Gruczolak wątrobowokomórkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Nowotwór niezłośliwy (wątroba)
Obraz mikroskopowy gruczolaka wątrobowokomórkowego
Obraz mikroskopowy gruczolaka wątrobowokomórkowego
ICD-10 D13.4
ICDO ICD-O8170/0
DiseasesDB 5726
MeSH D018248

Gruczolak wątrobowokomórkowy (łac. adenoma hepatocellulare, ang. hepatocellular adenoma, hepatic adenoma, hepadenoma) – łagodny nowotwór wątroby, występujący głównie u kobiet stosujących doustną antykoncepcję hormonalną, zbudowany z hepatocytów. Może ulegać transformacji do nowotworu złośliwego.

Epidemiologia i etiologia[edytuj | edytuj kod]

Choroba występuje około 9 razy częściej u kobiet, co związane jest ze stosowaniem estrogenów. Częstość występowania u kobiet w wieku od 15 do 45 lat waha się od około 1 przypadku na milion u kobiet niestosujących doustnych leków antykoncepcyjnych do 30–40 przypadków na milion kobiet stosujących długo tę terapię.

Ryzyko wystąpienia gruczolaków wątrobowokomórkowych u kobiet zwiększają estrogeny (ryzyko jest zależne od dawki). U mężczyzn opisywano gruczolaki w przypadku stosowania androgenów anabolicznych[1][2]. Liczne gruczolaki (powyżej 10 w prawidłowej wątrobie[3]) opisywane jako gruczolakowatość występują u pacjentów z niektórymi typami glikogenozy. Również chorzy z cukrzycą mają częściej stwierdzane gruczolaki wątrobowokomórkowe[3].

Objawy i przebieg choroby[edytuj | edytuj kod]

Choroba może przebiegać bezobjawowo, a zmiany w wątrobie wykrywane są przypadkiem w czasie badań okresowych lub wykonywanych z innej przyczyny. Niekiedy chorzy odczuwają ból brzucha związany z dużym rozmiarem guza lub krwawieniem z niego. Krwotoki z gruczolaków występują u około 1/4 chorych. W badaniu przedmiotowym najczęstszym odchyleniem jest wyczuwalny palpacyjnie guz w prawym podżebrzu.

Pojedyncze gruczolaki rzadko ulegają przemianie do nowotworu złośliwego, natomiast w przebiegu gruczolakowatości u chorych z glikogenozą zezłośliwienie zmian występuje częściej. Częstość przemiany złośliwej wynosi 8–13%. Gruczolaki związane ze stosowaniem środków antykoncepcyjnych częściej powikłane są krwawieniem lub rozerwaniem.

Diagnostyka[edytuj | edytuj kod]

W badaniach laboratoryjnych krwi, jeśli guz powoduje ucisk na drogi żółciowe, stwierdza się czasem podwyższone parametry cholestazy. W badaniu ultrasonograficznym jamy brzusznej gruczolaki są zmianami zazwyczaj hiperechogenicznymi (choć mogą być o różnej echogeniczności), bywają niejednorodne i mogą zawierać zwapnienia. W badaniu USG dopplerowskim charakterystyczny jest sygnał żylny. W badaniu tomokomputerowym bez kontrastu gruczolak jest hipodensyjny, dobrze odgraniczony od otoczenia. Po podaniu kontrastu zmiana szybko się wysyca we wczesnej fazie tętniczej w kierunku od obwodu do wewnątrz, w fazie wrotnej gruczolak jest izodensyjny. Zmiany mogą być również widoczne w badaniu rezonansem magnetycznym i scyntygrafii. Z kolei angiografia może być przydatna w przypadku krwawienia z guza. Badania obrazowe zazwyczaj wystarczają do rozpoznania choroby. Biopsja zmiany nie jest zalecana ze względu na ryzyko krwawienia. Ostateczne potwierdzenie rozpoznania uzyskuje się po badaniu histopatologicznym wyciętej w całości zmiany.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Konieczne jest leczenie operacyjne guzów o średnicy powyżej 3 cm (według innych źródeł 4 cm[3]). Jeśli nie ma przeciwwskazań, zaleca się również usunięcie mniejszych zmian. Zazwyczaj dąży się do oszczędnych zabiegów operacyjnych. Niekiedy zaprzestanie przyjmowania leków antykoncepcyjnych prowadzi do regresji zmian. Pacjentki, u których zdiagnozowano gruczolaka, nie mogą stosować leków antykoncepcyjnych nawet w przypadku operacyjnego usunięcia zmiany[4].

Przypisy

  1. TM. Creagh, A. Rubin, DJ. Evans. Hepatic tumours induced by anabolic steroids in an athlete.. „J Clin Pathol”. 41 (4), s. 441–3, Apr 1988. PMID 2835401. 
  2. NM. Martin, BK. Abu Dayyeh, RT. Chung. Anabolic steroid abuse causing recurrent hepatic adenomas and hemorrhage.. „World J Gastroenterol”. 14 (28), s. 4573–5, Jul 2008. PMID 18680242. 
  3. 3,0 3,1 3,2 Raszeja-Wyszomirska J., Wasilewicz M.P., Zasada-Cedro K., Golanowska M., Wiechowska-Kozłowska A. Łagodne lite guzy wątroby – aktualny stan wiedzy. „Pol. Merk. Lek.”. XXVII. 157, s. 62–7, 2009. 
  4. Hanns Peter. Wolff: Terapia internistyczna. Wrocław: Urban & Partner, 2003, s. 652. ISBN 83-87944-58-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Krawczyk Marek: Gruczolak wątrobowokomórkowy, w rozdziale: Choroby wątroby. W: Andrzej Szczeklik: Choroby wewnętrzne : podręcznik multimedialny oparty na zasadach EBM, [T. 1]. Cz. III: Choroby układu pokarmowego. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 969. ISBN 83-7430-031-0.
  2. Tadataka Yamada: Podręcznik gastroenterologii. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2006, s. 663. ISBN 978-83-89309-92-1.
  3. Zbigniew Gonciarz, Włodzimierz Mazur: Nowotwory wątroby, w rozdziale: Choroby wątroby. W: Stanisław J. Konturek: Gastroenterologia i hepatologia kliniczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2006, s. 754–5. ISBN 83-200-3188-5.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.