Polska Czerwona Księga Zwierząt

Polska Czerwona Księga Zwierząt – rejestr zagrożonych gatunków zwierząt na terenie Polski. Została stworzona na wzór międzynarodowej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Zawiera listę ginących gatunków zwierząt z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby ochrony.

Dla Polski czerwoną księgę zwierząt opracowuje Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie (dawniej Zakład Ochrony Przyrody i Zasobów Naturalnych PAN), przy współpracy z kilkudziesięcioma naukowcami z całej Polski.

Po raz pierwszy dokonano tego w 1992 roku. Najnowsze dwutomowe wydanie to:

• Tom I - Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce, red. Zbigniew Głowaciński, Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 2001
• Tom II - Polska czerwona księga zwierząt. Bezkręgowce, red. Zbigniew Głowaciński & Janusz Nowacki, Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie & Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, 2004

W tym wydaniu wymieniono 2769 gatunków na (jak się ocenia) 33-47 tys. gatunków występujących w Polsce.

W 2002 roku Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie opublikował Czerwoną listę zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce, która jest uproszczoną formą "czerwonej księgi", uwzględniając przy tym szerszą skalę zagrożeń.

Kategorie zagrożenia gatunków w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt:

1. EX - gatunki wymarłe (2 gatunki)

   tarpan, tur.

2. EXP - gatunki zanikłe lub prawdopodobnie zanikłe w Polsce (kręgowce - 14 gatunków, bezkręgowce - 22 gatunki)

   m.in. drop, jaszczurka zielona, jesiotr zachodni, karliczka, norka europejska, pustułeczka, sęp płowy, strepet, suseł moręgowany, brodawnica, mrówkolew drzewny, pazurecznik wielki.

3. CR - gatunki skrajnie zagrożone (kręgowce - 22 gatunki, bezkręgowce - 67 gatunki)

   m.in. bekasik, dzierzba rudogłowa, gadożer, głuszec, kozica, kraska, kulon, łosoś, modraszek gniady, niepylak apollo, orlik grubodzioby, orzełek włochaty, rybitwa czubata, rybitwa popielata, sokół wędrowny, świstun, wąż Eskulapa, żołędnica.

4. EN - gatunki bardzo wysokiego ryzyka, silnie zagrożone (kręgowce - 23 gatunki, bezkręgowce - 80 gatunków)

   m.in. batalion, cietrzew, koza złotawa, minóg morski, nocek łydkowłosy, orzeł przedni, podgorzałka, suseł perełkowany, świstak, troć jeziorowa, zając bielak, żółw błotny, żbik, żubr, modraszek orion, szczeżuja spłaszczona.

5. VU - gatunki wysokiego ryzyka, narażone na wyginięcie (kręgowce - 15 gatunków, bezkręgowce - 54 gatunki)

   m.in. gniewosz plamisty, minóg rzeczny, piekielnica, sowa błotna, wodniczka, modraszek alkon, trajkotka czerwona, niepylak mnemozyna.

6. NT - gatunki niższego ryzyka, ale bliskie zagrożenia (kręgowce - 30 gatunków, bezkręgowce - 14 gatunków)

   m.in. piskorz, ryjówka średnia, ryś, wilk, niedźwiedź.

7. LC - gatunki na razie nie zagrożone wymarciem, z różnych powodów wpisane do Czerwonej Księgi (kręgowce - 23 gatunki, bezkręgowce - 0)

   m.in. mroczek posrebrzany, morświn, podkowiec duży, rzęsorek mniejszy, traszka karpacka,.

Zobacz też

• Polska Czerwona Księga Zwierząt - Bezkręgowce
• Polska Czerwona Księga Zwierząt - Kręgowce
• Polska Czerwona Księga Roślin
• ochrona przyrody w Polsce