Henryk Jankowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy księdza. Zobacz też: inne osoby o takim samym imieniu i nazwisku.
Henryk Jankowski
Kapelan Honorowy Jego Świątobliwości (prałat)
Henryk Jankowski
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 18 grudnia 1936
Starogard Gdański
Data i miejsce śmierci 12 lipca 2010
Gdańsk
Proboszcz parafii św. Brygidy w Gdańsku
Okres sprawowania 1970 – 2004
Kapelan NSZZ „Solidarność”
Okres sprawowania 1980 – 1989
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Inkardynacja archidiecezja gdańska
Prezbiterat 21 czerwca 1964
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Henryk Jankowski w Wikicytatach

Henryk Jankowski (ur. 18 grudnia 1936 w Starogardzie Gdańskim, zm. 12 lipca 2010 w Gdańsku[1]) – polski ksiądz katolicki, kanonik, od 1990 prałat i kapelan honorowy Ojca Świętego, kapelanSolidarności”, wieloletni proboszcz parafii św. Brygidy w Gdańsku, odsunięty od sprawowania tej funkcji w 2004.

Był blisko związany z ruchem "Solidarności" oraz opozycją antykomunistyczną w PRL.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w Starogardzie Gdańskim w rodzinie pochodzącego z Lubawy kupca jako jedno z ośmiorga dzieci, miał siostrę-bliźniaczkę. W młodości był ministrantem m.in. w kościele św. Wojciecha oraz kościele św. Mateusza w Starogardzie. Ukończył gimnazjum dla pracujących, pracował w urzędzie skarbowym w dziale egzekucji.

Kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

W 1958 wstąpił do seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie otrzymał 21 czerwca 1964 z rąk biskupa Edmunda Nowickiego. Objął obowiązki wikariusza w parafii Ducha Świętego w Gdańsku (do 1967), następnie w parafii św. Barbary (1967–1970). 17 marca 1970 złożył obowiązkowe ślubowanie w Wydziale ds. Wyznań w Gdańsku i formalnie objął stanowisko proboszcza parafii św. Brygidy w Gdańsku.

W 2008 odszedł z Parafii św. Brygidy. Pożegnalnej Mszy Świętej przewodniczył i homilię wygłosił ks. arcybiskup Sławoj Leszek Głódź. W uroczystości udział wzięli m.in. Janusz Śniadek, Anna Walentynowicz, Jerzy Borowczak, Andrzej Jaworski, Andrzej Lepper i Lech Woszczerowicz.

Działalność publiczna[edytuj | edytuj kod]

17 sierpnia 1980 odprawił mszę św. dla strajkujących robotników w Stoczni Gdańskiej. Od tego czasu związany był z późniejszą „Solidarnością” i z otoczeniem jej przywódcy – Lecha Wałęsy. Jego osoba była obiektem zainteresowania KC PZPR, na zlecenie którego w połowie września 1983 w Głosie Wybrzeża ukazał się szkalujący ks. Jankowskiego artykuł Czerwona rzodkiewka. Była to część zakrojonej na szeroką skalę prowokacji wobec księdza. Niedługo potem gazeta zamieściła listy 20 pracowników Samodzielnej Grupy "D" Departamentu IV MSW, podszywających się pod głosy czytelników do redakcji, popierających wymowę artykułu[2].

W latach 80. dzięki dobrym kontaktom ks. Henryka Jankowskiego z Polonią amerykańską do Gdańska trafiały transporty leków warte miliony dolarów, które przekazywano do pomorskich szpitali. Ks. Jankowski wspomagał także finansowo wiele osób (głównie działaczy "Solidarności") oraz organizował kolonie dla dzieci.

Od 1983 rozpoczął organizowanie wraz z ks. Jerzym Popiełuszką pielgrzymek ludzi pracy na Jasną Górę.

W czasie III Podróży Apostolskiej Jana Pawła II do Polski w 1987, w ramach akcji Zorza II o poczynaniach Jankowskiego informowało SB 37 tajnych współpracowników, w tym 9 duchownych.

W czerwcu 1989 został powołany na stanowisko ministra stanu w popieranym przez Sokolnickiego „emigracyjnym rządzie” Jana Alfreda Łokcikowskiego.

