Karta charakterystyki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Karta charakterystyki (MSDS, ang. Material Safety Data Sheet – karta charakterystyki substancji) – dokument zawierający opis zagrożeń, które może spowodować określona substancja lub mieszanina chemiczna, a także podstawowe dane fizykochemiczne na jej temat. Jej podstawowym celem jest informowanie o potencjalnych zagrożeniach związanych z daną substancją (mieszaniną), metodach ich zapobiegania i procedurach jakie należy wykonać w razie wystąpienia skażenia opisywaną substancją (mieszaniną).

Status prawny[edytuj | edytuj kod]

Dokument ten w krajach Unii Europejskiej, NAFTA i wielu innych musi być obowiązkowo stworzony przez producentów chemikaliów do sprzedawanych przez nich substancji chemicznych i przekazywany dalej każdemu nabywcy. Karta charakterystyki powinna być zawsze dostępna w trakcie transportu i przechowywania tych substancji. Odbiorcy substancji mają obowiązek przechowywać kartę w taki sposób, aby każda osoba mająca do czynienia z tymi substancjami mogła się w każdej chwili zapoznać z zagrożeniami opisanymi w karcie.

Zawartość i struktura kart charakterystyki jest normowana przepisami prawa, różnymi dla krajów UE i NAFTA.

Unia Europejska[edytuj | edytuj kod]

W Europejskim Obszarze Gospodarczym układ karty charakterystyki, jej niezbędną zawartość definiuje Rozporządzenie 453/2010 (Unia Europejska) [1] Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywy Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE z dnia 18 grudnia 2006 r.

Karta charakterystyki zgodna z REACH zawiera datę sporządzenia i następujące numerowane punkty:

SEKCJA 1: Identyfikacja substancji/mieszaniny i identyfikacja przedsiębiorstwa[edytuj | edytuj kod]

1.1. Identyfikator produktu
1.2. Istotne zidentyfikowane zastosowania substancji lub mieszaniny oraz zastosowania odradzane
1.3. Dane dotyczące dostawcy karty charakterystyki
1.4. Numer telefonu alarmowego

SEKCJA 2: Identyfikacja zagrożeń[edytuj | edytuj kod]

2.1. Klasyfikacja substancji lub mieszaniny
2.2. Elementy oznakowania
2.3. Inne zagrożenia

SEKCJA 3: Skład/informacja o składnikach[edytuj | edytuj kod]

3.1. Substancje
3.2. Mieszaniny

SEKCJA 4: Środki pierwszej pomocy[edytuj | edytuj kod]

4.1. Opis środków pierwszej pomocy
4.2. Najważniejsze ostre i opóźnione objawy oraz skutki narażenia
4.3. Wskazania dotyczące wszelkiej natychmiastowej pomocy lekarskiej i szczególnego postępowania z poszkodowanym

SEKCJA 5: Postępowanie w przypadku pożaru[edytuj | edytuj kod]

5.1. Środki gaśnicze
5.2. Szczególne zagrożenia związane z substancją lub mieszaniną
5.3. Informacje dla straży pożarnej

SEKCJA 6: Postępowanie w przypadku niezamierzonego uwolnienia do środowiska[edytuj | edytuj kod]

6.1. Indywidualne środki ostrożności, wyposażenie ochronne i procedury w sytuacjach awaryjnych
6.2. Środki ostrożności w zakresie ochrony środowiska
6.3. Metody i materiały zapobiegające rozprzestrzenianiu się skażenia i służące do usuwania skażenia
6.4. Odniesienia do innych sekcji

SEKCJA 7: Postępowanie z substancjami i mieszaninami oraz ich magazynowanie[edytuj | edytuj kod]

7.1. Środki ostrożności dotyczące bezpiecznego postępowania
7.2. Warunki bezpiecznego magazynowania, łącznie z informacjami dotyczącymi wszelkich wzajemnych niezgodności
7.3. Szczególne zastosowanie(-a) końcowe

SEKCJA 8: Kontrola narażenia/środki ochrony indywidualnej[edytuj | edytuj kod]

8.1. Parametry dotyczące kontroli
8.2. Kontrola narażenia

SEKCJA 9: Właściwości fizyczne i chemiczne[edytuj | edytuj kod]

9.1. Informacje na temat podstawowych właściwości fizycznych i chemicznych
9.2. Inne informacje

SEKCJA 10: Stabilność i reaktywność[edytuj | edytuj kod]

