Gesze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mnisi uczący się do egzaminu na gesze

Gesze (tyb.: དགེ༌བཤེས༌, wylie: dge bshes, ZWPY: geshe; skrót od dge-ba'i bshes-gnyen, będącego tłumaczeniem sanskryckiego określenia kalyanamitra, dosłownie "szlachetny przyjaciel"; chin.: 格西, pinyin: Géxī) – tytuł naukowy nadawany mnichom w szkołach gelug, sakja i bon buddyzmu tybetańskiego.

W szkole gelug, w której jest szczególnie ceniony, odpowiada polskiemu doktoratowi. Dzieli się na cztery stopnie: dorampy, kaczu[1], cogrampy i lharampy[2]. Przyznaje się go na podstawie wyników uzyskanych przez kandydata w ustnym egzaminie, mającym formę debaty.

Jak dotąd uzyskało go jedynie kilka osób spoza tybetańskiego kręgu kulturowego[3].

Szkoła sakja wyróżnia trzy stopnie tego tytułu: gaszipa, gaczupa oraz rabdziampa. Uzyskanie tego ostatniego uprawnia do studiowania praktyk tantrycznych[4].

W tradycji bon student zdobywa możliwość starania się o tytuł gesze po około ośmiu latach edukacji[5].

Jego nadawanie na terenie Tybetu zostało zakazane przez władze chińskie w 1959 jako przesąd i feudalna praktyka. Dzięki staraniom X Panczenlamy zarządzenie zabraniające przyznawania tego tytułu zostało zniesione w latach 80. i ponownie przywrócone po serii manifestacji niepodległościowych w kraju. Po raz kolejny zezwolono na egzaminy akademickie w lipcu 2004. Ich nadzorowaniem zajmuje się ława 16 buddów i znawców buddyzmu tybetańskiego[6].

Przypisy

  1. Struktura i administracja ważniejszych klasztorów.... W: Gonbodżab Cybikow: Buddyjski pielgrzym w świątyniach Tybetu według dziennika prowadzonego w latach 1899-1902. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975, s. 175.
  2. Hfhrpol.waw.pll.: [http://www.hfhrpol.waw.pl/Tybet/raport.php?raport_id=199 Tradycja gelug Centralna Administracja Tybetańska] (pol.). [dostęp 21 listopada 2009].
  3. Tripod.com.: CZYM RÓŻNI SIĘ TRADYCJA GELUG OD INNYCH TRADYCJI BUDDYZMU TYBETAŃSKIEGO? (pol.). [dostęp 18 grudnia 2009].
  4. John Powers: Świat buddyzmu tybetańskiego : zarys filozofii i praktyki. Kraków: "Mudra", 2002, s. 487. ISBN 83-87387-07-X.
  5. John Powers: Świat buddyzmu tybetańskiego : zarys filozofii i praktyki. Kraków: "Mudra", 2002, s. 554. ISBN 83-87387-07-X.
  6. Hfhrpol.waw.pll.: Chiny zezwalajš na powrót do tradycji mianowania gesze lharampa (pol.). [dostęp 20 listopada 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Glenn H. Mullin: Czternastu dalajlamów. Spadkobiercy oświeconej mądrości. Elżbieta Smolarz (red.). Warszawa: Jacek Santorski& Co Agencja Wydawnicza, 2008. ISBN 978-83-7554-010-9.