Jeżycjada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Secesyjno-eklektyczny dom z pocz. XX w. przy ul. F. D. Roosevelta 5, miejsce gdzie mieszkać mają Borejkowie

Jeżycjada – cykl powieści dla młodzieży autorstwa Małgorzaty Musierowicz. Jego nazwa pochodzi od poznańskiej dzielnicy Jeżyce. Wymyślił ją profesor Zbigniew Raszewski, wielbiciel serii i przyjaciel autorki, żartobliwie nawiązując do Iliady. Dotychczas ukazało się 19 tomów cyklu: pierwszy (Szósta klepka) został wydany w 1977, a najnowszy (Wnuczka do orzechów) w 2014.

Akcja niemal wszystkich książek z cyklu odgrywa się w Poznaniu. Musierowicz nawiązuje do rzeczywistych miejsc (np. ul. Roosevelta), a także zdarzeń (robotnicze demonstracje w czerwcu 1956). Trzon Jeżycjady stanowią losy rodziny Borejków, mieszkającej w stuletniej kamienicy przy ulicy Roosevelta. Każdy tom poświęcony jest jednej osobie, choć zwykle jest sporo nawiązań do innych postaci. Akcja książki zazwyczaj rozgrywa się w ciągu kilku dni lub tygodni. Choć poszczególne tomy są niezależne od siebie i można je czytać oddzielnie, to jednak wiele aluzji i odniesień trudno zrozumieć bez uprzedniego zaznajomienia się z poprzednimi częściami.

Książki z cyklu przetłumaczono ponadto na kilkanaście języków. Noelka została uznana za książkę roku 1992 przez polską sekcję IBBY. Kwiat kalafiora został wpisany na Międzynarodową Listę Honorową im. H. Ch. Andersena. Na podstawie Idy sierpniowej i Kwiatu kalafiora nakręcono film ESD. Powstała również filmowa adaptacja Kłamczuchy.

O Jeżycjadzie traktuje praca zbiorowa naukowców Uniwersytetu Śląskiego zatytułowana Między Bambolandią i Jeżycjadą: Małgorzaty Musierowicz makro- i mikrokosmos oraz książka Krzysztofa Biedrzyckiego Małgorzata Musierowicz i Borejkowie.

Tomy Jeżycjady[edytuj | edytuj kod]

Dotychczas wydano:

1975: Małomówny i rodzina[1]
  1. 1977: Szósta klepka
  2. 1979: Kłamczucha
  3. 1981: Kwiat kalafiora
  4. 1981: Ida sierpniowa
  5. 1986: Opium w rosole
  6. 1990: Brulion Bebe B.
  7. 1992: Noelka
  8. 1993: Pulpecja
  9. 1993: Dziecko piątku
  10. 1994: Nutria i Nerwus
  11. 1996: Córka Robrojka
  12. 1998: Imieniny
  13. 1999: Tygrys i Róża
  14. 2002: Kalamburka
  15. 2004: Język Trolli
  16. 2005: Żaba
  17. 2006: Czarna polewka
  18. 2008: Sprężyna
  19. 2012: McDusia
  20. 2014: Wnuczka do orzechów
  21. (w przygotowaniu): Feblik

Postacie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina Borejków[edytuj | edytuj kod]

