Dawid Garedża

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dawid Garedża w 2007 r.

Dawid Garedża (gruz.: დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსი; azer.: Keshish Dagh) jest to kompleks monastyrów położonych w Kachetii we wschodniej Gruzji, na półpustynnych stokach góry Garedża. Część kompleksu znajduje się w rejonie Agstafa, na terenie Azerbejdżanu. Dlatego też David Garedża jest tematem sporu między władzami gruzińskimi i azerbejdżańskimi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kompleks kościelny został założony w VI w. przez jednego z trzynastu syryjskich mnichów, którzy przybyli w tamten region. Jeden z mnichów Dawid osiedlił się w naturalnej jaskini w Górze Garedża, w późniejszym czasie wybudował pierwszy monastyr - Lavra. Uczniowie Dawida: Dodo i Lukiane założyli następne dwa monastyry: Rka i Natlismtsemeli.

Freski w monastyrze

Do rozwoju kompleksu przyczynił się Ilarion Kartweli (wpływowa osoba publiczna z IX w. Gruzji). Wtedy wielu znaczących mnichów przeprowadziło się do Dawid Garedża. Jednym z nich był syn króla Gruzji Dawida IV Budowniczego (1089-1125) - Dymitr I, autor słynnej pieśni religijnej Szen Kar Wenakfi, która przetrwała do dziś w niezmienionej formie i uważana jest za jedno z dzieł gruzińskiej sztuki śpiewanej.

W XI w. kompleks został najechany przez Turków Seldżuckich, zahamowało to rozwój klasztoru na pewien czas.

Na wieki XI-XIII przypada największy rozwój gospodarczy i kulturalny. Dawid Garedża osiągnęło wtedy swoją największą świetność. Zostały zbudowane nowe klasztory Udabno, Bertubani i Chichkhituri, stare zostały powiększone i zmodernizowane: wybudowano nowe cele, refektarz oraz kaplicę. W skale wykuto kanały i zbiorniki służące do gromadzenia wody. "Łzy Dawida" - jedyne źródło, dzięki któremu pierwsi pustelnicy gasili pragnienie, stało się relikwią. W klasztorze Udabno założona została szkoła malarska. Osobliwość fresków Dawid Garedża objawia się nowymi interpretacjami tematyki religijnej, w zerwaniu ze schematami szkoły bizantyjskiej. Wysoki poziom artystyczny fresków uczynił z nich ważny składnik światowego dziedzictwa. Freski wykonane były w wielu klasztorach kompleksu i przedstawiają: Dawida Budowniczego w Natlismcemeli, królową Tamarę i jej syna króla Giorgiego Łaszę w Bertubani, a także portrety Dymitriego I oraz obrazy przedstawiające budowniczych klasztoru w Udabno. W XII w. gdy ojcem przełożony monastyru został Onopre Garedżeli, stał się on ważnym centrum kulturowym i edukacyjnym wschodniej Gruzji.

Dawid Garedża

W XIII w. monastyr cierpiał z powodu ataków Mongołów. Kompleks został zrabowany, zniszczony a manuskrypty spalone. Odbudowa Dawid Garedża odbywała się powoli z powodu rozbicia kraju i władzy okupanta. Na przełomie XIV i XV w. wojska Timura najechały kraj siejąc zniszczenie. Inwazja ta miała ogromny wpływ na życie w Garedżi.

W 1615 r. wojska perskie pod dowództwem Abbasa I Wielkiego wybiły zakonników oraz podpaliły unikalne manuskrypty i dzieła sztuki.

Pod koniec XVII w. król Teimuraz oraz król Arczil próbowali ożywić mnisie życie w Garedża. Udało się to osiągnąć jedynie dzięki pomocy Onopre Maczutadze, wyznaczonego na ojca przełożonego kompleksu w 1690 r. Jednak częste ataki najeźdźców oraz powstanie nowych religii i świeckich szkół w XIX w. w wielu gruzińskich miastach, znacznie utrudniło rozwój kompleksu Dawid Garedża. Od 1811 do 1917 r. monastyr został niezamieszkany oraz pozostał pusty od 1921 r. do 1991 r. Obecnie monastyr zamieszkany jest przez 9 mnichów (stan na sierpień 2007).

Co roku na terenie kompleksu organizowany jest festiwal ludowy "Garedżoba" gromadzący sporą publiczność.

Spór o Dawid Garedża[edytuj | edytuj kod]

Dawid Garedża, widok z okolic źródła "Łzy Dawida"

Ponieważ kompleks monastyrów częściowo znajduje się na terenie Azerbejdżanu, to stał się on tematem sporu granicznego, toczącego się między dwoma państwami od 1991 r. [1] Gruzińscy mnisi uważają spór za "radziecką intrygę, mającą na celu skłócenie chrześcijańskich Gruzinów i muzułmańskich Azerów"[2]. Giorgi Manjgaladze, minister spraw zagranicznych Gruzji stwierdził, że Gruzja byłaby skłonna do wymienienia innego terytorium na resztę David Garedża z powodu jego historycznego i kulturowego znaczenia do Gruzinów[2]. Baku jest jest przeciwne tej zamianie, gdyż tereny Dawid Garedża są ważne pod względem militarnym dla Azerbejdżanu.

W ostatnich komentarzach, azerscy urzędnicy potwierdzili, że Azerbejdżan "jest otwarty na rozmowy z Gruzją w sprawie zwrotu kompleksu"[2]. Jednakże, propozycja rządu Azerbejdżanu, w którym kompleks miał być podzielony na strefy turystyczne wywołała oburzenie wśród Gruzinów[1].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Ancient monastery starts modern-day feud in Caucasus (ang.). Middle East Times. [dostęp 3 maja 2007].
  2. 2,0 2,1 2,2 Diana Petriashvili i Rovshan Ismayilov: Georgia, Azerbaijan Debate Control of Ancient Monastery's Territory (ang.). Eurasia.Net. [dostęp 3 listopada 2006].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons