Pinyin tybetański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Tybetański pinyin (chin. 藏文拼音 Zàngwén Pīnyīn, stąd skrót ZWPY) – oficjalna transkrypcja języka tybetańskiego przy użyciu alfabetu łacińskiego, używana na terenie ChRL. Oparta jest na wymowie lhaskiej. W przeciwieństwie do transliteracji Wyliego oddaje nie sposób zapisu w alfabecie tybetańskim, lecz rzeczywistą wymowę. Nie oddaje jednak tonów języka tybetańskiego.

Spółgłoski nagłosowe[edytuj | edytuj kod]

IPA Transliteracja Wyliego Tybetański pinyin
pá p, sp, dp, lp b
pà rb, sb, sbr b
mpà lb, ’b b
pʰá ph, ’ph p
pʰà b p
má rm, sm, dm, smr m
mà m, mr m
wà w, db w
tá t, rt, lt, st, tw, gt, bt, brt, blt, bst, bld d
ntá lth d
tà rd, sd, gd, bd, brd, bsd d
ntà zl, bzl, ld, md, ’d d
tʰá th, mth, ’th t
tʰà d, dw t
ná rn, sn, gn, brn, bsn, mn n
nà n n
lá kl, gl, bl, rl, sl, brl, bsl l
là l, lw l
ɬá lh lh
tsá ts, rts, sts, rtsw, stsw, gts, bts, brts, bsts z
tsà rdz, gdz, brdz z
ntsà mdz, ’dz z
tsʰá tsh, tshw, mtsh, ’tsh c
tsʰà dz c
sá s, sr, sw, gs, bs, bsr s
sà z, zw, gz, bz s
ʈá kr, rkr, lkr, skr, tr, pr, lpr, spr, dkr, dpr, bkr, bskr, bsr zh
ʈà rgr, lgr, sgr, dgr, dbr, bsgr, rbr, lbr, sbr zh
ɳʈà mgr, ’gr, ’dr, ’br zh
ʈʰá khr, thr, phr, mkhr, ’khr, ’phr ch
ʈʰà gr, dr, br, grw ch
ʂá hr sh
rà r, rw r
cá ky, rky, lky, sky, dky, bky, brky, bsky gy
cà rgy, lgy, sgy, dgy, bgy, brgy, bsgy gy
ɲcà mgy, ’gy gy
cʰá khy, mkhy, ’khy ky
cʰà gy ky
tɕá c, cw, gc, bc, lc, py, lpy, spy, dpy j
tɕà rby, lby, sby, rj, gj, brj, dby j
ɲtɕà lj, mj, ’j, ’by j
tɕʰá ch, mch, ’ch q
tɕʰà j q
tɕʰá phy, ’phy q
tɕʰà by q
ɕá sh, shw, gsh, bsh x
ɕà zh, zhw, gzh, bzh x
ɲá rny, sny, gny, brny, bsny, mny, nyw, rmy, smy ny
ɲà ny, my ny
já g.y y
jà y y
ká k, rk, lk, sk, kw, dk, bk, brk, bsk g
kà rg, lg, sg, dg, bg, brg, bsg g
ŋkà lg, mg, ’g g
kʰá kh, khw, mkh, ’kh k
kʰà g, gw k
ŋá rng, lng, sng, dng, brng, bsng, mng ng
ŋà ng ng
ʔá —, db
ʔà
há h, hw h

Samogłoski i spółgłoski wygłosowe[edytuj | edytuj kod]

IPA Tybetański
pinyin
IPA Tybetański
pinyin
i i ĩ in
e ê en
ɛ ai/ä ɛ̃ ain/än
a a ã an
u u ũ un
o o õ on
ɔ o
y ü ün
ø oi/ö ø̃ oin/ön

Litera -r występująca na końcu sylaby zwykle nie jest wymawiana, lecz wydłuża poprzedzającą samogłoskę.

Litera -n występująca na końcu sylaby zwykle sprawia, że poprzedzającą samogłoskę wymawia się nosowo.

IPA Tybetański
pinyin
p b
ʔ g/—
r r
m m
ŋ ng

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Pismo tybetańskie Wylie Tybetański pinyin Tournadre inne transkrypcje
གཞིས་ཀ་རྩེ Gzhis-ka-rtse Xigazê Zhikatse Shigatse, Shikatse
བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ Bkra-shis-lhun-po Zhaxilhünbo Trashilhünpo Tashilhunpo, Tashilhümpo, etc.
འབྲས་སྤུང་ ’Bras-spung Zhaibung Dräpung Drebung
ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ Chos-kyi Rgyal-mtshan Qoigyi Gyaicain Chökyi Gyältshän Choekyi Gyaltsen, Cieki Dalcen (pl.)
ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་ Thub-bstan Rgya-mtsho Tubdain Gyaco Thuptän Gyatsho Thubten Gyatso, Thubtan Gyatso, Thupten Gyatso, Tupten Dziaco (pl.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]