Ignacy Borejko
jest seniorem rodu. Urodzony w 1935 roku. Z wykształcenia filolog klasyczny i bibliotekoznawca. Podobnie jak cała rodzina, jest zapalonym miłośnikiem książek. Cechuje go erudycja, często posługuje się zwrotami łacińskimi, krzewiąc w córkach, wnukach, wnuczkach i prawnuczce miłość do tego języka. Zwykle zatopiony w filozoficznych rozważaniach, łagodny, dowcipny i spokojny. Stanowi wzór dla wszystkich członków rodziny (i nie tylko!).
Melania (Mila) Borejko (Kalemba)
urodzona 31 grudnia 1935 roku, żona Ignacego. Z wykształcenia ekonomistka, na co dzień zajmuje się korektami dla wydawnictw; pisze książki. Energiczna, zdecydowana i nierzadko despotyczna, w rzeczywistości wrażliwa i troskliwa. Jest podporą dla całej rodziny. Pod pseudonimem Kal Amburka pisze znane sztuki (m.in. Czarną sukienkę i Wieczór prezydencki), wystawiane w teatrach. Córka Zuzanny i Władysława Makowskich, którzy zginęli podczas II wojny światowej (w 1940 roku), wychowana przez Gizelę Kalembę. Główna bohaterka Kalamburki.
Gabriela Stryba (de domo Borejko, primo voto Pyziak)
urodzona 15 października 1961 roku, najstarsza córka Mili i Ignacego, żona kolejno Janusza i Grzegorza. Ma trójkę dzieci: Różę i Laurę (z Januszem) oraz Ignacego Grzegorza (ze związku z Grzegorzem). Gabriela jest pełna humoru, energiczna i silna psychicznie; wierzy w nieograniczoną moc ludzkiego dobra, jest życzliwa, pomocna i zdecydowana. Jest główną bohaterką książki Kwiat kalafiora.
Ida Pałys (de domo Borejko)
urodzona 15 marca 1964 roku, druga córka Ignacego i Mili. Laryngolożka. Żona Marka, mama Józefa, Łucji i Kazimierza. Charyzmatyczna i wybuchowa, ma skłonności do wyolbrzymiania problemów i histerii, znana z ciętego języka, często nietaktowna, ale pomocna. Ma niezłomny charakter i niespożytą chęć niesienia pomocy. Główna bohaterka Idy sierpniowej
Natalia (Nutria) Rojek (de domo Borejko)
trzecia córka Ignacego i Mili. Urodzona w 1971 roku. Żona Roberta Rojka, zwanego Robrojkiem, matka Szymona i Jędrzeja. Nauczycielka języka polskiego w liceum. Cicha, rozmarzona, zamknięta w sobie; wegetarianka. Wrażliwa i delikatna, potrafi jednak wybuchnąć w najmniej spodziewanym momencie, jeśli ktoś stara się ją do czegoś zmusić. Występuje jako główna postać w Nutrii i Nerwusie
Patrycja (Pulpecja) Górska (de domo Borejko)
urodzona 11 kwietnia 1973 roku, najmłodsza córka Borejków. Żona Floriana (Baltony), matka Anny i Nory. Słodka, spokojna i pogodna, zakochana w mężu. Jest bohaterką książki Pulpecja
Róża (Pyza) Schoppe (de domo Pyziak)
urodzona w listopadzie 1981 roku, córka Gabrieli i Janusza Pyziaka, najstarsza wnuczka Ignacego i Mili. Żona Fryderyka Schoppe. Główna postać powieści Imieniny
Laura (Tygrysek) Fidelis (de domo Pyziak)
urodzona 10 grudnia 1984 roku, młodsza córka Gabrieli i Janusza Pyziaka. Żona Adama Fidelisa. Jest główną bohaterką Tygrysa i Róży
Ignacy Grzegorz Stryba
urodzony w styczniu 1994 roku, syn Gabrieli i jej drugiego męża, Grzegorza Stryby. Młodociany intelektualista, sypie łacińskimi cytatami. Wygrywa wszystkie olimpiady i konkursy. Ciężko przeżywa okres dorastania. Jest głównym bohaterem powieści Czarna Polewka
Józef Pałys
urodzony w listopadzie 1994 roku, syn Idy i Marka, kapitan podwórkowej drużyny futbolowej. Małomówny, poważny, wnikliwy obserwator. Główny bohater Języka Trolli.
Łucja Pałys
urodzona 1 sierpnia 1998 roku, córka Idy i Marka. Jako dziecko inteligentna i spostrzegawcza, zadająca dużo ważnych pytań. Chce zostać sprężyną wydarzeń (łac. spiritus movens). Główna bohaterka Sprężyny.
Anna Górska
urodzona 1 sierpnia 1998 roku, córka Patrycji i Floriana Górskich. Kuzynka i przyjaciółka Łusi.
Szymon Rojek
urodzony w lutym 2000 roku, syn Natalii i Roberta Rojków.
Andrzej Rojek
urodzony w lipcu 2002 roku, młodszy brat Szymona.
Nora Górska
urodzona w 2002 roku, najmłodsza córka Patrycji i Floriana Górskich.
Kazimierz (Ziutek) Pałys
urodzony w 2007 roku, syn Idy i Marka Pałysów.
Milena Schoppe
urodzona w czerwcu 2004 roku, córka Róży Pyziak i Fryderyka Schoppe, początkowo miała nosić imiona „Melania Gizela” po prababce Melanii Borejko i jej opiekunce prawnej, Gizeli Kalembie. Rodzina zmieniła jednak zdanie ze względu na akceptację Mili przez rodzinę Schoppe, która nastąpiła gdy Jan Schoppe pomyślał, że „Mila” to skrót od „Milena” (tak brzmiało imię jego matki).

