Jan Werich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Werich
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1905
Praha
Data i miejsce śmierci 31 października 1980
Praha
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Jan Werich w Wikicytatach

Jan Werich (ur. 6 lutego 1905 w Pradze, zm. 31 października 1980 w Pradze), czeski aktor, dramatopisarz, prozaik, tłumacz i dyrektor teatralny.

Biogram[edytuj | edytuj kod]

W latach 1924-1927 studiował prawo na Uniwersytecie Karola w Pradze. W teatrach występował od 1927 roku, a na ekranie debiutował w 1931.

Razem z Jirzim Voskovecem występował na awangardowej scenie Osvobozené divadlo w Pradze (1927-35 i 1937-38; w latach 1935-37 tzw. Spoutané divadlo).

W swojej twórczości obaj wykorzystywali elementy rozrywki i satyry, oraz w latach 30. zwracali też uwagę na niebezpieczeństwo faszyzmu (sztuki - Vest Pocket Revue, 1927; Smoking Revue, 1928; …si pořádně zařádit, 1928; Golem, 1931; Caesar, 1932; Osel a stín, 1933; Kat a blázen, 1934; Balada z hadrů, 1935; Rub a líc, 1937; Těžká Barbora, 1937).

W latach 1938-45 w emigracji w Stanach Zjednoczonych, gdzie uczestniczył w życiu teatralnym. Po powrocie do kraju odnowił Osvobozené divadlo (1946-47), ale w 1950 Jiří Voskovec wyjechał na stałe do USA. W latach 1948-50 aktor teatru Umění lidu w Pradze-Karlinie, później także szef zespołu tego teatru (do 1952 roku). W okresie 1948-55 kierownik kolektywu twórczego FS Barrandov. Potem dyrektor teatrów Divadlo satiry (1955-57) i Divadlo ABC (1957-61). W latach następnych związany z Miejskimi Teatry Praskimi (1961-63) i Teatrem Muzycznym (1963-68).

Wystąpił m.in. w filmach: Pudr a benzin (1931), Hej rup! (1934), Svět patří nám (1937), Císařův pekař (1951), Byl jednou jeden král (1954) i Až přijde kocour (1963), oraz w programach telewizyjnych (Uspořená libra, 1964).

Wydał też książki Italské prázdniny (1960) i Fimfárum (1960). Za wsparcie procesu demokratyzacji w latach 1968-69 był później wymazany z kultury czeskiej, do której się wrócił dopiero po podpisaniu tzw. Antykarty w styczniu 1977.

W 1995 został pośmiertnie odznaczony Medal Zasługi Republiki Czeskiej II stopnia.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]