Jazd (miasto)
| Jazd یزد |
|
 Panorama miasta |
|
| Państwo |  Iran |
| Ostan | Jazd |
| Populacja (2006) • liczba ludności |
505 037 |
|
Położenie na mapie Iranu
  Jazd
|
|
 31°54′N 54°22′E / 31.9, 54.366666666667Na mapach: 31°54′N 54°22′E / 31.9, 54.366666666667 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Jazd (pers. یزد) – miasto w środkowym Iranie, w oazie, u północnego podnóża gór Kuh-e Rud, ośrodek administracyjny ostanu Jazd. Około 505 tys. mieszkańców (2006)[1].
Miasto położone jest na styku Wielkiej Pustyni Słonej i Pustyni Lota. Należy do najbardziej suchych zamieszkanych rejonów kraju, ze średnią roczną sumą opadów 60 mm i amplitudą temperatur sięgającą od około 0 st. C w styczniu do blisko 40 st. C w lipcu[2]. Skąpe opady i brak naturalnych cieków wodnych zmusiły mieszkańców do pozyskiwania wody z pobliskich gór za pomocą rozbudowanego systemu podziemnych kanałów. W mieście znajduje się Muzeum Wody, całkowicie poświęcone temu tematowi.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Dzieje Jazd sięgają 3000 lat wstecz, do czasów imperium Medów, gdy znane było pod nazwą Issatis. Obecna nazwa może pochodzić od imienia Jezdegerda I, władcy sasanidzkiego. Po najeździe Arabów w VII wieku stało się schronieniem dla zaratusztrian uciekających przed przymusową konwersją na islam. Do dziś jest jednym z ważniejszych ośrodków tej religii. Z powodu odosobnienia i otoczenia nieprzyjaznym, pustynnym terenem, Jazd uniknęło zniszczeń podczas wielu wojen toczących się na pobliskich terytoriach. Ponownie udzieliło schronienia uciekinierom w trakcie mongolskich podbojów pod wodzą Czyngis-chana.
W 1272 roku Marco Polo odwiedza Jazd, wspominając je jako miejsce powstawania wysokiej jakości jedwabnych tkanin.
Prawdopodobnie podczas panowania Timurydów obecny kształt zyskała największa w mieście świątynia – Meczet Piątkowy (zwany też Meczetem Kongregacji).
Klimat [edytuj]
Jazd jest najbardziej suchym z dużych miast w Iranie. Średnia roczna suma opadów wynosi 60 mm. Jednocześnie jest jednym z najgorętszych rejonów kraju, ustępując tylko wybrzeżu Zatoki Perskiej. Temperatury latem często przekraczają 40 °C, przy znikomej wilgotności powietrza.
Suche i gorące warunki sprawiły, że na przestrzeni wieków w Jazd powstała gęsta sieć qanatu, a wiele domów zostało wyposażonych w badgiry – typowe dla Iranu łapacze wiatru, służące do klimatyzowania pomieszczeń mieszkalnych. Pomimo zastępowania nowoczesną klimatyzacją do dziś wieże te stanowią jeden z dominujących elementów krajobrazu miasta.
| Klimatogram dla Jazd | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| St | Lu | Ma | Kw | Ma | Cz | Li | Si | Wr | Pa | Li | Gr | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
12
12
-1
|
8.3
16
2
|
13
20
7
|
7.8
27
12
|
4.1
32
17
|
0.3
38
22
|
0.3
39
24
|
0.1
38
22
|
0.1
34
17
|
1.3
28
11
|
4.4
20
5
|
9.3
14
1
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatury w °C Opad całkowity w mm Źródło: Iran Meteorological Organization |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Galeria [edytuj]
-
Panorama miasta z kompleksu Amir Czakmagh
-
Zoroastryjska Świątynia Ognia w Jazd
-
Dawna cysterna, obecnie sala sportowa
-
Kompleks Amir Czakmagh
Miasta partnerskie [edytuj]
Przypisy
- ↑ World Gazetteer
- ↑ Historical Weather for Yazd, Iran. WeatherBase.com.
