Fleksografia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat zespołu fleksograficznego: 1-cylinder aniloksowy, 2-cylinder formowy, 3-cylinder dociskowy. Między cylindrem 2 i 3 znajduje się podłoże drukowe. Na czerwono: kałamarz farbowy i rakiel dolegający do cylindra 1)

Fleksografia (fleksodruk) – (flekso /gr/ giętki) technika druku wypukłego elastycznymi formami drukowymi i ciekłymi farbami szybko schnącymi.

Charakterystyczną cechą fleksografii jest występowanie elastycznej, wypukłej formy drukowej wykonanej zazwyczaj z polimeru, rzadziej z gumy. Dzięki temu technika ta stosowana może być w przypadkach, kiedy podłoże nie jest idealnie równe. Technika ta jest najbardziej uniwersalną techniką druku, jeśli chodzi o możliwości zadruku różnych podłoży drukowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Za początek fleksografii przyjmuje się rok 1853, kiedy w USA wykonano pierwszą elastyczną płytę do maszyny rotacyjnej. W początkach istnienia fleksografię nazywano drukiem anilowym, gdyż stosowano farby z barwników anilowych, obecnie uważanych za mało doskonałe.
  • lata 60. XIX wieku – firma BASF uruchomiła produkcję syntetycznych barwników anilowych.
  • 1890 – powstały pierwsze maszyny do druku anilowego farbami alkoholowymi.
  • 1938 – opracowano technologię produkcji farb wodorozcieńczalnych do druku flekso. W tym samym roku opatentowano cylinder aniloksowy (zwany też cylindrem rastrowym) do przekazywania farby. W kolejnych latach udoskonalano powłokę cylindra (obecnie ceramiczna) i geometrię kałamarzyków.
  • 1951 – firma Mosstype Corporation ogłosiła konkurs na nową nazwę dla druku anilowego. W końcu 1952 r. przyjęto nazwę "flexography".
  • 1972 – wprowadzono fotopolimerowe formy drukowe.
  • 1986 – wprowadzono technologię "sleeve" tulei formowych.
  • 1996 – wprowadzono CtP do produkcji form drukowych.

Podział[edytuj | edytuj kod]

Maszyny fleksograficzne można podzielić:

  • ze względu na rodzaj farby:
    • fleksografia rozpuszczalnikowa
    • fleksografia wodna
    • fleksografia fotoutwardzalna UV
    • fleksografia elektronoutwardzalna
  • ze względu na lokalizację cylindra dociskowego
    • z cylindrem centralnym, zwane też C.I. (Common Impression Cylinder)
    • wielocylindrowe
      • szeregowe
      • wieżowe
  • ze względu na kształt podłoża drukowego
    • zwojowe (dominujący rodzaj)
      • ze zwoju na zwój
      • ze zwoju na arkusz
    • arkuszowe

Maszyny zwojowe dzieli się ze względu na szerokość wstęgi:

  • wąskowstęgowe czyli maszyny małoformatowe do druku do szerokości do 330 mm
  • średniowstęgowe czyli maszyny średnioformatowe, których typowa szerokość druku wynosi 330-680 mm
  • szerokowstęgowe czyli maszyny wielkoformatowe drukujące od szerokości 1000 mm

Przygotowanie formy drukowej[edytuj | edytuj kod]

Historycznie fleksograficzna forma drukowa była wykonywana z gumy naturalnej, następnie z kauczuku nitrylowego i butylowego a obecnie najpowszechniej stosuje się fotopolimer. Kolejne materiały posiadały coraz większą odporność na różne rozpuszczalniki, dzięki temu można było modyfikować rodzaj rozpuszczalników występujących w farbie fleksograficznej. Dość skomplikowanym procesem jest przygotowalnia fleksograficzna – zarówno w fazie DTP, jak i przy wykonywaniu form drukowych. W fazie projektowania uwzględnić należy zjawisko rozciągnięcia formy nałożonej na wałek. Jest ono spowodowane faktem, iż forma jest elastyczna i posiada określoną grubość. Po umieszczeniu takiej formy na cylindrze formowym, wierzchnia jej warstwa ulega rozciągnięciu, a co za tym idzie, następuje zniekształcenie obrazu. Aby uniknąć tego zjawiska, w fazie przygotowania należy odpowiednio skrócić rysunek w jednym kierunku.

Programy komputerowe przygotowujące klisze do naświetlania polimerów uwzględniają poprawki kształtu, a także zmieniają obszary kolorów, tak by na granicy kolorów nie występowały "dziury" spowodowane niedokładnym przeniesieniem różnych kolorów na podłoże.

Zastosowanie polimerów utwardzanych ultrafioletem, graficznych programów komputerowych oraz drukarek laserowych do przygotowania matrycy do naświetlania sprawiło, że technika fleksografii jest jedną z najtańszych w przygotowaniu technik drukarskich.

Perspektywy rozwoju[edytuj | edytuj kod]

Farby stosowane we fleksografii charakteryzują się dobrym przyleganiem i możliwością bardzo szybkiego odparowania – w przypadku fleksografii z drukiem farbami rozpuszczalnikowymi lub szybkiego utrwalania promieniami UV – w przypadku fleksografii z drukiem farbami utrwalanymi UV. Dlatego też dużo lepiej niż w innych technologiach udają się druki na podłożach niewsiąkliwych, np. na foliach z tworzyw sztucznych, przez co fleksografia ma olbrzymi udział w poligrafii branży opakowaniowej.

Współczesne maszyny fleksograficzne drukują z rozdzielczością zbliżoną do offsetu, z grubością nałożenia farby zbliżającą się do sitodruku. Często zaopatrzone są w zespoły lakierujące, niekiedy posiadają możliwość uszlachetnienia druku cold-stampingiem i wykonywania wykrawania wykrojnikami rotacyjnymi: czyli cały proces druku i obróbki po druku jest możliwy w linii (on-line).

Maszyny fleksograficzne bywają doposażone w sita rotacyjne, czyli wspomaganie dodatkową techniką druku – sitodrukiem. Sitodruk pozwala na grubsze nałożenie farby niż technika fleksograficzna, chociaż prace nad wałkami aniloksowymi sprawiają, że przenoszone są coraz grubsze warstwy farby w technice flekso. Maszyny drukujące w technice offsetowej bywają doposażone o fleksograficzne wieże lakierujące (tzn. z wałkiem aniloksowym) dla aplikacji lakieru dyspersyjnego w jednym procesie druku (on-line).

Wszystkie te cechy sprawiają, że fleksografia jest bardzo dynamicznie rozwijającą się techniką druku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Fleksodruk na targach drupa 2012, Herbert Czichon, w: Świat Druku, 9/2012, s. 28-33