Dayton-Wright XPS-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dayton-Wright XPS-1
Dayton-Wright XPS-1
Dayton-Wright XPS-1
Dane podstawowe
Państwo Stany Zjednoczone
Producent Dayton-Wright
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja górnopłat o konstrukcji mieszanej
Załoga 1
Historia
Data oblotu 1922
Lata produkcji 1922-23
Egzemplarze 3
Dane techniczne
Napęd 1 x Lawrance J-1
Moc 200 KM
Wymiary
Rozpiętość 9,14 m
Długość 5,84 m
Powierzchnia nośna 13,28 m²
Masa
Startowa 778 kg
Osiągi
Prędkość maks. ok. 209 km/h

Dayton-Wright XPS-1 – jednomiejscowy, eksperymentalny myśliwiec przechwytujący zaprojektowany i zbudowany w zakładach Dayton-Wright Company na zamówienie United States Army Air Service (USAAC) w 1922. Samolot powstał jako wersja rozwojowa samolotu wyścigowego Dayton-Wright Racer. W jego konstrukcji zastosowano szereg nowatorskich rozwiązań, był to między innymi pierwszy samolot z chowanym podwoziem zaprojektowany dla Armii Amerykańskiej. Zbudowano trzy egzemplarze samolotu które nie osiągnęły wymaganych przez Armię minimów osiągów i nie wszedł on do produkcji seryjnej.

Tło historyczne[edytuj | edytuj kod]

Samolot został zaprojektowany na zamówienie USAAC na myśliwiec przechwytujący, dosłownie alert interceptor[1], o bardzo dużej prędkości wznoszenia przeznaczony do obrony lotnisk przed nieoczekiwanym atakiem[2][3]. Samolot miał osiągnąć szybkość przynajmniej 145 mil na godzinę na wysokości 15 tysięcy stóp (233 km/h na wysokości 4572 m)[3].

Był to jedyny samolot USAAC noszący oznaczenie „PS” (Pursuit, Special Alert)[4]. Samolot powstał jako wersja rozwojowa wcześniejszego samolotu wyścigowego Dayton-Wright Racer[4]. W czerwcu 1921 zamówiono trzy egzemplarze samolotu (numery seryjne 68534-68536), dwa pierwsze egzemplarze miały być wyposażone w silnik Lawrance J-1, trzeci miał być napędzany silnikiem Wright E[5].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Dayton-Wright XPS-1 był jednosilnikowym, jednomiejscowym myśliwcem przechwytującym ze skrzydłem typu parasol[4].

Kadłub samolotu miał pękaty, beczułkowaty kształt, wykonany był ze stalowych rur i był kryty płótnem[1][4], statecznik pionowy także miał krytą płótnem konstrukcję stalową[1][3].

Skrzydło o zmiennym profilu wykonane było z drewna[1][4] podobnie jak poziome powierzchnie sterowe[1][3]. Podobnie jak w przypadku wcześniejszego Dayton-Wright Racer, samolot mógł zmieniać w locie profil skrzydła poprzez ruchome krawędzie natarcia i spływu[4][6].

Samolot został wyposażony w chowane do kadłuba podwozie główne obsługiwane przez korbę w kabinie pilota – opuszczenie kół trwało sześć sekund, podniesienie podwozia zajmowało dziesięć sekunt[3][4]. Różnica prędkości samolotu z podwoziem wciągniętym i opuszczonym wynosiła 15,8 mil na godzinę (25 km/h)[3]. Był to pierwszy samolot Armii Amerykańskiej z chowanym podwoziem[a][3][8]

