Kapelusz grzyba

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kapelusz rozpostarty, o równym brzegu, suchy, pokryty odstającymi łatkami (u czubajki kani)
Wikimedia Commons

Kapelusz grzyba – część owocnika grzybów kapeluszowych, na której występuje hymenofor. Kształt kapelusza, jego barwa, wielkość, zapach, jest ważną cechą gatunkową umożliwiającą rozróżnianie gatunków. Hymenofor występuje zawsze na spodniej stronie kapelusza.

Kapelusz grzyba może mieć kształt wypukły, dzwonkowaty, stożkowaty, rozpostarty, wklęsły, lejkowaty, kopytkowaty, wachlarzowaty. Kształty kapelusza zmieniają się podczas wzrostu owocnika. Młode owocniki zazwyczaj mają kapelusz wypukły, z wiekiem staje się coraz bardziej płaski, a u starszych owocników często wklęsły. Niekiedy na środku kapelusza znajduje się wypukły garb, który może być tępy lub ostry.

U niektórych gatunków grzybów kapelusz może być promieniście prążkowany, prążkowanie to może występować tylko przy brzegach, na 1/3, 1/2, 2/3 promienia kapelusza, lub na całym kapeluszu.

Powierzchnia kapelusza może być gładka, włóknista, kosmkowa, zamszowa, pokryta łatkami lub strefowana (gdy występują na niej koncentryczne pierścienie, jak np. u mleczaja rydza). Może też być sucha, lepka lub śluzowata. Skórka kapelusza może być nieściągalna lub łatwo ściągalna od brzegów do 1/3, 1/2, 2/3 promienia lub z całego kapelusza.

Brzeg kapelusza może być równy, podwinięty, lub wywinięty do góry.

Pod względem barwy kapelusz może być ubarwiony jednolicie, lub wielobarwnie. Istnieje ogromna paleta barw u różnych gatunków. Często w obrębie jednego gatunku istnieje duża zmienność ubarwienia. U niektórych grzybów kapelusze silnie zmieniają barwę pod wpływem wilgoci (są higrofaniczne); po nasiąknięciu wodą stają się ciemniejsze, wysychając jaśnieją, zaczynając od środka. Kolory mogą być ostro odgraniczone, lub płynnie przechodzić jeden w drugi. Barwa, jak i kształt kapelusza ulega też zmianie w trakcie wzrostu.

Zobacz hasło kapelusz w Wikisłowniku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  2. Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.