Jumbulagang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jumbulagang
Jumbulagang
Państwo  Chińska Republika Ludowa
Miejscowość Nêdong, Shannan, Tybetański Region Autonomiczny
Typ budynku Dzong
Kondygnacje 4, plus wieża
Rozpoczęcie budowy VII/VIII wiek n.e.
Zniszczono 1966-1969 w trakcie rewolucji kulturalnej
Odbudowano koniec lat 80.
Pierwszy właściciel Niatri Cenpo
Kolejni właściciele tybetańska dynastia Jarlung
Położenie na mapie Chińskiej Republiki Ludowej
Mapa lokalizacyjna Chińskiej Republiki Ludowej
Jumbulagang
Jumbulagang
Ziemia 29°08′32,7″N 91°48′08,8″E/29,142417 91,802444Na mapach: 29°08′32,7″N 91°48′08,8″E/29,142417 91,802444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Widok na dziedziniec

Jumbulagang (tyb.: ཡུམ་བུ་ལྷ་སྒང༌།, Wylie: yum bu bla sgang; chin.: 雍布拉康, pinyin: Yōngbùlākāng) – zamek dynastii Jarlung, który wraz z przeniesieniem siedziby władców Tybetu do Lhasy, został zamieniony na klasztor (dzong). Budowla znajduje się w powiecie Nêdong, prefekturze Shannan, w Tybetańskim Regionie Autonomicznym.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zbudowany przypuszczalnie na przełomie VII i VIII wieku n.e.[1], zgodnie z tradycją był pierwszym murowanym budynkiem w Tybecie. Pierwotnie sądzono, że służył władcom imperium tybetańskiego za główną siedzibę, do momentu przeniesienia przez króla Songcen Gampo stolicy państwa do Lhasy. Obecnie ze względu na uzyskaną w wyniku badań wiedzę, iż zgodnie ze zwyczajem kolejni, wstępujący na tron królowie budowali sobie nowe pałace, Jumbulagang uznawany jest raczej za symbol wczesnych dziejów państwa niż faktyczną siedzibę jego władców[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zamek zbudowano na wzniesieniu, w stylu znanym z późniejszych okresów jako dzong (połączenie twierdzy i klasztoru). Jest trzypiętrowym, prostokątnym budynkiem o wymiarach 30/50 m, z wysoką, czteropiętrową wieżą oraz charakterystycznym portykiem i stromymi schodami. Jego unikalna architektura, oddająca rodzime tradycje architektoniczne zmieszane z wpływami indyjskimi, została utracona w wyniku zburzenia budowli w trakcie chińskiej rewolucji kulturalnej. Jumbulagang odbudowano pod koniec lat 80.[2].

Na parterze, który jako jedyny przetrwał w stanie nienaruszonym, znajdują się malowidła przedstawiające historycznych władców Tybetu i ich małżonki. Zamek po utracie swojej pierwotnej funkcji, został zamieniony na świątynię i klasztor. W wieży, która według badaczy została zbudowana na wzór wielu podobnych, a utraconych budowli obronnych z czasów historycznych, znajdują się małe pomieszczenia służące za odosobnienia medytacyjne[1][2].

Legendy[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z tradycją Jumbulagang uznawany jest za siedzibę pierwszego władcy Tybetu, boskiego Niatri Canpo (III wiek p.n.e.) Kolejny z jego potomków niejaki Totori Niatsen, ok II wieku n.e. miał być świadkiem cudownego zdarzenia, jakim było nagłe pojawienie się spisanych nauk Buddy, które spadły z nieba na dach zamku. Nikt nie potrafił ich odczytać i dopiero we śnie król doznał objawienia, że w ciągu czterech pokoleń pojawi się władca, który będzie w stanie je zrozumieć. Przypuszczalnie legenda ta jest echem, wcześniejszego niż oficjalne wprowadzenie (VII wiek), przenikania religii buddyjskiej do Tybetu[2][3][4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 D.Snellgrove, H.Richardson: A Cultural History of Tibet. Nowy Jork, Londyn: Frederick A. Praeger, Publishers, 1968, s. 51.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 K.Dowman: The Power Places of Central Tibet. Londyn, Nowy Jork: Routledge & Kegan Paul, 1988, s. 180-183. ISBN 978-0140191189.
  3. T.W.D.Shakabpa: Tibet. A Political History. Nowy Jork: Potala Publications, 1984. ISBN 0-9611474-0-7.
  4. D.Snellgrove, H.Richardson: A Cultural History of Tibet. Nowy Jork, Londyn: Frederick A. Praeger, Publishers, 1968, s. 51.