Jadźurweda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jadźurweda ( dewanagari यजुर्वेद ) – jedna z czterech sanhit (zbiorów) wchodzących w skład Wed; składa się z formuł liturgicznych (jadźus) różnej długości, które wypowiadał cicho w czasie ofiary wedyjskiej adhwarju (kapłan, wykonujący wszelkie czynności manualne w ramach ofiary wedyjskiej).

Jadźurweda zachowała się w kilku redakcjach (znacznie się między sobą różniących) i dwóch wersjach:

  • śuklajadźurweda (biała jadźurweda) - składająca się tylko z mantr;
  • krysznajadźurweda (czarna jadźurweda) - składająca się z mantr i komentarzy do nich.

Śuklajadźurweda - zachowała się dwóch redakcjach:

  • Kanva
  • Madhjandina

Krysznajadźurweda - zachowała się w czterech redakcjach:

  • Taittirija
  • Kathaka
  • Kapisthala
  • Maitrajanija

Formuły Jadźurwedy to modlitwy i litanie skierowane do bóstw oraz słowa skierowane do sprzętów rytualnych (uświęcające je). W przybliżeniu połowa formuł jest metryczna, większość z nich zaczerpnięto z Rygwedy. Formuły napisane prozą są oryginalne. Ułożono je zgodnie z porządkiem czynności rytualnych.

Jadźurweda składa się z 40 lekcji (adhjaja), czterdziesta lekcja została dodana znacznie później i jest to upaniszada Iśa ( Iśoupaniszada).

Krysznajadźurweda - zawiera nie tylko jadźusy, ale i komentarze (wyjaśniające rację używanych przez adhwarju formuł). Jest starsza od śuklajadźurwedy (wersji „oczyszczonej” z komentarzy). Najlepiej zachowana redakcja Krysznajadźurwedy to redakcja należąca do szkoły Taittirija.

Datowanie[edytuj | edytuj kod]

Jadźurweda jest młodsza od Rygwedy, datowana najczęściej na XII wiek p.n.e. Wskazuje na to analiza pojawiających się nazw regionów geograficznych - większość tekstów Jadźurwedy ułożono już w krainach na wschód od Pendżabu - w „Kraju Środkowym” (Madhjadeśa) - oraz widoczne zmiany w panteonie wedyjskim (na pierwszym miejscu w panteonie pojawia się Pradźapati, wzrasta znaczenie Rudry, Wisznu, pojawia się kult węży ( nagów ), koncepcja daivāsura (walki dewów z asurami).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa pod redakcją naukową Joachima Śliwy, 2005, Wielka Historia Świata Tom 2 Stary i Nowy Świat od rewolucji neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego, ss. 532, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-83-0.