Po 1989 wielu działaczy NSZZ „Solidarność” zerwało z nim kontakty. Związał się wtedy z działaczem Młodzieży Wszechpolskiej Mariuszem Olchowikiem, który został prezesem Fundacji im. Prałata Henryka Jankowskiego, zlikwidowanej w 2009 w związku z dopuszczaniem się przez kierownictwo Fundacji wielu nieprawidłowości prawnych i doprowadzenie do dużych długów. Organizacja zajmowała się sprzedażą wody i wina z wizerunkiem ks. Jankowskiego a także książek o tematyce religijnej i patriotycznej. Z działalności tej nakazał wycofać się Jankowskiemu metropolita gdański arcybiskup Sławoj Leszek Głódź[3].

Od połowy lat 90. regularnie wspierał finansowo dziecięce szpitale i Dom Małego Dziecka im. Janusza Korczaka w Gdańsku.

W 1992 związał się z dzielnicą miasta Gdańska – Oliwą, gdy ówczesny wojewoda gdański Maciej Płażyński przekazał Archidiecezji Gdańskiej w użytkowanie Dwór II przy ulicy Polanki. Z inicjatywy księdza Jankowskiego ten zdewastowany obiekt, przez lata wykorzystywany na koszary Marynarki Wojennej we władanie objął Zakon Najświętszego Zbawiciela św. Brygidy z misją zbudowania Klasztoru i Centrum Ekumenicznego, które otwarto w 1997. W budynku tym regularnie odbywają się spotkania przedstawicieli wielu religii i wyznań, nie tylko chrześcijańskich.

W 2008 odchodząc z parafii św. Brygidy sprzedał dwa garnitury. Wszystkie otrzymane pieniądze z ich sprzedaży przeznaczył na cele charytatywne. Dzień po pożegnalnej Mszy Świętej z okazji jego przejścia na emeryturę wyjechał wczesnym rankiem zabierając ze sobą jedną teczkę z rzeczami osobistymi[4][5]. 18 maja tego samego roku uczestniczył w manifestacji wraz ze stoczniowcami z NSZZ „Solidarność” w obronie Stoczni Gdańskiej[6].

Był orędownikiem pogodzenia się Lecha Wałęsy z Andrzejem Gwiazdą, do czego nigdy nie doszło[7]. Należał do przeciwników Unii Europejskiej i był jednym z jej największych krytyków, także po przystąpieniu do niej Polski. Protestował przeciwko usunięciu krzyży ze żwirowiska w Auschwitz-Birkenau. Na początku lat 90. był częstym gościem na antenie Radia Maryja, które wielokrotnie przeprowadzało także transmisje z kościoła św. Brygidy w Gdańsku[8][9].

Wspierał finansowo budowy wielu kaplic, kościołów oraz prowadził szeroką działalność charytatywną.

Miejsce pochówku ks. Henryka Jankowskiego w parafii św. Brygidy w Gdańsku

Choroba, śmierć i pogrzeb[edytuj | edytuj kod]

Jankowski cierpiał na wiele schorzeń, w tym na cukrzycę. Z powodu jej zaawansowania kilka miesięcy przed śmiercią amputowano mu wszystkie palce w lewej nodze. Rok przed śmiercią jego stan zdrowia pogorszył się na tyle, że trafił do sopockiego hospicjum Caritasu. Zmarł 12 lipca 2010 o godz. 20.05, na plebanii parafii św. Brygidy, w otoczeniu kapłanów z parafii i przyjaciół. Uroczystości pogrzebowe ks. Jankowskiego odbyły się 17 lipca 2010 w kościele św. Brygidy w Gdańsku pod przewodnictwem ks. arcybiskupa Sławoja Leszka Głódzia. Wraz z nim mszę pożegnalną koncelebrowało trzech biskupów (arcybiskup senior gdański Tadeusz Gocłowski, ordynariusz pelpliński biskup Jan Bernard Szlaga i biskup pomocniczy gdański Ryszard Kasyna), trzech infułatów oraz wielu księży z archidiecezji gdańskiej jak i z całej Polski; obecny na niej był też dyrektor Radia Maryja ojciec Tadeusz Rydzyk.

Kontrowersje[edytuj | edytuj kod]

Po 1989 Henryk Jankowski przez swoje działania zaczął być postrzegany jako postać kontrowersyjna. Kazania wygłaszane przez niego, a zwłaszcza dekoracje grobu Pańskiego z okazji świąt Wielkanocy, przez część środowisk uznawane były za antysemickie[10].

