Jazd (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jazd
یزد
Panorama miasta
Panorama miasta
Państwo  Iran
Ostan Jazd
Populacja (2006)
• liczba ludności

505 037
Położenie na mapie Iranu
Mapa lokalizacyjna Iranu
Jazd
Jazd
Ziemia 31°54′N 54°22′E/31,900000 54,366667Na mapach: 31°54′N 54°22′E/31,900000 54,366667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Jazd (pers. یزد) – miasto w środkowym Iranie, w oazie, u północnego podnóża gór Kuh-e Rud, ośrodek administracyjny ostanu Jazd. Około 505 tys. mieszkańców (2006)[1].

Miasto położone jest na styku Wielkiej Pustyni Słonej i Pustyni Lota. Należy do najbardziej suchych zamieszkanych rejonów kraju, ze średnią roczną sumą opadów 60 mm i amplitudą temperatur sięgającą od około 0 st. C w styczniu do blisko 40 st. C w lipcu[2]. Skąpe opady i brak naturalnych cieków wodnych zmusiły mieszkańców do pozyskiwania wody z pobliskich gór za pomocą rozbudowanego systemu podziemnych kanałów. W mieście znajduje się Muzeum Wody, całkowicie poświęcone temu tematowi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzieje Jazd sięgają 3000 lat wstecz, do czasów imperium Medów, gdy znane było pod nazwą Issatis. Obecna nazwa może pochodzić od imienia Jezdegerda I, władcy sasanidzkiego. Po najeździe Arabów w VII wieku stało się schronieniem dla zaratusztrian uciekających przed przymusową konwersją na islam. Do dziś jest jednym z ważniejszych ośrodków tej religii. Z powodu odosobnienia i otoczenia nieprzyjaznym, pustynnym terenem, Jazd uniknęło zniszczeń podczas wielu wojen toczących się na pobliskich terytoriach. Ponownie udzieliło schronienia uciekinierom w trakcie mongolskich podbojów pod wodzą Czyngis-chana.

W 1272 roku Marco Polo odwiedza Jazd, wspominając je jako miejsce powstawania wysokiej jakości jedwabnych tkanin.

Prawdopodobnie podczas panowania Timurydów obecny kształt zyskała największa w mieście świątynia – Meczet Piątkowy (zwany też Meczetem Kongregacji).

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Jazd jest najbardziej suchym z dużych miast w Iranie. Średnia roczna suma opadów wynosi 60 mm. Jednocześnie jest jednym z najgorętszych rejonów kraju, ustępując tylko wybrzeżu Zatoki Perskiej. Temperatury latem często przekraczają 40 °C, przy znikomej wilgotności powietrza.

Suche i gorące warunki sprawiły, że na przestrzeni wieków w Jazd powstała gęsta sieć qanatu, a wiele domów zostało wyposażonych w badgiry – typowe dla Iranu łapacze wiatru, służące do klimatyzowania pomieszczeń mieszkalnych. Pomimo zastępowania nowoczesną klimatyzacją do dziś wieże te stanowią jeden z dominujących elementów krajobrazu miasta.

Klimatogram dla Jazd
St Lu Ma Kw Ma Cz Li Si Wr Pa Li Gr
 
 
12
 
12
-1
 
 
8.3
 
16
2
 
 
13
 
20
7
 
 
7.8
 
27
12
 
 
4.1
 
32
17
 
 
0.3
 
38
22
 
 
0.3
 
39
24
 
 
0.1
 
38
22
 
 
0.1
 
34
17
 
 
1.3
 
28
11
 
 
4.4
 
20
5
 
 
9.3
 
14
1
Temperatury w °C
Opad całkowity w mm
Źródło: Iran Meteorological Organization

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]