Deklaracja praw kobiety i obywatelki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pierwsza strona Deklaracji Praw Kobiety i Obywatelki

Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki (fr. Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne) - tekst napisany w 1791 roku przez francuską feministkę i dramatopisarkę, Olimpię de Gouges. Deklaracja otwarcie nawiązuje do Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela, by wykazać porażkę Rewolucji francuskiej w dziedzinie praw człowieka, polegającą na równouprawnieniu jedynie mężczyzn wobec braku równouprawnienia kobiet.

Kontekst historyczny[edytuj | edytuj kod]

Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela została przyjęta w 1789 roku przez Konstytuantę podczas Rewolucji francuskiej. Deklaracja przygotowana i przedstawiona przez markiza de Lafayette stwierdzała, że wszyscy mężczyźni "rodzą się i pozostają wolni i równi w prawach" oraz że te prawa są uniwersalne. Stała się kluczowym dokumentem praw człowieka ujmującym stosunek pomiędzy jednostką a państwem[1]. Deklaracja demaskowała nierówność praw obywateli ze względu na płeć, rasę, klasę i religię[2]. W 1791 roku do konstytucji francuskiej zostały dodane nowe artykuły, które rozszerzały prawa obywatelskie i polityczne na protestantów i Żydów[1]. W 1790 roku Nicolas de Condorcet i Etta Palm d'Aelders wzywali Konstytuantę do rozszerzenia praw obywatelskich i politycznych na kobiety, ale bez powodzenia[2]. Condorcet zadeklarował, że "ten, kto głosuje przeciwko prawom innej osoby, niezależnie od tego czy ze względu na religię, kolor, płeć czy inne cechy tej osoby, tym samym podważa własne prawa"[1]. Ponieważ władze rewolucyjne nie zamierzały rozszerzyć praw człowieka na kobiety, we wrześniu 1791 roku de Gouges opublikowała Deklarację Praw Kobiety i Obywatelki[3].

Treść[edytuj | edytuj kod]

Wikisource-logo.svg
Zobacz w francuskich Wikiźródłach tekst oryginalny Deklaracji Praw Kobiety i Obywatelki

Deklaracja Praw Kobiety i Obywatelki wzoruje się na wydanej dwa lata wcześniej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela. Autorka zadedykowała ją Marii Antoninie, "najbardziej znienawidzonej" - jak napisała de Gouges - kobiecie. Deklaracja punkt po punkcie naśladuje siedemnaście punktów Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela i jak zauważa Camille Naish była to "niemal satyra na... oryginalny dokument".

W Deklaracji znajdują się następujące zapisy:

Ta rewolucja powiedzie się tylko wtedy, gdy wszystkie kobiety staną się w pełni świadome swego godnego pożałowania stanu i praw, które utraciły w społeczeństwie.

Konsekwentnie wzorując się na Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela już w pierwszym artykule stwierdza:

Kobieta rodzi się i pozostaje równa mężczyźnie w jego prawach. Dystynkcje społeczne mogą bazować tylko na użyteczności publicznej.

De Gouges rozszerza zwłaszcza szósty artykuł swej deklaracji dając mu prawdziwie rewolucyjne brzmienie:

Wszyscy obywatele, włącznie z kobietami, są równie uprawnieni do piastowania godności publicznych, obejmowania stanowisk i urzędów, zgodnie z ich umiejętnościami i nie innymi przymiotami niż ich cnota i talenty.

De Gouges dla dobitnego wyrażenia swego stanowiska używa następującego argumentu:

Kobiety mają prawo wejść na szafot, więc muszą również mieć prawo do wejścia na mównicę[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Lauren 2003 ↓, s. 18–20.
  2. 2,0 2,1 Williams i in. 2001 ↓, s. 246.
  3. Naish 1991 ↓, s. 136.
  4. Naish 1991 ↓, s. 137.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Paul Gordon Lauren: The evolution of international human rights. University of Pennsylvania Press, 2003. ISBN 978-0-8122-1854-1.
  • Camille Naish: Death comes to the maiden: Sex and Execution, 1431–1933. Routledge, 1991. ISBN 978-0-415-05585-7.
  • Helen Maria Williams, Neil Fraistat, Susan Sniader Lanser, David Brookshire: Letters written in France. Broadview Press Ltd, 2001. ISBN 978-1-55111-255-8.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]