Gryziel stepowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Gryziel stepowy
Atypus muralis[1]
Bertkau, 1890
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Podtyp szczękoczułkowce
Gromada pajęczaki
Rząd pająki
Podrząd Opisthothelae
Infrarząd Mygalomorphae
Rodzina gryzielowate
Rodzaj Atypus
Gatunek gryziel stepowy
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Gryziel stepowy (Atypus muralis) – gatunek pająka z rodziny gryzielowatych (Atypidae). Jeden z trzech gatunków gryzielowatych występujących w Europie (w tym w Polsce).

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Gryziel stepowy osiąga nieco mniejsze rozmiary od pozostałych europejskich przedstawicieli rodzaju Atypus[2] – samce mierzą 9–10 mm długości, podczas gdy samice – 12–20 mm[3]. Odróżnia go od nich również budowa kądziołków przędnych, które są czterosegmentowe[2].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Występuje głównie na nasłonecznionych, skąpo porośniętych stromych zboczach. Jest gatunkiem ciepłolubnym, zasiedlającym otwarte zbiorowiska kserotermiczne, zwłaszcza stepowe[3].

Gryziele stepowe żyją w koloniach liczących od kilkudziesięciu do wielu milionów pająków. Żyją w pojedynczych norach o długości 10–80 cm, z częścią łowną o długości 8–25 cm i średnicy około 1 cm[2][3].

Pająk ten żywi się owadami i innymi niewielkimi bezkręgowcami, takimi jak dwuparce i pareczniki, rzadziej ślimaki. Poluje, wchodząc do części łownej podziemnych norek, wyłożonych oprzędem, i tam czatuje na ofiary. Gdy jedna z nich nastąpi na oprzęd, pająk chwyta ją i wciąga do nory, a następnie łata dziurę[2][3].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten występuje w środkowej i południowo-wschodniej Europie oraz w Azji. Przez Polskę, Niemcy i Ukrainę przebiega północna granica jego zasięgu, co wiąże się z zasiedlaniem terenów stepowych. W Polsce najczęściej spotykany na południowym wschodzie, choć znane są izolowane populacje w Polsce północnej[3].

Ochrona[edytuj | edytuj kod]

Gryziel stepowy, podobnie jak wszyscy przedstawiciele gryzielowatych w Polsce, podlega ochronie prawnej[4], jest też wpisany do Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt z kategorią EN (zagrożony wyginięciem). Głównym zagrożeniem jest niszczenie siedlisk, zwłaszcza pozyskiwanie ich pod uprawę[3].

Przypisy

  1. Atypus muralis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Christoph Hörweg, tłum. Marek Żabka: Gryziel zachodni – Atypus affinis Eichwald, 1830. Europejski pająk roku 2013. European Society of Arachnology. [dostęp 22 maja 2014].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Izabela Hajdamowicz: Atypus muralis Bertkau, 1890. W: Polska Czerwona Księga Zwierząt – Bezkręgowce [on-line]. Instytut Ochrony Przyrody PAN. [dostęp 22 maja 2014].
  4. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt: Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1419.