Irydoidy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szkielet typowych irydoidów bicyklicznych wraz z numeracją atomów węgla

Irydoidy – grupa organicznych związków chemicznych z grupy monoterpenów. Są oparte na szkielecie irydanu (1-izopropylo-2,3-dimetylocyklopentanu). Grupa metylowa i izopropylowa irydanu najczęściej związane są mostkiem tlenowym w drugi pierścień, heterocykliczny piran, z utworzeniem układu cyklopentanopiranowego H-5,H-9β,β-cis-skondensowanego. Znane są też rzadsze seko-irydoidy, w których pierścień cyklopentanowy jest rozerwany pomiędzy atomami C-7 i C-8[1].

Irydoidy zawarte są w wyciągach niektórych roślin, m.in. z liści bobrka trójlistnego, korzenia goryczki żółtej, ziela tysiącznika pospolitego i wielu innych.

Irydoidy mają wiele różnych własności leczniczych i zastosowań. Uważa się, że są one odpowiedzialne za uspokajające działanie na koty tzw. kocimiętki, dodawane są do środków odstraszających owady, np. komary, stosowane są w maściach przeciwbólowych, przeciwzapalnych i przeciwreumatycznych.

Przypisy

  1. Dinda,Biswanath, Debnath,Sudhan, Harigaya,Yoshihiro. Naturally Occurring Iridoids. A Review, Part 1. „Chemical and Pharmaceutical Bulletin”. 55 (2), s. 159-222, 2007. doi:10.1248/cpb.55.159.