Rodzaj (biologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy biologii. Zobacz też: inne znaczenia.
Podstawowe kategorie systematyczne w hierarchicznym systemie klasyfikacji biologicznej. Kategorie pomocnicze nie zostały pokazane.

Rodzaj (łac. genus, l.mn. genera) – podstawowa, obowiązkowa kategoria systematyczna obejmująca gatunek lub monofiletyczną grupę gatunków wyróżnionych na podstawie jednej lub więcej cech taksonomicznych. Nazwą rodzaj określany jest też każdy takson w randze rodzaju.

Kategoriami pomocniczymi dla rodzaju są nadrodzaj (supergenus) i podrodzaj (subgenus).

Naukowa nazwa rodzaju[edytuj | edytuj kod]

Zasady tworzenia nazw rodzajowych i gatunkowych opisują Międzynarodowe Kodeksy Nomenklatury Botanicznej, Zoologicznej i Bakterii.

Rodzajowi nadawana jest unikatowa i uninominalna (jednoczłonowa) nazwa, która wchodzi w skład binominalnej (dwuczłonowej) nazwy gatunkowej oraz trynominalnej (trójczłonowej) nazwy podgatunku.

Nazwa rodzaju jest rzeczownikiem w mianowniku liczby pojedynczej, pochodzącym z greki, łaciny lub zlatynizowania z innego języka. Ma określony rodzaj gramatyczny (ang. gender) – męski, żeński lub nijaki – zależny od słowa, od którego ta nazwa pochodzi. Naukową nazwę rodzaju zapisuje się zawsze wielką literą i krojem pisma odróżniającym ją od pozostałego tekstu, a identycznym z krojem epitetu gatunkowego, jeśli wchodzi w skład nazwy gatunku.

Na przykład:

  1. Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał.
  2. Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał.
  3. Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał.
  4. Ptak z gatunku Cardinalis cardinalis to znany dobrze kardynał.

Tradycyjnie w tekście prostym stosuje się kursywę (przykład 1).

Autor nazwy rodzajowej[edytuj | edytuj kod]

Po nazwie podawane jest nazwisko autora i – oddzielona przecinkiem – data pierwszej publikacji, np. Cardinalis Bonaparte, 1838.

Typy nomenklatoryczne[edytuj | edytuj kod]

Typem nomenklatorycznym rodzaju jest gatunek typowy, czyli gatunek w oparciu o który został opisany dany rodzaj, natomiast na podstawie rodzaju typowego opisywana jest rodzina.

Pozycja taksonomiczna[edytuj | edytuj kod]

Wyższą od rodzaju kategorią podstawową jest rodzina, niższą gatunek. Pozycja rodzaju w układzie hierarchicznym (z uwzględnieniem kategorii pomocniczych) wygląda następująco.

  • rodzina
  • podrodzina
  • nadrodzaj
  • rodzaj
  • podrodzaj
  • gatunek

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. International Code of Zoological Nomenclature (ang.). International Commission on Zoological Nomenclature, 1999. [dostęp 27 lutego 2010].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło rodzaj w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Nomenclator Zoologicus – indeks nazw rodzajowych w nomenklaturze zoologicznej od 1758 do 2004
  • ZooBank – oficjalny rejestr nomenklatury zoologicznej Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej (ICZN)