Pozostali[edytuj | edytuj kod]

Robert (Robrojek) Rojek
ojciec Arabelli (z pierwszego małżeństwa), Szymona i Jędrzeja, mąż Natalii. Charakteryzuje go pogodne usposobienie, poczucie humoru i pracowitość. W młodości bez wzajemności zakochany w Anieli.
Florian (Baltona, Bobcio) Górski
mąż Patrycji, ojciec Anny i Nory. W młodości zamierzał dostać się do szkoły plastycznej, miał oryginalny image i własną kwiaciarnię. Można o nim przeczytać głównie w Szóstej klepce (mały Bobcio) i Pulpecji.
Grzegorz Stryba
matematyk, samotnik wychowujący dorastającą córkę Elkę (Noelka), znajduje szczęście u boku Gabrysi, zostaje ojcem Ignacego Grzegorza. Syn Metodego.
Marek Pałys
lekarz neurochirurg, mąż Idy, ojciec Józefa, Łucji i Kazimierza, syn Moniki.
Janusz Pyziak
w liceum – notoryczny podrywacz, potem – nieodpowiedzialny pierwszy mąż Gabrysi, zostawia ją z dwójką dzieci, prawdopodobnie zakłada nową rodzinę w Australii.
Aniela (Kłamczucha) Żeromska (z domu Kowalik)
aktorka Teatru Eksperymentalnego. Żona Bernarda, matka bliźniaków: Piotra i Pawła Słynie z ciętego języka, skłonności do teatralnych gestów i przesady. Główna bohaterka Kłamczuchy.
Bernard Żeromski
artysta plastyk, mąż Anieli, ojciec Piotra i Pawła. Roztrzepany i wesoły filozof, potrafi jednak być męczącym towarzyszem i trudno się go pozbyć.
Paweł Żeromski
syn Bernarda i Anieli Żeromskich, brat Piotra (bliźniak jednojajowy). Jest raczej małomówny i skryty, ubiera się na czarno. Studiuje w Amsterdamie.
Piotr Żeromski
brat Pawła, od brata różni go gadatliwość i pogodne usposobienie.
Adam Fidelis
polonista, mąż Laury. Syn właściciela sklepu ogrodniczego „Daglezja” w Kostrzynie.
Fryderyk Schoppe
mąż Róży, ojciec Mili. Brat Wolfiego (Wolfganga Amadeusza) i Hildegardy (Żaby).
Celestyna (Cesia, Cielęcina) Hajduk (z domu Żak)
główna bohaterka pierwszej części cyklu, Szóstej klepki, kuzynka Floriana, żona Jerzego Hajduka, matka trójki dzieci, przyjaciółka Anieli oraz Danuty Filipiak, wychowanka prof. Dmuchawca. Mieszkała przy ulicy Słowackiego w domu z wieżyczką.
Aurelia (Genowefa Pompke, Lompke, Bombke itp.) Bitner (z domu Jedwabińska)
urodzona ok. 1976/1977 r., żona Konrada, matka Gabrysi. Jako mała dziewczynka odwiedzała różne domy, przychodząc „na obiadek”. W ten sposób zyskała sobie sympatię Borejków i innych mieszkańców Roosevelta. Szczególnie zaprzyjaźniona z Kreską. Cicha, wrażliwa i zamknięta w sobie. Kiedy miała kilkanaście lat, zmarła jej mama, Ewa Jedwabińska. Główna bohaterka: Dziecka piątku i po części Opium w rosole.
Janina (Kreska) Ogorzałka (z domu Krechowicz)
urodzona ok 1966/1967 r., żona Macieja, matka Katarzyny, Marii i Magdaleny. Sympatyczna, wesoła i pomocna. Wychowywał ją dziadek – prof. Dmuchawiec. Do Poznania przyjechała z Wrocławia. Główna bohaterka Opium w rosole.
Beata (Bebe) Bitner
żona Damazego Kordiałka, córka aktorki Józefiny, siostra Konrada. Ma synka. Główna bohaterka powieści Brulion Bebe B.
Elżbieta (Elka) Kowalik (z domu Stryba)
córka Grzegorza z pierwszego małżeństwa, żona Tomka, ma dzieci. Główna bohaterka Noelki
Arabella (Bella) Rojek
córka Roberta Rojka z pierwszego małżeństwa. Blondynka o trzeźwym i praktycznym spojrzeniu na świat. Dzięki ojcu ma zamiłowanie do majsterkowania. Żona Cezarego Majchrzaka. Poświęcony jest im tom Córka Robrojka.
Hildegarda (Żaba) Schoppe
siostra Fryderyka i Wolfganga, tytułowa bohaterka powieści Żaba.
Magdalena Ogorzałka
urodzona 8 marca 1992 roku, siostra-bliźniaczka Marii, córka Kreski i Maćka Ogorzałków, prawnuczka Dmuchawca, do którego przyjechała w 2008. Główna bohaterka McDusi.