Zakaz głoszenia kazań[edytuj | edytuj kod]

W 1997 został ukarany zakazem głoszenia kazań na 12 miesięcy przez arcybiskupa Tadeusza Gocłowskiego za uczynienie z ambony „trybuny politycznej”[11]. Kara została na niego nałożona po wielkiej krytyce jego różnorakich kazań ze strony "Gazety Wyborczej" i części mediów. Znalazły się także środowiska broniące tych kazań i krytykujące media za wyrwanie fragmentów przemówień z kontekstu, wypaczając ich sens. Po roku zakaz został cofnięty, jednak po szerokim sprzeciwie w mediach utrzymano karę dla ks. Jankowskiego. W 2008 arcybiskup Sławoj Leszek Głódź cofnął zakaz głoszenia kazań nałożony na prałata.

Proces z Pawłem Huelle[edytuj | edytuj kod]

12 września 2005 wygrał trwający 8 miesięcy w Sądzie Okręgowym w Gdańsku proces o naruszenie dóbr osobistych, jaki wytoczył dziennikarzowi Pawłowi Huelle.

Zdaniem duchownego Huelle naruszył jego dobra osobiste, twierdząc, że prałat przemawia jak "gauleiter, gensek, a nie jak kapłan", a za dobra materialne mógłby zamienić "polski paszport na paszport Volksdeutscha, Rosjanina czy Irakijczyka". Sąd nakazał pisarzowi zamieszczenie na własny koszt w "Rzeczpospolitej" oświadczenia o następującej treści: "W związku z zamieszczeniem w dniu 22 maja 2004 r. artykułu mojego autorstwa pt. Zrozumieć diabła dot. osoby oraz działalności ks. Henryka Jankowskiego proboszcza Bazyliki św. Brygidy w Gdańsku pragnę przeprosić ks. Henryka Jankowskiego za użyte w nim sformułowania i określenia obrażające jego osobę".

Pisarz się odwołał i wygrał apelację. Ostatecznie nie musiał prałata przepraszać ani wpłacać pieniędzy katolickiej organizacji charytatywnej Caritas. Sąd obciążył kosztami postępowania ks. Jankowskiego. Musiał on też zwrócić Pawłowi Huelle 1000 zł kosztów, które pisarz poniósł w związku z procesem.

Oskarżenie o molestowanie seksualne[edytuj | edytuj kod]

W 2004 został oskarżony o molestowanie jednego z ministrantów, który wychowywany był tylko przez matkę i żył w skromnych warunkach. Pierwsze doniesienia o molestowaniu seksualnym pojawiły się po tym, jak matka chłopca ujawniła, że ks. prałat wspierał ich finansowo. Rzekomy skandal ujawniony został na łamach tygodnika "Fakty i Mity". W czasie trwającego śledztwa abp. Tadeusz Gocłowski usunął go z funkcji proboszcza w kościele św. Brygidy. W tym czasie zawiązał się także Komitet Obrony ks. Prałata Jankowskiego. Podczas każdej rozprawy przed sądem gromadziło się kilkaset osób odmawiających różaniec i śpiewających pieśni religijne i patriotyczne. Po niedługim czasie rodzina wycofała się z oskarżenia i prokuratura oczyściła go całkowicie z zarzutu[12].

Wino "Monsignore"[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 2004 ks. Jankowski zajął się również sprzedażą „cegiełek” w postaci australijskiego wina Monsignore (Prałat), ze sprzedaży którego dochód miał być przeznaczony na ukończenie budowy bursztynowego ołtarza w kościele św. Brygidy. We wrześniu 2006 przedstawił, firmowaną własnym nazwiskiem, wodę mineralną. Dochód z jej sprzedaży został przekazany na edukację i stypendia szkolne dla zdolnej i ubogiej młodzieży.

Współpraca z SB[edytuj | edytuj kod]

Według danych IPN Henryk Jankowski był kontaktem operacyjnym SB o pseudonimie "Libella" vel "Delegat"[13].

Odznaczenia i tytuły honorowe[edytuj | edytuj kod]

Nagrobek Henryka Jankowskiego w kościele św. Brygidy
Gennadij Jerszow, pomnik Henryka Jankowskiego w Gdańsku

W 1984 prezydent RP na uchodźstwie odznaczył go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[14][15].

W latach 80. wspólnie z Lechem Wałęsą przyjął z rąk Juliusza Nowiny Sokolnickiego Prywatny Order Świętego Stanisława, a 3 maja 1989 samozwańczy "Prezydent RP na Uchodźstwie" mianował go kontradmirałem[16]

Z okazji 35-lecia posługi kapłańskiej Leszek Wierzchowski, nadał Henrykowi Jankowskiemu arystokratyczny tytuł hrabiowski.

