prunus avium L.) – gatunek rośliny należący do rodziny różowatych. Jest to prawidłowa nazwa botaniczna tej rośliny, zazwyczaj jednak używa się nazwy czereśnia, czasami także trześnia. Rodzime obszary jej występowania to Europa oraz Azja Zachodnia i Kaukaz, rozprzestrzeniła się też gdzieniegdzie poza te obszary[2]. W Polsce rośnie dziko na terenie całego kraju, od nizin po pogórze i niższe tereny górskie (po 700-900 m n.p.m.), jednak głównie na południu kraju. Jest w wielu odmianach powszechnie uprawiana jako drzewo owocowe.
Spis treści |
Systematyka [edytuj]
- Według nowszych ujęć taksonomicznych zaliczona została do rodzaju Prunus jako Prunus avium L. Fl. suec. ed. 2, 165. 1755[2]
- Ma liczne synonimy[2]: Cerasus avium (L.) Moench, Cerasus avium var. aspleniifolia G. Kirchn., Prunus avium var. aspleniifolia (G. Kirchn.) H. Jaeger, Prunus cerasus var. avium L. (basionym), Prunus macrophylla Poir.
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- W zwartych drzewostanach dorasta do 20-25 m wysokości, tworząc długi, strzelisty pień i wąską, stożkowatą, czasem nierównomierną koronę. Drzewa samotne mają krótki pień i szeroką, regularną koronę.
- Pień
- Kora czerwonobrązowa, cienka, często błyszcząca z dużymi przetchlinkami. Na starych pniach często łuszczy się okrężnymi pasmami.
- Liście
- Eliptyczne lub odwrotnie jajowate, zaostrzone, grubo, częściowo podwójnie piłkowane, od spodu owłosione. Na ogonku, u nasady blaszki znajdują się 1-2 duże gruczołki. Długość liści 8-15 cm.
- Kwiaty
- 2-6 na długich (5 cm) szypułkach, białe.
- Owoce
- Potocznie nazywane czereśniami. Kuliste pestkowce, jadalne, zwykle koloru czerwonego, spotykane także odmiany żółte oraz czarne. U drzew dzikich średnica ich nie przekracza zwykle 1 cm, u współczesnych odmian hodowlanych sięga 2,5 cm (do 10 g[3]). Dojrzewają od maja do późnego lipca, w niższych położeniach górskich nawet dopiero w sierpniu. U odmian dzikich owoce o cienkiej warstwie miąższu, często niesmaczne, gorzkawe.
Biologia i ekologia [edytuj]
Występuje w lasach liściastych, lasach mieszanych, w zadrzewieniach śródpolnych i w czyżniach. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla All. Carpinion[4]. Kwitnie od kwietnia do maja. Owoce często zjadane są przez ptaki, które przyczyniają się do rozsiewania czereśni (ornitochoria).
Zmienność [edytuj]
Tworzy mieszańce z wiśnią zwyczajną i wiśnią karłowatą[5].
Zastosowanie [edytuj]
- Roślina sadownicza: Jest uprawiana dla smacznych owoców. Typowe dziko rosnące formy są używana jako podstawowe podkładki generatywna i wegetatywne pod odmiany owocowe czereśni i wiśni, także pod wiśnie ozdobne.
- Sztuka kulinarna : czereśnie używane są do produkcji konfitur, napojów, win, koncentratów.
- Drewno twarde, z czerwonobrązową twardzielą, bardzo cenione w meblarstwie do wyrobu elementów toczonych i intarsji oraz w snycerstwie.
Etymologia [edytuj]
Nazwa czereśnia pochodzi od starożytnego miasta Cerasus (obecnie Giresun w Turcji), skąd rzymski wódz Lukullus przywiózł na zachód pierwsze okazy tej rośliny[6].
Ciekawostki [edytuj]
- Najgrubsza czereśnia w Polsce (na terenie Lasów Państwowych) rośnie w Myscowej i ma 356 cm obwodu i 22 metry wysokości[7].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-23].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
- ↑ Zygmunt S. Grzyb, Elżbieta Rozpara. Dobór odmian czereśni gwarancją sukcesu. „Hasło Ogrodnicze”, 1999.
- ↑ Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Rutkowski Lucjan. Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8
- ↑ Jerzy Ciechanowicz: Medea i czereśnie. Rozmowy o starożytności. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Volumen/Wydawnictwo Krąg, 1994, s. 97. ISBN 83-85199-23-3.
- ↑ czereśnia ptasia