Inne postacie[edytuj | edytuj kod]

  • Gizela Kalemba – urodzona 1917 roku, przybrana matka Mili Borejko, krawcowa.
  • Zuzanna i Władysław Makowscy – biologiczni rodzice Mili Borejko; matka była polonistką, ojciec dziennikarzem.
  • Hanna Borejko – matka Ignacego i Józefa.
  • Józef Borejko – brat Ignacego Borejki, chemik.
  • Felicja Borejko – żona Józefa Borejki.
  • Joanna Borejko – córka Józefa i Felicji Borejków; kuzynka Gabrieli, Idy, Natalii i Patrycji.
  • Józefina Bitner – matka Konrada i Beaty Bitner; aktorka; daleka kuzynka Anieli.
  • Damazy (Dambo) Kordiałek – przyjaciel i uczeń Bernarda Żeromskiego, później mąż Beaty Bitner, nauczyciel historii w liceum.
  • Konrad (Kozio) Bitner – brat Beaty Bitner, mąż Aurelii, ojciec Gabrysi i Janeczki, scenograf.
  • Gabrysia Bitner – córka Aurelii i Konrada, urodzona w 2004 r.
  • Ewa Jedwabińska (z domu Marcinkowska) – nauczycielka matematyki i wicedyrektor w liceum, wychowawczyni Kreski i Jacka Lelujki, matka Aurelii, była żona Eugeniusza
  • Jerzy Hajduk – mąż Cesi z Żaków, fizyk, dyrektor liceum.
  • profesor Czesław Dmuchawiec – dziadek Kreski, nauczyciel polskiego.
  • Monika Pałys (z domu Kałużna) – urodzona 16 czerwca 1935 roku, matka Marka, przyjaciółka Mili z dzieciństwa i lat szkolnych.
  • Leonia (Lonia) – przyjaciółka Mili ze studiów.
  • Stefania Majewska – nauczycielka Mili i Moniki.
  • Maciej Ogorzałka – mąż Kreski, architekt
  • Katarzyna Ogorzałka – najstarsza córka Kreski i Maćka Ogorzałków, ma kłopoty ze wzrokiem.
  • Maria Ogorzałka – urodzona 8 marca 1992 roku córka Kreski i Maćka Ogorzałków, siostra-bliźniaczka Magdaleny
  • Stanisława Trolla – przyjaciółka Józinka.

Przypisy

  1. Książka włączona do „Jeżycjady” na prośbę czytelników; Joanna Szczęsna: Jeżycjada, czyli świat według Musierowicz. Wysokie Obcasy, 1999-05-22. [dostęp 2012-09-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Jeżycjady