W 1998 otrzymał Medal Polonia Mater Nostra Est. Henryk Jankowski był przewodniczącym Kapituły Orderu św. Brygidy w Gdańsku, które wręcza prywatne odznaczenie - Order Świętej Brygidy. Kawalerami Orderu są m.in. były wicepremier Andrzej Lepper oraz były przewodniczący AWS Marian Krzaklewski. Odznaczeniem tym uhonorowano również w 2001 Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca "Mazowsze"[17].

Był zwierzchnikiem (Komandorem) Komandorii Pomorskiej Wojskowego i Szpitalnego Zakonu Świętego Łazarza z Jerozolimy w Polsce[18].

15 grudnia 2000 otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Gdańska.

10 maja 2007 został odznaczony przez ministra Romana Giertycha Medalem Komisji Edukacji Narodowej[19].

31 sierpnia 2012, w rocznicę podpisania Porozumień Sierpniowych w Gdańsku, został odsłonięty pomnik księdza prałata Henryka Jankowskiego, kapelana „Solidarności”. Model figury kapłana wykonał Giennadij Jerszow, ukraiński artysta i przyjaciel księdza. Postument powstał w Kijowie, a do Polski trafił dzięki ks. Ludwikowi Kowalskiemu, proboszczowi parafii św. Brygidy w Gdańsku. [20].

Przypisy

  1. Prałat Henryk Jankowski nie żyje. gazeta.pl, 12 lipca 2010. [dostęp 12 lipca 2010].
  2. zobacz Marek Lasota O raporcie Sejmowej Komisji Śledczej poświęconym Grupie "D" w MSW Biuletyn IPN 2003 nr 1. [data dostępu=6 stycznia 2011]
  3. Koniec Instytutu Prałata Henryka Jankowskiego. gazeta.pl, 5 kwietnia 2009. [dostęp 6 stycznia 2011].
  4. Uczczono przejście ks. Jankowskiego na emeryturę. interia.pl, 27 września 2009. [dostęp 6 stycznia 2011].
  5. Prałat Jankowski sprzedał auta i napisze autobiografię. polskatimes.pl, 28 września 2009. [dostęp 6 stycznia 2011].
  6. Debata premier-związkowcy - relacja na żywo. gazeta.pl, 18 maja 2009. [dostęp 6 stycznia 2011].
  7. Ksiądz Henryk Jankowski: Gwiazda i Wałęsa pojednajcie się. gazeta.pl, 17 kwietnia 2010. [dostęp 6 stycznia 2011].
  8. Ks. Prałat Henryk Jankowski - Polska jest jedna cz.1. yotube.com. [dostęp 6 stycznia 2011].
  9. Ks. Prałat Henryk Jankowski - Polska jest jedna cz.2. youtube.com. [dostęp 6 stycznia 2011].
  10. Odpowiadam oszczercom! Ksiądz prałat Henryk Jankowski. naszawirtyna.pl, 6 lipca 2001. [dostęp 6 stycznia 2011].
  11. Arcybiskup Gocłowski: ksiądz Jankowski był dzielnym kapłanem. wprost.pl. [dostęp 6 stycznia 2011].
  12. Zmarł ks. Prałat Henryk Jankowski. wyborcza.pl, 12 lipca 2010. [dostęp 6 stycznia 2011].
  13. Grzegorz Majchrzak, Kontakt operacyjny „Delegat” vel „Libella”. ipn.gov.pl, 2009. [dostęp 6 stycznia 2011].
  14. Roman Lewicki (red.), Pomoc Krajowi przez niepodległościowe uchodźstwo, 1945-1990, Londyn 1995, s. 12
  15. Dz.U.R.P. z 1984 r. Nr 3. s. 15.
  16. Jan Strzemieniewski, "Generałowie" Juliusza Nowina-Sokolnickiego, "Mars" nr 13 z 2002, s. 139.
  17. Mazowsze – Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca im. Tadeusza Sygietyńskiego. cojestgrane.pl. [dostęp 6 stycznia 2011].
  18. Rycersko-Szpitalny Zakon Świętego Łazarza z Jerozolimy - Kapelanat Krajowy. st-lazarus-orden.pl. [dostęp 6 stycznia 2011].
  19. Ks. Jankowski otrzymał medal od Giertycha. interia.pl, 10 maja 2007. [dostęp 6 stycznia 2011].
  20. W Gdańsku stanie pomnik ks. Jankowskiego.. wpolityce.pl, 30 sierpnia 2012. [dostęp 31 sierpnia 2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]