Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki
Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki (fr. Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne) - tekst napisany w 1791 roku przez francuską feministkę i dramatopisarkę, Olimpię de Gouges. Deklaracja otwarcie nawiązuje do Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, by wykazać porażkę Rewolucji francuskiej w dziedzinie praw człowieka, polegającą na równouprawnieniu jedynie mężczyzn wobec braku równouprawnienia kobiet.
Spis treści |
Kontekst historyczny [edytuj]
Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela została przyjęta w 1789 roku przez Konstytuantę podczas Rewolucji francuskiej. Deklaracja przygotowana i przedstawiona przez markiza de Lafayette stwierdzała, że wszyscy mężczyźni "rodzą się i pozostają wolni i równi w prawach" oraz że te prawa są uniwersalne. Stała się kluczowym dokumentem praw człowieka ujmującym stosunek pomiędzy jednostką a państwem[1]. Deklaracja demaskowała nierówność praw obywateli ze względu na płeć, rasę, klasę i religię[2]. W 1791 roku do konstytucji francuskiej zostały dodane nowe artykuły, które rozszerzały prawa obywatelskie i polityczne na protestantów i Żydów[3]. W 1790 roku Nicolas de Condorcet i Etta Palm d'Aelders wzywali Konstytuantę do rozszerzenia praw obywatelskich i politycznych na kobiety, ale bez powodzenia[4]. Condorcet zadeklarował, że "ten, kto głosuje przeciwko prawom innej osoby, niezależnie od tego czy ze względu na religię, kolor, płeć czy inne cechy tej osoby, tym samym podważa własne prawa"[3]. Ponieważ władze rewolucyjne nie zamierzały rozszerzyć praw człowieka na kobiety, we wrześniu 1791 roku de Gouges opublikowała Deklarację Praw Kobiety i Obywatelki[5].
Treść [edytuj]
Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki wzoruje się na wydanej dwa lata wcześniej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela. Autorka zadedykowała ją Marii Antoninie, "najbardziej znienawidzonej" - jak napisała de Gouges - kobiecie. Deklaracja punkt po punkcie naśladuje siedemnaście punktów Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela i jak zauważa Camille Naish była to "niemal satyra na... oryginalny dokument".
W Deklaracji znajdują się następujące zapisy:
Ta rewolucja powiedzie się tylko wtedy, gdy wszystkie kobiety staną się w pełni świadome swego godnego pożałowania stanu i praw, które utraciły w społeczeństwie.
Konsekwentnie wzorując się na Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela już w pierwszym artykule stwierdza:
Kobieta rodzi się i pozostaje równa mężczyźnie w jego prawach. Dystynkcje społeczne mogą bazować tylko na użyteczności publicznej.
De Gouges rozszerza zwłaszcza szósty artykuł swej deklaracji dając mu prawdziwie rewolucyjne brzmienie:
Wszyscy obywatele, włącznie z kobietami, są równie uprawnieni do piastowania godności publicznych, obejmowania stanowisk i urzędów, zgodnie z ich umiejętnościami i nie innymi przymiotami niż ich cnota i talenty.
De Gouges dla dobitnego wyrażenia swego stanowiska używa następującego argumentu:
Kobiety mają prawo wejść na szafot, więc muszą również mieć prawo do wejścia na mównicę[6].
Przypisy
- ↑ Lauren, Paul Gordon (2003). The evolution of international human rights. University of Pennsylvania Press. pp. 18–20. ISBN 978-0-8122-1854-1
- ↑ Williams, Helen Maria; Neil Fraistat, Susan Sniader Lanser, David Brookshire (2001). Letters written in France. Broadview Press Ltd. p. 246. ISBN 978-1-55111-255-8
- ↑ 3,0 3,1 Lauren, Paul Gordon (2003). The evolution of international human rights. University of Pennsylvania Press. pp. 18–20. ISBN 978-0-8122-1854-1
- ↑ Williams, Helen Maria; Neil Fraistat, Susan Sniader Lanser, David Brookshire (2001). Letters written in France. Broadview Press Ltd. p. 246. ISBN 978-1-55111-255-8
- ↑ Naish, Camille (1991). Death comes to the maiden: Sex and Execution, 1431–1933. Routledge. p. 136. ISBN 978-0-415-05585-7
- ↑ Naish, Camille (1991). Death comes to the maiden: Sex and Execution, 1431–1933. Routledge. p. 137. ISBN 978-0-415-05585-7
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki - tłumaczenie opublikowane w Ośce [dostęp 17 października 2011]