Dwa pierwsze egzemplarze samolotu zostały wyposażony w 200-konny silnik Lawrance J-1, trzeci egzemplarz otrzymał silnik Wright E[4]. Silnik napędzał drewniane, czteropłatowe śmigło o stałym skoku[4]. Silnik gwiazdowy samolotu był przykryty bardzo ciasną i opływową owiewką, był to pierwszy samolot który używał takie rozwiązanie[9][10].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy egzemplarz samolotu miał być przeznaczony tylko do testów statycznych niemniej po jego dostarczeniu na McCook Field odbyto na nim szereg lotów w listopadzie 1922[11]. W trakcie oblatywania samolotu odkryto szereg problemów związanych z wewnętrzną instalacją chowanego podwozia (odkryte elementy instalacji mogły zranić pilota) i z wyciętymi w kadłubie otworami na koła (przez dziury mogła dostać się woda lub śmieci przeszkadzając w pracy podwozia)[11]. Odkryto także, że do kabiny pilota przedostawały się spaliny co wymagało zmian w instalacji spalinowej[11]. W trakcie pierwszych lotów wyszło na jaw, że samolot raczej nie jest w stanie spełnić stawianym przed nim osiągów i zostały one obniżone – nowe specyfikacje mówiły, że samolot ma być w stanie osiągnąć prędkość 130 mil na godzinę (209 km) na wysokości 15 tysięcy stóp i dostać się na wysokość 20 tysięcy stóp (6096 m) w 25 minut[11].

Drugi samolot w którym wprowadzono większość wymaganych zmian został oblatany w lipcu 1923, ale i ta konstrukcja nie osiągnęła wymaganych osiągów, nie udało się tego także trzeciej maszynie testowanej na McCook Field[11]. Drugi i trzeci egzemplarz zostały umieszczone w magazynie w bazie McCook, jeden z nich istniał istniał jeszcze przynajmniej do 30 kwietnia 1926[11].

Dayton-Wright XPS-1 był konstrukcją bardzo zaawansowaną technicznie, ale ostatecznie nieudaną[3][11][12]. Niektóre z użytych w nim rozwiązań (chowane podwozie, owiewka silnika, mechanizacja płata o zmiennym profilu) weszły do powszechnego użycia dopiero znacznie później[3], nagromadzenie nie do końca sprawdzonych i jeszcze zawodnych nowinek technicznych w jednym samolocie doprowadziło do fiaska całego programu[1][12].

Uwagi

  1. Jednym z projektantów samolotu był Charles Hampton Grant który już w 1917, jeszcze jako student w Princeton, otrzymał patent na zaprojektowane przez niego chowane podwozie[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 William A. Green, Gordon Swanborough: The Complete Book of Fighters. s. 163.
  2. William Wagner: Reuben Fleet And the Story of Consolidated Aircraft. s. 70.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. s. 31.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 31.
  5. John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 31-32.
  6. Birch Matthews: Race With the Wind. s. 36.
  7. Jay P. Spenser: The Airplane. s. 316.
  8. Ken Keisel: Dayton Aviation. s. 55.
  9. Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. s. 30.
  10. Jay P. Spenser: The Airplane. s. 222.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 11,5 11,6 John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 32.
  12. 12,0 12,1 Hugh Cowin: X Planes. s. 31.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. Nowy Jork: Aerofact, 1971. ISBN 0-668-02403-8.
  • Hugh Cowin: X Planes: Research Aircraft 1891-1970: A Unique Pictorial Record of Flying Prototypes, Their Designers and Pilots. N: Osprey Publishing, 1999. ISBN 978-1855328761.
  • William A. Green, Gordon Swanborough: The Complete Book of Fighters: An Illustrated Encyclopedia of Every Fighter Aircraft Built and Flown. Londyn: Smithmark Publishers, 1994. ISBN 0-8317-3939-8.
  • Ken Keisel: Dayton Aviation: The Wright Brothers to McCook Field. Mt. Pleasant, SC: Arcadia Pub., 2012. ISBN 978-0-7385-9389-0.
  • Birch Matthews: Race With the Wind: How Air Racing Advanced Aviation. Osceola, WI: MBI Pub. Co., 2001. ISBN 978-0-7603-0729-8.
  • Jay P. Spenser: The Airplane: How Ideas Gave Us Wings. New York: HarperCollins, 2008. ISBN 0-06-125919-5.
  • William Wagner: Reuben Fleet And the Story of Consolidated Aircraft. Fallbrook, CA: Aero Publishers, 1976. ISBN 978-0-8168-7950-2.
  • John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-87021-233-8.