Fyrd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Fyrd – pospolite ruszenie w średniowiecznej Anglii, powszechna mobilizacja wszystkich wolnych mężczyzn zdolnych do obrony ziemi pośrednio (obrona mostów, budowa grodów, patrol i czuwanie) bądź bezpośrednio (uczestnictwo w kampanii wojennej). Skandynawską wersją fyrdu był tzw. leidang. Instytucja fyrdu istniała już przed podbojem normańskim w roku 1066, początki najprawdopodobniej sięgają aż wieku VII.

Wojsko powoływano zgodnie z podziałem własności ziemi. Jeden zbrojny powoływany był z każdych dwóch łanów[1]. Hide musiała wyposażyć, opłacić i utrzymać tego żołnierza. Zazwyczaj zbrojni pochodzili z grupy thanów czyli pewnego rodzaju arystokracji. Część pospolitego ruszenia składała się również z chłopów. Według szacunków podczas fyrdu mogło zgromadzić się z całego królestwa około 20000 wojowników.

Zwyczajowo okres, w którym żołnierze mieli obowiązek darmowej służby władcy wynosił dwa miesiące. Po tym okresie król chcąc utrzymać armię w gotowości musiał opłacać wojowników z podatku Danegeld. Osoba, która nie stawiła się na wezwanie panującego była zmuszona do zapłaty grzywny zwanej fyrdwite.[2]

Podobny system istniał w przypadku powoływania ludności do służby na morzu. 300 osób z hide miało obowiązek wyekwipowania spośród siebie 60 wojowników-wioślarzy. Ich zadaniem było nagłe atakowanie wojsk wroga, patrolowanie wybrzeża, plądrowanie i nękanie pojedynczych oddziałów przeciwnika.

Instytucję fyrdu unowocześnił Alfred Wielki. Pospolite ruszenie stanowiło znaczną część armii Harolda II podczas bitwy pod Hastings. Wielokrotnie z fyrdu korzystali również władcy z dynastii normańskiej.

Przypisy

  1. Paul Johnson: Historia Anglików. Gdańsk: Marabut, 1995, s. 52. ISBN 83-85893-16-4.
  2. Philippe Contamine: Wojna w średniowieczu. Warszawa: Dom wydawniczy Bellona, 1999, s. 58.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Philippe Contamine, Wojna w sredniowieczu.