10.1. Reaktywność
10.2. Stabilność chemiczna
10.3. Możliwość występowania niebezpiecznych reakcji
10.4. Warunki, których należy unikać
10.5. Materiały niezgodne
10.6. Niebezpieczne produkty rozkładu

SEKCJA 11: Informacje toksykologiczne[edytuj | edytuj kod]

11.1. Informacje dotyczące skutków toksykologicznych

SEKCJA 12: Informacje ekologiczne[edytuj | edytuj kod]

12.1. Toksyczność
12.2. Trwałość i zdolność do rozkładu
12.3. Zdolność do bioakumulacji
12.4. Mobilność w glebie
12.5. Wyniki oceny właściwości PBT i vPvB
12.6. Inne szkodliwe skutki działania

SEKCJA 13: Postępowanie z odpadami[edytuj | edytuj kod]

13.1. Metody unieszkodliwiania odpadów

SEKCJA 14: Informacje dotyczące transportu[edytuj | edytuj kod]

14.1. Numer UN (numer ONZ)
14.2. Prawidłowa nazwa przewozowa UN
14.3. Klasa(-y) zagrożenia w transporcie
14.4. Grupa pakowania
14.5. Zagrożenia dla środowiska
14.6. Szczególne środki ostrożności dla użytkowników
14.7. Transport luzem zgodnie z załącznikiem II do konwencji MARPOL 73/78 i kodeksem IBC

SEKCJA 15: Informacje dotyczące przepisów prawnych[edytuj | edytuj kod]

15.1. Przepisy prawne dotyczące bezpieczeństwa, zdrowia i ochrony środowiska specyficzne dla substancji i mieszaniny
15.2. Ocena bezpieczeństwa chemicznego

SEKCJA 16: Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Kraje NAFTA[edytuj | edytuj kod]

W krajach NAFTA (Stany Zjednoczone, Kanada, Meksyk) podstawowym dokumentem normującym zawartość MSDS-ów jest norma ANSI Z400.1-2004[2]. W przypadku eksportu/importu chemikaliów z EU do krajów NAFTY i z krajów NAFTY do UE producenci są zmuszeni dołączać do nich dwa różne dokumenty MSDS, jeden zgodny z normami UE i drugi z normami NAFTA. Istnieje wprawdzie norma ISO definiująca międzynarodowy standard tych dokumentów, nie jest on jednak w pełni respektowany przez kraje NAFTY i UE[3].

Zgodnie z normą ANSI MSDS powinien zawierać sekcje odpowiadające na następujące pytania[2]:

  • Co to za materiał? (skład chemiczny, prawidłowy wygląd, nazwa, producent, podstawowe dane fizykochemiczne itp)
  • Co zrobić natychmiast po wystąpieniu zagrożenia? (krótki opis najpoważniejszych zagrożeń i opis jak sobie z nimi szybko poradzić + zwykle dane kontaktowe do osoby odpowiedzialnej)
  • Co powinno się zrobić w razie wystąpienia zagrożenia? (szczegółowy opis działań, które należy podjąć w razie zatrucia/pożaru/skażenia)
  • Jak uniknąć potencjalnych zagrożeń? (sposoby prawidłowego przechowywania i transportowania, lista potencjalnych czynników ryzyka)
  • Inne pożyteczne informacje (np: zwroty ryzyka, szczegółowe dane fizykochemiczne itp.)

Norma ISO 11014-1 definiuje układ kart charakterystyki w bardziej precyzyjny sposób. Karty te zgodną z tą normą powinny zawierać:[3]

  • Nazwę produktu i dane jego producenta
  • Skład chemiczny
  • Zwroty ryzyka
  • Procedurę pierwszej pomocy
  • Procedurę gaśniczą
  • Procedurę działania w razie wycieku i skażenia
  • Sposoby przechowywania i posługiwania się
  • Opis niezbędnych środków ostrożności przy kontakcie
  • Własności fizyko-chemiczne
  • Informacje o trwałości i reaktywności
  • Informacje o toksyczności
  • Informacje ekologiczne
  • Uwagi na temat utylizacji
  • Informacje o prawidłowym transporcie
  • Informacje na temat regulacji prawnych dotyczących substancji
  • Pozostałe informacje.

Przypisy