Dagen H

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Logo Dagen H

Dagen H, czyli „Dzień H”, to dzień, w którym w Szwecji zmieniono organizację ruchu drogowego z lewostronnego na prawostronny – była to niedziela 3 września 1967, dokładnie o godzinie 5:00 rano. Litera H to skrót szwedzkiego wyrazu Högertrafik, który oznacza właśnie „ruch prawostronny”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Reklama na tyle sztokholmskiego trolejbusu, zachęcająca do głosowania przeciw zmianie organizacji ruchu, w referendum z 16 października 1955

Pierwsze regulacje ruchu drogowego w Szwecji z 1718, ustanowiły ruch prawostronny. Nie obowiązywały długo, bo już w 1734 wprowadzono ruch lewostronny, obowiązujący przez następne ponad 230 lat[1].

W 1927, a następnie w późniejszych latach podejmowano próby zmiany na ruch prawostronny[1].

Decyzja o zmianie organizacji ruchu drogowego została podjęta przez szwedzki parlament 10 maja 1963 stosunkiem głosów 294:50[1]. Była ona jednak bardzo niepopularna wśród samych mieszkańców. W referendum przeprowadzonym 16 października 1955, zdecydowana większość (82,9%) opowiedziało się przeciw takiej zmianie[1]. By przekonać Szwedów, parlament prowadził przy pomocy psychologów specjalny program edukacyjny, który trwał 4 lata[1].

Parlament podjął taką decyzję z dwóch powodów:

  • u wszystkich sąsiadów Szwecji obowiązywał ruch prawostronny,
  • większość Szwedów posiadała samochody importowane, nie dostosowane do ruchu lewostronnego, tzn. z kierownicą po lewej stronie, co doprowadzało wielokrotnie do czołowych kolizji podczas wyprzedzania, gdyż możliwość sprawdzenia, czy z przodu nie nadjeżdża żaden pojazd była w tym przypadku mocno ograniczona.

Przygotowania i przebieg[edytuj | edytuj kod]

3 września 1967 – moment zmiany organizacji ruchu: Sztokholm, ulica Kungsgatan
Stary znak drogowy, używany w 1967, aby przypominać szwedzkim kierowcom o zmienionym kierunku ruchu

Jednocześnie wszystkie służby rozpoczęły przygotowania do tej skomplikowanej operacji. Na każdym skrzyżowaniu zamontowano dodatkową sygnalizację świetlną oraz odpowiednie znaki drogowe, które do Dagen H owinięte były czarnym materiałem. Na drogach wymalowano także nowe linie w kolorze białym, które przykryte zostały czarną taśmą. Do Dagen H używano linii w kolorze żółtym. W dniu, w którym nastąpiła zmiana organizacji ruchu, o odpowiedniej godzinie w całym kraju odsłonięto nowe znaki drogowe, zasłaniając jednocześnie stare, które zostały później zlikwidowane. Poza skrzyżowaniami duży problem stanowiły ulice jednokierunkowe, których układ musiał się zmienić wraz ze zmianą organizacji ruchu.

Musiano dokonać też pewnych zmian w organizacji komunikacji zbiorowej – kupiono około 1 tys. autobusów z drzwiami po prawej stronie. Ponadto 8 tys. starych autobusów dostosowano do ruchu prawostronnego poprzez wmontowanie drzwi z prawej strony. W Sztokholmie zdecydowano również o likwidacji sieci tramwajowej[2]. Modyfikacji wymagała również infrastruktura komunikacji zbiorowej – przede wszystkim przebudowy wszystkich przystanków, na znajdujące się z prawej strony pojazdów. We wszystkich prywatnych samochodach, nawet w tych, które miały już kierownice z lewej strony, trzeba było ustawić przednie światła tak, by po zmianie kierunku ruchu nie oślepiały nadjeżdżających z przodu kierowców.

Na Dagen H wybrano nieprzypadkowo wczesne godziny poranne weekendu, ponieważ wówczas ruch drogowy jest najmniejszy. Dodatkowo wprowadzono zakaz ruchu na drogach między godziną 1:00 a 6:00 rano, poza niezbędnymi w tym czasie przemieszczeniami. W stolicy kraju, Sztokholmie, ograniczenia w poruszaniu się były jeszcze większe, ponieważ ekipy drogowców musiały poprawić więcej skrzyżowań. Ograniczenia ruchu w stolicy dotyczyły okresu od 10:00 w sobotę do 15:00 w niedzielę. Samochody, które znalazły się wówczas na drogach, musiały podporządkować się specjalnym regułom. O godzinie 4:50 w niedzielę musiały zatrzymać się i w ciągu 10 minut zmienić pas ruchu. O godzinie 5:00 mogły ruszyć, ale już zgodnie z nowymi zasadami.

Ostatecznie zmiana ruchu z lewostronnego na prawostronny została zakończona powodzeniem. W poniedziałek po Dagen H zanotowano jedynie 125 wypadków samochodowych, czyli mniej niż zwykle w ten dzień tygodnia (dotychczas było to 130 do 198 wypadków). Nie zanotowano żadnego śmiertelnego wypadku, który mógłby być spowodowany tą zmianą. Wydaje się jednak, że wielu starszych kierowców raczej zrezygnowało w ogóle z prowadzenia samochodu, gdyż uznało, że nie poradzą sobie z nowymi zasadami ruchu.

Przejście Szwecji na ruch prawostronny w 1967 zapoczątkowało w tym kraju obowiązek używania zewnętrznych świateł samochodowych przez całą dobę. Na początku w ciągu dnia wymagano tylko pozycyjnych, po 10 latach uznano je za niewystarczające i nakazano używania świateł mijania. Włączone światła miały przypominać ludziom, którą stroną jezdni należy jechać.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Högertrafik (szw.). trafikverket.se, 2010-12-29. [dostęp 2013-12-30].
  2. Johan Eriksson, Roland Svensson Stockholmska mötesplatser – på spårvagnarnas tid, Stockholm 2012 (szw.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]